شمارهٔ ۱۸ و ۱۹ مجلهٔ شمیره منتشر شد.

چاپ و نشر این مجلهٔ خوب در شرایط کنونی آن هم در داخل کشور خود مبارزه‌ای بر علیه سیاهی‌ست. به همّت، شجاعت و انگیزهٔ سرشارِ بانو محبوبه تیموری، احمد بهراد و بقیه عزیزانِ دست‌اندرکار درود می‌فرستم.

در این شماره، نقدی از من بر سروده‌های صوفی عبدالحق بیتاب تحت عنوانِ «شاگردِ خلفِ قاری عبدالله» در صص ۲۱ تا ۷۷ جا خوش کرده است.

هم‌چنان داستان کوتاه «آب و آتش» از کتاب «دخترانِ خاکستر» اثر همسر عزیزم مژگان فرامنش را نیز می‌توانید در صص ۱۴۹ تا ۱۶۰ این شمارهٔ شمیره بخوانید.

#تهماسبی_خراسانی

@tahmasbi_khorasani_channel

https://parsibaan.com/?p=2626

همیشه از روزهای خاص فراری بوده‌ام. نمی‌دانم چرا در روزهایی که مناسبتی در آن است و باید مثل بقیه جشن بگیرم و خوشحال باشم، به جای آن اندوهِ ناخواسته وجودم را فرا می‌گیرد. گاهی این مهمانِ ناخواسته چونانِ سیاه‌چاله مرا می‌بلعد و تا تمام شدنِ آن روز تمامِ رنج‌های عالَم را سرم آوار می‌کند. به همین دلیل نه تنها از روزهای خاص فراری‌ام، که حتا از آمدن‌شان می‌ترسم.

همواره بهترین روز برایم یک روز کاملاً عادی بوده است، که در آن غرق شوم و به کارهایی که دوست دارم برسم. مثلاً مطالعه، نوشتن، سرودن یا هم ویرایش و کتاب‌آرایی.

آدمی واقعاً موجود عجیبی‌ست. گاهی بی‌بهانه خوشحال است و گاهی بی‌جهت غم‌درون. نمی‌دانم شاید برخی از این حالات روحی به زندگی‌های قبلی در عالَمِ تناسخ ربط داشته باشد که کنترل آن از حیطهٔ اختیارمان بیرون است و مجبوریم که چون عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی به اجرای صحنه بپردازیم.
یا هم شاید به مقولهٔ «مرگ‌اندیشی» مربوط باشد که همواره چونانِ یک خزندهٔ اهلی به گونهٔ آرام در تهِ اندیشه‌ام لانه داشته است. اگر این خزنده اهلی نبود و قرار بود که همواره همه چیز را از زاویهٔ دید او ببینم وحشت‌ناک بود.

یکی از آن روزهای ترس‌ناک -که در آن پای شادی در میان است و اندوهِ مهربان زودتر از آن خود را می‌رساند و در وجودم جای می‌گیرد- زادروزهاست. حالا چه زادروز خودم باشد چه از اطرافیانم.
شاید غزلِ «اندوه مهربان» در کتاب دومم (هم‌سایهٔ خدایان) ریشه در همین حالات روحی داشته باشد:
عشق نجاتم نداد، عقل رضایم نکرد
گم‌گمِ دنیا شدم، غصه رهایم نکرد

اما آنچه که در این میان از ترس و اندوهم می‌کاهد، لطفِ بی‌دریغ خانواده و دوستان است. به‌ویژه شاعربانوی عزیزم مژگان فرامنش که در چنین روزهایی بیشتر هوای مرا دارد.

یادداشت: امروز را با گرمای محبت و تبریکی مژگان عزیزم آغاز کردم. و در ادامه به لطفِ دوستانِ نازنیم در «خانهٔ مولانا» برخوردم که با محبت و بزرگواری در سایت و نرم‌افزارهای مجازیِ دیگر مربوط به این نهاد، مرا مورد لطف قرار داده و زادروزم را گرامی داشته‌اند.
بابت این نواخت و محبت از همهٔ دوستانِ دست‌اندرکار، به‌ویژه جناب ذبیح فطرت گرامی مسئول خانهٔ مولانا صمیمانه سپاسگزارم. هم‌چنان از عزیزانی که در پنجره‌های مختلف با دیدگاه‌های نیک‌شان ما را نواختند ابراز سپاس و قدردانی دارم.

