نادر نیک نژاد, [21.02.2025 12:25]
در بدرقه دوست شاعرم به "بیدر کجا" - اباذر غلامی
او ... آ
او ... آ
بوخوس
آ ب کناره آب کاکاین دس برار
"سلِکولِتوسه داره" همساده
او ... آ
او ... آ
پابسرا کون
پابوز گیره کا
اسا
بی عصا
وئر بزن غازیانِ کؤرپی یا
کاسِ آبِ گومه گومه کنار بی نیش
سل تی تی ساجِکولکه یا
شانه بزن
شانه بزن
گوزگا لیکا.
هجدهم فوریه دوهزارو دوازده - رودن کیرشن، آلمان
برگردان بفارسی:
او ... آ
او ... آ
بخواب / یار قدیمی چلچله های بندر آبکنار
همسایه "توسکای کنار مرداب"
او ... آ
او ... آ
ردشو از روی / خرچنگ
اکنون
بی عصا / عبور کن از پل غازیان / کنار پچپچه ی آبهای زلال / بنشین
کلاف گیسوی نیلوفران آبی را / شانه بزن
خزه ها را
شانه بزن.

نادر نیک نژاد, [21.02.2025 12:25]
درود‌‌‌‌
درنوشتن نقد یک اثر تناسب و روش کار این است که ابتدا شعر شاعررا ثبت می کنند بعد نویسنده با توجه به ساختا ر اثر به‌ نقد آن قلم می زند من اما با خودم قرار گذاشتم که چند سطر تا جایی که دستم کشش دارد. بنویسم اما:

امان از درد این دست ها
امان از دست این دردها.

هوا که سرد می‌شود تاندون های دستم بیشتر درد می گیرند ‌.هر ضربه ای که روی صفحه موبایل می زنم .با درد توام می شود اما از شعر وجهان شاعرانگی نوشتن ، درددش در جای خود شیرین است .اما آین شعر پورهای .باتوجه به فضاسازی نوستالژیکی که روایت شده در ساختار شعر هم نشان داد که شاعراست و سطرها ی استعاری تخیل قوی تصویر سازی وترکیب سازی هایش نشان از خلاقیت واحاطه ی پورهادی به ساخت نحوی و صرف واژگان کارکرد و کاربرد انها ست.که به شکل کلی می خواهم نمادی و نمودی ازاین شعرمناسبتی را نقد وتفسیر وتبیین کنم .معمولن در شعرمناسبتی شاعر درگیر فضاسازی احساسات وجه اندیشگی در گفتمان شعر می شود .در واقع عنصر زبان .تخیل و تصویر در شعر نقشی کمرنگ ایفا می کنند وبه نوعی در فضای حس امیزی استحاله می شوند اما پوردهای دراین شعر نشان داد که با استحاله عنصراحساس در شعرش مرزبندی دارد وهریک از عناصر تخیل وتصویر وتوصیف ونقش زبان واحساس سهمی به تناسب نگاه شاعر در پرداخت این اثر دارند. نکته دیگر اینکه پورهای شروع شعر را با ریتم و چیدمان آوایی ،به زیبایی ذهن مخاطب را در این احساس عمیق ،به شراکت و همذات پنداری گره می زند.:

او...آ
او...آ ***

شروع یک لا لایی در سوگ یک دوست یک عزیز وچیدمانی هنرمندانه در هنر اجرا ،.واما در نوشته بالا اشاره ای به ترکیب وسطر سازی درشعر پورهادی اشاره کردم که از شگردهای او درساختار شعر است :

بوخوس
آب کناره آب کا کاین دس برار
سِلکولتوسه داره همساده ***

ترجمه :

بخواب /یار قدیمی چلچله های بندر ازکنار
همسایه ی "توسکا ی کنار مرداب "

او...آ
او...آ

پورهای سعی می کند بازی آوایی:

او..‌.آ
او...آ

از شروع تا پایان، اندوه و غم از دست دادن یاری قدیمی اش را درنقش یک مرثیه خوان باتکرار آوایی :
او...آ
او...آ

حس دلدادگی اش را همچنان حفظ کند و ذهن مخاطب ‌رادرگیر نوستاِلژی شعر می کند ازدیگر عناصر دربالا از فراز های این شعر نقش تخیل وتصویر سازی در دو محور عمودی و افقی است :

وئر بزن غازیان کُورپی یا
کاس آب گوم گومه کنار بی نیش
سل تی تی ساجکولکه یا
شانه بزن
شانه بزن
گوزگا لیکا ***

ترجمه :

بی عصا /عبور کن از پل غازیان /کنار
پچپچه ی آب‌های زلال / بنشین
کلاف گیسوی نیلو فران آبی را / شانه بزن خزه ها را
شانه بزن ***

