#بهاءالدین_خرمشاهی

می‌رَفت سُخَن زِ اِزدِواج و اَثَرَش
این بَنده چُنین گُفت زِ سود و ضَرَرَش:

هَرکَس که گِرِفت زَن، سَرَش رَفت کُلاه!
هَرکَس نَگِرِفت بی‌کُلَه مانْد سَرَش!

(مجموعهٔ اشعار، چ: ۲، ۱۴۰۲، ص ۴۷۰).

از اینجا

@Zabanejensiatzadeh

واژه‌پالایی

چند وقت پیش یکی از بزرگ‌ترها گفت: «برای بچه‌ها نِگروکیس (نگروگیس) بگیر.»
گفتم: «چی بگیرم؟!»
گفت: «نگروکیس، از این بستنی‌زمستونی‌ها.»

فهمیدم بله، در زمان‌های نه‌چندان دور، به بستنی زمستانی می‌گفته‌اند Negro Kiss، یا ماچ کاکاسیاه (یا تعبیری نزدیک به این).

امروزه چنین نام‌گذاری‌هایی توهین‌آمیز یا به‌تعبیری مصداق کاربرد دُشواژه (taboo words) تلقی می‌شوند. البته چه‌بسا همان زمان‌ها هم برخی این نام را برخورنده می‌دیده‌اند، اما زبان‌آگاهیِ عمومی به‌حدی نرسیده بوده که صدای این جماعتِ آگاه به جایی برسد.

چنین تغییراتی را عموماً در جامعه‌شناسی زبان بررسی می‌کنند که حوزهٔ بین‌رشته‌ای جذابی است.

بعضی دیگر از واژه‌ها هم انگار در حال کوچ به سرزمین دُشواژه‌ها هستند.
یک نمونه از مشاهدات شخصی‌ام در سالیان اخیر را عرض کنم (طبعاً اثباتش نیازمند داده‌های دقیق است):

صفت «خاله‌زنکی» (و به‌طریق اولی، صورت شبیهش، «خاله‌خشتکی») از آن دست واژه‌هایی است که هرچه پیش می‌رویم، افراد زبان‌آگاهِ بیشتری از کاربردش می‌پرهیزند.

به‌گمانم این پالایش زبانی را بیشتر وقت‌ها باید به فال نیک گرفت.

🔗 @virastarbashi

فرهنگ کوچک اصطلاحات جنسیت‌زده (پیوستِ کتاب فرادستی و فرودستی در زبان اثر مریم پاک‌نهاد جبروتی)
@Zabanejensiatzadeh

فرادستی و فرودستی در زبان: مریم پاک‌نهاد جبروتی
@Zabanejensiatzadeh

بررسی تطبیقی مطالعات سبک نوشتار زنانه و تأثیر جنسیت بر ترجمه و تألیف در ایران
@Zabanejensiatzadeh

«اگر دنیا مرد بود اسمش دخترانه نبود»

#ارسالی_خوانندگان
به لطف #عاطفه_نژندعلی

@Zabanejensiatzadeh

زن: من در شهرستان و چند شب عروسی همه‌جا بی‌روسری رفتم هیچکس حتی نگاهم نکرد، خیلی جالب بود.

شوهر: لابد چون موهات کوتاه بوده خیال کرده‌اند پسری.

#شنیده_ها امروز

@zabanejensiatzadeh