#تهماسبی_خراسانی

@tahmasbi_khorasani_channel

گواهی‌نامهٔ پذیرش نهایی و ارائهٔ ۴ مقاله از من در «دوازدهمین کنفرانس بین‌المللی زبان، ادبیات، تاریخ و تمدن».

این کنفرانس که در ۲۵ شهریور ۱۴۰۳ در دانشکدهٔ بین‌المللی ابن سینا در کشور گرجستان برگزار شده بود، مقاله‌های علمی و پژوهشی بسیاری از پژوهشگران و نویسندگان کشورهای مختلف را در بر داشت.

ضمن این‌که مقاله‌های مزبور به صورت pdf با سربرگ کنفرانس به نشر رسیده‌اند، در CILVILICA و SID نیز نمایه خواهد شد.

جای یادآوری است که یکی از این چهار مقالهٔ من که موضوع کاملاً تازه است و نخستین پژوهش در این زمینه محسوب می‌شود «گواهی MPT - اتریش» را نیز دریافت کرده است. این مقاله تحت عنوان «کیچه‌برآی یا کیچ‌بازی و پیشینهٔ آن در شعر پارسی» نگاشته و ارائه شده است.

یادداشت: هیچ‌گاه برایم این دنگ‌وفنگ‌ها مهم نبوده است. کاغذهایی که ارزش‌شان در جامعهٔ امروز بیشتر از خود شخص به چشم می‌آیند و انگار این کاغذهاست که میزان تشخّص آدم‌ها را تعیین می‌کنند.

منی که سال‌ها در نشریه‌ها در بدل نوشته‌هایم هزینه دریافت کرده‌ام برایم بسیار سخت بود که در کنار طی مراحل اداری، هزینه‌ای نیز بابت داوری مقاله‌ها پرداخت کنم، صرف به این دلیل که در جامعهٔ اکادمیک و دانشگاهی امروز، ملاک، گواهی فلان و بهمان کنفرانس و ژورنال است.

بنابراین این مقاله‌ها را که نگاشته‌های چندین سال پیش اند از بایگانی کارهایم بیرون کشیدم تا هم در جایی ارائه شوند، هم با نمایه شدن در سایت‌های معتبر علمی در دسترس عموم قرار بگیرند و هم کاغذپاره‌هایی از آن‌ها زیر نام گواهی داشته باشم که بتوان با آن دانشگاهیان و نظام دانشگاهی را فریب داد.

#تهماسبی_خراسانی

@tahmasbi_khorasani_channel

سنبله که خوشه‌های گندم است نماد روزی است، نماد زندگی و سرخ‌رویی.

امروز یکم سنبله / شهریور، زادروز گل گندمِ من است. زادروز بانوی شاعر و نویسنده‌ام مژگان فرامنش.

خوشحالم که امسال هم‌زمان با تجلیل از این روز خجسته تولدِ «دخترانِ خاکستر» را نیز داریم. این دو اتفاق مبارک را چون قِران سعدین به فال نیک می‌گیرم.

امیدوارم که به زودی سایهٔ سیاهِ تحجّر و دگم‌اندیشی از سرزمین‌مان برچیده شود تا بتوانیم شادی‌های‌مان را به هیأت واقعی آن حسّ و لمس کنیم.

امید که تا سال دیگر از این خاکستر ققنوسی بلند شود.

#تهماسبی_خراسانی

@tahmasbi_khorasani_channel

ویرایش دومِ «حنجره‌های سوخته» گزینهٔ بومی‌سرودهای خراسان منتشر شد.

«حنجره‌های سوخته» گزینهٔ بومی‌سرودهای خراسان (افغانستان کنونی) که در بهار ۱۴۰۲ اقبال چاپ یافته بود، اینک (تابستان ۱۴۰۳) چاپ دوم آن با ویرایش جدید به زیور چاپ آراسته شد.

این کتاب به گردآوری سیّد احمدعلی فاخر مشهور به بابا فاخر، به کوشش، ویرایش و تعلیقات من (تهماسبی خراسانی)، به مقدمهٔ سیّد ابوطالب مظفری، برگ‌آرایی محمدکاظم کاظمی و طرح پشتی وحید عباسی، در ۱۹۶ رویهٔ قطع رقعی برای دومین بار از نشانی انجمن ادبی هشت‌بهشت به چاپ و نشر رسید.