درسطر های بالا هم پورهادی نشان می دهد که شاعر گزاره های سطحی یا روایت های صرف خطی نیست .بلکه با امتزاج جوشش و خلاقیت درکنار کوشش از چه گفتن تا چگونه گفتن.در هنر اجرا دراین شعر به خلق این اثر پرداخته است اما ای کاش به نظر من همانطور که در شروع با یک حرکت آوایی زیبا درشروع :
او...آ
او...آ

این تنوع درچیدمان را در پایان شعر همچنان ادامه می داد، چرا که به تفسیر من اگر چه شعر به ظاهر تمام شده اما لا لایی شاعر برای همیشه در جان و جهان وشعر او جاریست .:

او...آ
او...آ

#نادر_نیکنژاد

بعضی وختان فکر کونم
همه تا فاصله -نا بودؤوسته دارم
جادان ِ تابلو یا بخانده
دوراسته رایانه
تقویم ِ چش پران ِ کؤل
برق ِ دم نیشته
چوم دکف
دوکشاسته فانوس
دورازا کوده داره تام تومی یا.

#مسعود_پورهادی

بعضی وقت ها فکر می کنم/ همه ی فاصله ها را دویده ام
تابلوی جاده ها را خوانده
روی دامنه ی شانه های تقویم ِ / راههای طی شده/صاعقه نشسته است
درچشم انداز/ فانوس خاموش محاصره کرده است سکوت را.

موران ِ چه جیر
کؤلکه باموکم
خاطران ِ ابچین نئشت.

#مسعود_پورهادی

زیر دامنه زنگار
درهم پیچیده و گره خورده ام
کیسه پلاستیک خاطرات، درهم ریخته

کلمه-ان
گردشا درن
سوم نوبؤ معنا راتینی یا

سرا دا
سرافتانا.

دیمه بنا
دیچه نا
پامختانا.

صانه
عور بو
ناجه
فجه بو
وامج دمجا.

ای عالمی هیالا وؤت اؤ
ایتا خوشه
کی ایتا دیوار ِ درز ِ جا
واشکوفته بو.

#مسعود_پورهادی

کلمات/ در گردشند/ در جاده های جادو نشده ی معنا.
رها شده/ از یاداوری ها.
رها شده/از جای پاهای چیده شده .
صحنه/ لخت بود
ارزومندی/ ریخته بود/ بر جستجوگریها.
انبوهی متن سرگردان و/خوشه ای/ که در شکاف دیواری/ شکفته بود.

چچا کوده چش پران
زالش باورده لوجانکان
وئر زئن نشا- وئرا

#هایکوواره_گیلکی
#مسعود_پورهادی

دامنه های خزه بسته / روزنه های تشنه
میانبر نمی توان زد_عبورگاه را

‍ #مسعود_پورهادی
#شعر_گیلکی

کلمه ا نا
اوسه کونم دریا دیمان/
کوله کئخا
بار بزنید.
خاطرانا
زیبلون / بدسا دم
نی شینم
جخترا شو کوگان ٚ سیمبر ٚ بر
فردا خیابان ٚ ره
پورد کشم
باباخان ٚ تیرکمان.

#برگردان

کلمات را روانه می‌کنم/ بر کرانه ساحل/ تا کف امواج را/ بار بزنند./به دست خاطرات/ بادکنک می‌دهم./می‌نشینم کنار میدانِ محله‌های فراموش شده/برای خیابان‌های فردا/ پل/ می‌کشم/ رنگین‌کمان.

@tukapareh

@gilaki_binvishte

شبا
وئربزه داره
او
اوخوس
کی
ویریس بو/
تاریخ ِ راسر
ورخ زنه
وندانا
عالمه وؤتا.

عورا بؤده
موسافران

- بوگوفته د :
واگردید.

کاشکی بدانسته بیم
اسا
تاهسا دوارستان ِ
- کول ِ سر ِ ورفا
کویا با
فلاکانم.

من هرایمه
هوزارمه
می دس ِسر
شتراخ – شتراخ
اسبا شور وارش بمانست.
#مسعود_پورهادی

از شب/ عبور کرده است
ان/کابوس/که طناب بود/ سر راه تاریخ
ورق می زند/ گردابها را/ بافت جهان را.
عریان شده اند/مسافران/

گفتند: / برگردید.

کاش می دانستم/ اینک / برف روی شانه های/ تا اکنون پیموده ها را / کجا باید بتکانم.
من / فریادم / هیاهویم/ روی دست من / صدای/باران ِ سیل اسا باقی مانده است.

چوتؤ با بینویسم
می وامج/دمجا
نقطان
مرا دورا کوده دارده.

#مسعود_پورهادی

چگونه باید بنویسم/جستجوگریهایم را/ نقطه ها
محاصره ام کرده اند.

