این نظریه رو بخونیم و بعدش دیگه فقط متن متن متن.

شب نیمهٔ شعبان و شب قدر در متون

شب نیمهٔ شعبان، فارغ از میلاد امام دوازدهم اهل تشیع، فضیلت و شهرتی دارد. در متون فارسی متقدم، این شب همان شب قدر انگاشته شده.
در تفسیر سورهٔ قدر چنین آورده‌اند:
«و گروهی گویند آن شب نیمهٔ شعبان بود که آن را لیلة البراءة و لیلة‌الصک نیز خوانند.» (از ترجمهٔ تفسیر طبری)
«ما بگفتیم این قرآن را و بفرستادیم جبرئیل را بدین قرآن در شب به برکت، و آن شب قدر است و گفته‌اند شب چک است.» (از تفسیر سورآبادی)
«فرستادن این کتاب در شبی خجسته و بابرکت بوده است و آن شب پانزدهم شعبان است که آن را شب برات گویند.» (از تفسیر بصائر)
و در تفسیر لیال عشر (شب‌های دهگانه) از سورهٔ فجر:
«به شب‌های دههٔ نیمهٔ شعبان که شب برات با آن است.» (از تفسیر کشف‌الاسرار)
اما در تفسیر ابوالفتوح رازی _که نخستین تفسیر اهل تشیع به زبان فارسی است_ تعیین تاریخ شب قدر متفاوت است:
«روایت کرد ابوالضحی از عبدالله عباس که او گفت: خدای تعالی حکم‌ها در شب نیمهٔ شعبان فصل کند و در شب قدر به فریشتگان سپارد.» و در موضعی دیگر: «از ابوهریره پرسیدم که می‌گویند شب قدر برداشتند از میان ما. گفت دروغ گفت آنکه این دعوی کرد. گفتم کی باشد در سال؟ گفت ماه رمضان.» [جالب است که علی‌رغم معتبر نبودن ابوهریره نزد شیعه، ابوالفتوح از او بارها روایت کرده.] «جمهور علما بر آنند که این شب در ماه رمضان باشد.»
و در متون غیرتفسیری هم آمده:
«شب پانزدهم از ماه شعبان بزرگوار است و او را شب برات خوانند.» (از التفهیم)
«اندر این روز مولد حسین بن علی بن ابی‌طالب بود رضی‌الله‌عنهم و پیغمبر ما صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم به وقت ولادت او بسیار شادی کرد و شب این روز شب برات باشد و قضاها که هست که ایزد تعالی اندر لوح محفوظ برانده‌ست اندرین شب از لوح محفوظ سوی آسمانی دنیا فرود آرند و از آنجا به فرمان ایزد تعالی به زمین همی‌آرند و این شب را لیلة‌القدر یا لیلة‌الصک گویند.» (از زین‌الاخبار)
از اینجا می‌شود فهمید که چرا شب قدر را به شب چک و شب برات ترجمه کردند. قضا و قدرها به‌منزلهٔ حواله‌ای است که از آسمان در این شب به بندگان نازل می‌شود. تبدیل چک به صک را هم بسنجید با تبدیل چین به صین که گویا فرایند واجی عامی باشد. ربط براءة (برائت=بیزاری) و برات هم شاید این است که وقتی سند را می‌نوشتند، دیگر از ادعای مالکیت آن ملک اعلام بیزاری می‌کردند. (برداشتی از شرح سیرالملوک عابدی، ص ۳۱۶)
و چنین می‌نماید که این شب را جشن می‌گرفتند و چراغانی می‌کردند. در متونی مثل تاریخ فیروزشاهی، مناقب‌العارفین، جهانگیرنامه، تلبیس ابلیس و سفرنامهٔ ابن‌بطوطه شواهدی دال بر این هست.

(این نوشتار جرح‌وتعدیلی است از آنچه علی رواقی در شرح این قطعهٔ رودکی فراهم آورده:
بهشت‌آیین‌ سرایی را بپرداخت
ز هرگونه در او تمثال‌ها ساخت
ز عود و چندن او را آستانه
درش سیمین و زرین پالگانه
چراغان در شب چک آنچنان شد
که گیتی رشک هفتم آسمان شد)

به‌نظرم اگه کسی بلدِ کار باشه می‌تونه یه داستان یا نمایشنامهٔ پست‌مدرن خوب از کلیله و دمنه دربیاره. طنز هم می‌شه باشه حتی.
مثلاً بازسازی گفت‌وگوی رای و برهمن توی قرن ۲۱ که با زمان هند باستان آمیخته شده،
برهمن داره یه داستان در داستان تعریف می‌کنه، یهو داستان لایهٔ پایینی میاد به لایهٔ بالایی پیوند می‌خوره.
پشت‌پرده‌های حکایت کلیله و دمنه افشا می‌شه. کاشف به عمل میاد که شنزبه جاسوس بوده و دمنه بی‌گناه.
چیزای جالبی می‌شه ازش درآورد اگه کسی مهارت و همتشو داشته باشه. چون روایت توی کلیله عنصریه که بهش پرداخته شده نسبتاً، پتانسیلشو داره.

روزی تر و خشک من بسوزد آتش که به زیر دیگ سوداست چرا سودا به دیگ تشبیه شده؟

روزی تر و خشک من بسوزد
آتش که به زیر دیگ سوداست

چرا سودا به دیگ تشبیه شده؟

(یک رباعی از باب طبع‌آزمایی)
#اثر

ای کاش نبود زندگی پیش از مرگ
من می‌ترسم ز زندگی بیش از مرگ
بازی نگون دهر دون را بنگر
من مات شدم ز زندگی، کیش از مرگ

«نخستین دشمنی که بر سر ایشان تاخت خواب بود.» خیلی این جمله رو دوست دارم. وسط حکایت چهارم باب اول گلستانه. دلم می‌خواست یه شعر یا داستان کوتاه می‌نوشتم که جمله‌هه یه معنای جدید بگیره.

«نخستین دشمنی که بر سر ایشان تاخت خواب بود.»
خیلی این جمله رو دوست دارم. وسط حکایت چهارم باب اول گلستانه.
دلم می‌خواست یه شعر یا داستان کوتاه می‌نوشتم که جمله‌هه یه معنای جدید بگیره.

دارم به حجاب معاصرت فکر می‌کنم.
ناگزیر اندوهناکیه.