در چاپ جدید نزدیک به صد رویه به حجم کتاب افزوده شده و در ویرایش و تعلیقات چاپ قبلی نیز بازبینی و تجدید نظر صورت گرفته است.
هم‌چنان در ویرایش دوم در بخش دوبیتی‌ها مدخلی برای «دوبیتی‌های سیاه‌موی و جلالی» با مقدمهٔ تهماسبی خراسانی تحت عنوان «واقعیت‌های زمانی و مکانی در ماجرای سیاه‌موی و جلالی» باز شده است. در این مدخل ۵۵ دوبیتی از جلال‌الدین جلالی (عاشق پاک‌باختهٔ سیاه‌موی) با توضیح و تعلیقات درج گردیده است.
نیز بخشی تحت عنوان «تک‌بیت‌ها» در آخر کتاب افزوده شده است.

«حنجره‌های سوخته» در ویرایش و چاپ دوم، دربرگیرندهٔ ۲۷۹ دوبیتی، ۱۱۴ رباعی و ۲۰ تک‌بیت است.

این کتاب می‌تواند به گونهٔ بسیار روشن نشان‌دهندهٔ عشق، اندوه، شادی، آن‌نگری، تقدیرباوری، نوع بینش، رفتار و رسم‌ها و آیین‌های جامعهٔ خراسانِ پسااسلامی (افغانستان کنونی) باشد، که بدون شک برای رسیدن پژوهشگرانِ این حطه به واقعیت‌های موجود منبع مهمی خواهد بود.

#تهماسبی_خراسانی

#انجمن_ادبی_هشت‌بهشت
#حنجره‌های_سوخته
#گزینه_بومی‌سرودهای_خراسان
#سید_احمدعلی_فاخر

@tahmasbi_khorasani_channel

«دخترانِ خاکستر» مجموعه داستان کوتاه همسر عزیزم مژگان فرامنش، در ۲۲۴ صفحهٔ قطع رقعی، در کاغذ بالک سویدنی از نشانی انجمن ادبی هشت‌بهشت منتشر شد.

این کتاب که دربردارندهٔ ۱۲ داستان کوتاه با زاویه‌های دید متفاوت است با تکیه بر گسترهٔ جنایت‌های طالبان در دو دور حکومت‌شان به رشتهٔ تحریر درآمده است.

«دخترانِ خاکستر» به کوشش و ویرایش من (تهماسبی خراسانی)، برگ‌آرایی استاد کاظمی گران‌ارج و طرح جلد استاد ژکفر حسینی عزیز به چاپ آراسته شده است.

این کتاب به زودی در اروپا از طریق نشر فرم با طراحی وحید عباسی عزیز نیز منتشر خواهد شد.

از این عزیزان جهت به بار نشستن این اثر به بهترین شکل آن، سپاسگزارم.
همین‌طور از دوست عزیزم نویسندهٔ چیره‌دست سید محمدعلی موسوی عزیز نیز سپاسگزارم که در بازخوانی و رفع اشکال‌های کار صبورانه مرا یاری رساندند.

چند نکته را می‌توان در مورد ویژگی‌های این مجموعه داستان یادآور شد:

1. حس و عاطفه: «دخترانِ خاکستر» از حس و عاطفهٔ سرشاری برخوردار است. زیرا این داستان‌ها رنج و اندوه زیسته و تجربه‌شدهٔ بانوان سرزمین‌مان در دو دور حکومت سیاه شب‌باوران است. رنج و اندوهی که با گوشت و پوست و استخوان لمس شده و شاهدش بوده‌ایم و هستیم. هم‌چنان سال‌ها تجربهٔ عاطفی شاعر در حیطهٔ شعر چنان بر جنبهٔ احساسی این داستان‌ها اثرگذار بوده‌است که نمی‌توان با غم این داستان‌ها گریه نکرد و با شادی‌های ولو اندک‌شان نخندید. درجهٔ هم‌ذات‌پنداری مخاطب با هر متنی بیش از هر گزینهٔ دیگر با این گزینه رابطهٔ مستقیم دارد. و به حق که «دخترانِ خاکستر» از این زاویه در اوج قرار دارد.