با اندک توجه به شعر میتوان پویایی ذهن شاعر را در استفادهی شاعرانه از نشانه های یک باور داشت بومی به جای استفاده ی خام و نعل به نعل از همین باورداشت به خوبی به تماشا نشست.اما به نظرم شاعر میتوانست برای غافلگیری مخاطبانش با استفاده از همین نشانه ها، البته مبتنی بر نخواندن زاغ شرایط مهیا و قابل انتظار بیرون از شعر را به هم میریخت و بستر ذهنی نابی را برای خلق شعری نابتر فراهم میآورد تا پایان شعر ضربه لازم برای به چالش کشیدن ذهن مخاطب رامیداشت.
نادیده گرفتن ضریب والای هوشی مخاطب یکی از آفتهای(هرچند کمرنگ) بعضی از شعرهای پورهادی میباشد وقتی که مجموعه شعرهای این کتاب سرشار از لحظه های ناب شاعرانگی است و فضای تازه و نو را پیش روی مخاطبش قرار میدهد که این فضای نو بستر مناسبی را درحوزه فرم و زبان و ساختار فراهم میآورد.ندادن بهای لازم به ضریب هوشی مخاطبان جدی شعر میتواند ضربهای هرچند کوچک اما غیرقابل اغماض باشد.
بی تو پرنده/ خالی/ پرنده بو/ پرواز تویی/ آواز تویی
شعر شماره24 صفحه37
پر واضح است که شعر فقط به فقط در لایه های سطحی و همکف حرکت میکند و قادر به رسوخ در لایه های درونی ذهن مخاطب نمیباشد و نمیتواند فضای نوینی درحوزه زبان و معنا ایجاد کند و ناتوان از جا گذاشتن معناهای کلیشه ای و لغت نام های نشان میدهد و قدرت نوزایی در کلام و معنا را به هیچوجه ندارد.
شعرهای بلند کتاب پورهادی از جمله شعر شماره 10 میتواند چند شعر کوتاه باشد.به نظرم اگر این شعر بلند به صورت چند شعر کوتاه نوشته شود به کلیت شعرها هیچگونه آسیبی وارد نمیگردد و چیزی از زیبایی شعرها کاسته نمیشود البته با تمام عینیت گراییهای شاعر «البته درجاهایی هم با ذهنیت بکر شاعر به گرهخوردگی میرسند و باعث خلق فضاهایی ناب و متفاوت با فضاهای موجود میشوند» شعرها بازگویی عینیت محض نیست و فعالیت ذهنی شاعر به نجات شعرهایش میآید و شعر را از بازگویی و روایت روابط فامیلی و خویشاوندی دور میکند.
شعرهای شماره36 و7 و19 و25 و30 و39 و43 از شعرهای ممتاز و ناب مجموعه میباشند.جزیینگری و استفاده از امکانات نهایی واژگان از خصیصههای بارز این شعرها است.
اما در پایان این نوشتار، یک سؤال در ذهنم راه میرود و آن اینکه آیا شاعران مدرن و نوآور گیلکی که به حق مسعودپورهادی هم جزو همین دسته ی انگشت شمار میباشد به این اعتقاد و باور نرسیده اند که با توجه به ظرفیت های زبان گیلکی میتوان از دستاوردهای نوین شعر معاصر ایران به شکل گسترده تری در شعرگیلکی استفاده کرد؟ آیا به راستی زمان استفاده از امکانات نوینی همچون امکانات داستانی به نفع شعر،استفاده از روایت به ضد روایت در شعر،استفاده از طنز به شکلی مطلوب و نوین و همچنین تغییر جایگاه نحو و استفاده از دیگر شگردهای نوین شعری فرا نرسیده است.
اما با تمام اعتقاد راسخم به مطالب بالا
مجموعه ی «بادبامو دورشین باورد» را میتوان اتفاق مبارکی در حوزه شعر گیلکی نامید

@ZemzemehayeTanhaei

#گیلکی_شعر

هچین هیالایه
او وا
کی
چاپو کودی.
اونی کی
اکن تاسا بو
درچه پوشت پوشتارو نی شته بو
نا
بوگوروخت
نا
اویرا بو
بی جیر بامو
بی
جی/ ر
درچا
دوست
اسا
تی شین ...
. . .
. . .
. . .
توفیر داره؟
*
دهنه سر
لابدان
تا
تئن دره.

برگردان:

بیهوده سرگردان است/ آن باد/ که غارت می کرد.
آن که/ پشت پنجره به پشت نشسته بود
نه/ گریخت
نه/گم شد
پایین امد/ پا/یین
پنجره را بست.
اکنون
از آن تو...
. . .
. . .
. . .
فرقی دارد؟
*
بر ورودی
عنکبوت
در حال تنیدن تار است.

مسعود پورهادی
اوریل 2020
کلن - آلمان

@ZemzemehayeTanhaei