2. ادبیت کلام: یکی از ویژگی‌های مهم یک داستان خوب و اثرگذار توجه به ظرافت‌های زبانی و ادبیت کلام است. بسیار اند نویسندگانی که زبان داستان‌های‌شان شلخته، دچار عیب‌های فراوان دستوری و ارائهٔ‌شان به گونهٔ گزارشی یا روزنامه‌ای‌ست، در حالی‌که از لحاظ سوژه و تکنیک دست بالایی دارند. بدیهی است که کم‌توجهی به بُعد زبانی از قدرت اثرگذاری متن می‌کاهد و مخاطب فهیم و رسیده را راضی نمی‌کند.
   اما در «دخترانِ خاکستر» ظرافت‌های زبانی و ادبیت کلام بسیار با دقت و وسواس رعایت شده است، چنان‌که هم مخاطب عام را نگه‌می‌دارد و هم برای مخاطب خاص جنبه‌های هنری و لذت‌بخش بسیاری دارد. حتی در برخی از داستان‌ها محتوای داستان نیز بر محور ادبیات و هنر می‌چرخد و دیالوک‌ها نیز بر همین محور است.

3. زاویهٔ دید: زاویه‌های دید در داستان‌های این مجموعه متفاوت است. چنان‌که چهار داستان با زاویهٔ دید اول‌شخص، دو داستان با زاویهٔ دید دوم‌شخص و شش داستان دیگر با زاویهٔ دید سوم‌شخص کار شده است. البته داستان‌هایی که زاویه‌های دید اول‌شخص و سوم‌شخص را دارند نیز اول‌شخص و سوم‌شخص دخیل و ناظر در آن در کار است که به زاویه‌های دید این مجموعه داستان تنوع بیشتری می‌بخشد.

4. ساختار: ژانر داستان کوتاه به معنی واقعی و هنری کلمه در ساختار داستان‌های «دخترانِ خاکستر» رعایت شده است. استحکام ساختار این داستان‌ها نظر به نظام «شهروض» نیز جنبهٔ دیگر از توانایی و تسلط نویسنده بر ژانر داستان کوتاه را می‌رساند.

5. تکنیک: از لحاظ تکنیک داستان‌های این مجموعه واقعاً ستودنی‌ست. نویسنده هیچ‌گاه به صورت خطی و قصه‌وار داستان‌ها را دنبال نکرده است که صرف خوانندگان عادی را که تنها در پی دریافتن ماجراست راضی نگهدارد. بل داستان‌ها معمولاً از وسط یا آخر شروع می‌شوند و با گریززدن‌ها در خلال داستان زاویه‌های مبهمِ آن را آهسته‌آهسته روشن می‌کند. یعنی نویسنده از لحاظ زمانی در نوسان است، هی می‌رود و برمی‌گردد و زمان‌ها را به هم پیوند می‌زند. به گونه‌ای که هم با ذهن مخاطب بازی می‌کند، هم از ملالِ ناشی از سیر خطی داستان پیش‌گیری می‌کند و هم تا آخر داستان برای خواننده صحنه‌های غافل‌گیرکننده و جذابی دارد.

6. محتوا: از لحاظ محتوا چنان‌که در آغاز اشاره شد، جان‌مایهٔ همهٔ داستان‌های این مجموعه یا برگرفته از جنایت‌های دو دور حکومت استبدادی طالبان بوده است یا ناشی از تفکّر ته‌نشین‌شدهٔ طالبانی در میان مردم. طرز تفکّر و استبدادی که با تکیه بر قرائت‌های دینی، بانوان این سرزمین نخستین هدف مشروع‌شان تلقی می‌شود.

7. واژه‌نامه: یکی دیگر از ویژگی‌های مجموعه داستان «دخترانِ خاکستر»، کاربرد واژگان و اصطلاحات بومیِ فراوانی‌ست که برخلاف فارسیِ فانتزی‌گونه و تحمیل‌شدهٔ فضای مجازی، از شاخصه‌های متین و استخوان‌مندِ نثر سرزمین خورشید برخوردار است و هویت خراسانی (افغانستانی) خودش را به نمایش می‌گذارد. برخی از این واژگان که تصوّر می‌شد برای هم‌زبانان‌مان در کشورهای دیگر قابل درک نباشند در واژه‌نامه‌ای در آخر کتاب گرد آمده است که مزیتی‌ست بر مزیت‌های دیگرِ این کتاب.

تهماسبی خراسانی
۲۴ اسد / مرداد ۱۴۰۳

@tahmasbi_khorasani_channel

سروده‌هایی از «مژگان فرامنش» در نمایشگاه تابلوخطِ «من و هرات» در امریکا.

?نمایشگاه تابلوخطِ «من و هرات» دومین نمایشگاه انفرادی آقای «حکیم کریم‌زاده» خطاط چیره‌دست کشور و از اعضای انجمن خطاطان هرات است که در ایالات متحدهٔ امریکا برگزار شده است.

?این نمایشگاه که از ۶ جون ۲۰۲۴ در موزیم جانسونِ دانشگاه کرنلِ نیویورک دایر شده است تا ۱۵ سیپتمبر همین سال به روی بازدیدکنندگان باز خواهد بود.

?این نمایشگاه که به هدفِ معرفی هنرِ خراسان‌زمین به ویژه هرات تدارک دیده شده است، ۲۷ قطعه اثر در آن به نمایش درآمده است.

?این آثار در خط‌های: نستعلیق، ثلث، شکسته، محقق، نیلوفر، کوفی، نَسخ و نقاشی‌خط به رشتهٔ نگارش درآمده و گونه‌ها یا قالب‌های: سیاه‌مشق، کولاژ، چلیپا، گرافیک، تایپوگرافی، آبسترکت، انتزاعی و نقاشی‌خط را دارا استند.

?در خلق آثارِ این نمایشگاه از سروده‌های ۹ شاعر کلاسیک و معاصر کشور بهره برده شده است، که سروده‌های بانو فرامنش به تنهایی در آن بیشترین سهم را دارد.

?پیش از این به تاریخ ۱۳ جنوری تا ۲۴ فبروی ۲۰۲۴ نخستین نمایشگاه تابلوخطَّ انفردای آقای کریم‌زاده زیر نامِ «رقص واژه‌ها» در شهر آلامیدای کالیفورنیا گشایش یافته بود.

?در خلق آثارِ این نمایشگاه که از سروده‌های ۷ شاعر کلاسیک و معاصر کشور بهره برده شده بود، نیز سروده‌های مژگان فرامنش به تنهایی خود بیشترین سهم را در آن داشت.

?این نمایشگاه با استقبال فوق‌‌العاده‌ای روبه‌رو شد، چنان‌که ۱۱ تابلوی آن در روز نخست به فروش رسید.

?اکنون که در جریان برگزاری دومین نمایشگاه تابلوخطِ آقای کریم‌زاده هستیم، صحبت از استقبال بی‌نظیرِ بومیانِ آن سرزمین از خلاقیت‌های هنریِ این فرزندِ مکتبِ هرات است، که ذهن و زبان فارسی‌زبانان را به نمایش گذاشته است.

?جای یادآوری‌ست که گرایش به استفاده از سروده‌های «مژگان فرامنش» در خلق تابلوخط‌ها و نمایشگاه‌های انفرادی و جمعی داری پیشینهٔ پررنگی‌ست که نشان‌دهندهٔ تاثیر عمومی و نفوذ بالای شعر این شاعربانو در قشرهای مختلف جامعه است.

?به عنوان مثال پیش از این، به تاریخ ۴ آبان/عقرب ۱۳۹۴ خورشیدی، نمایشگاه «سایه‌سار تنهایی» در «انستیتوت استاد کمال‌الدین بهزاد» در هرات گشایش یافته بود، که این نمایشگاه مختصِ سروده‌های مژگان فرامنش بود. در این نمایشگاه ــ که ویژهٔ آثار آقای فرامرز سروری از اساتیدِ این انستیوت ــ بود، بالای هفتاد تابلو به نمایش درآمده بود که همه بر روی سروده‌های «گره کور» دومین دفتر شعر فرامنش خطاطی و تذهیب‌کاری شده بودند.

?هم‌چنان در این نمایشگاه از اختراع «خط نیایش» توسط آقای سروری رونمایی شد، که نخستین تابلوهای این خط جدید نیز با استفاده از سروده‌های فرامنش خلق شده و به نمایش درآمده بودند.

یادداشت: تصویرها، نمونه‌تابلوهایی‌ست از نمایشگاه تابلوخطِ آقای کریم‌زاده که روی شعرهای بانو مژگان فرامنش کار شده است.

#تهماسبی_خراسانی

@tahmasbi_khorasani_channel