جیمی کارتر (2024-1924)

جیمی کارتر، آمریکانین 39-نجو دموکرات رئیس جمهورو، 100 یاشیندا اؤلدو. کارتر رئیس جمهورکَن خارجی سیاستی کمپ دیوید آنلاشماسی، ایران گیروْو بحرانی و آردیندان گلن قارتال قییناغی عملیاتی۱، هابئله چین‌له ایلیشکیلرین* گئنیشلنمه‌سی ایله تانینیر. بو آرادا ایران گیروْو بحرانی کارتره درین بیر ضعف نقطه‌سینه دؤنوشوب 1980ده رقیبی دونالد ریگانی یوخاری اختلافلا رئیس جمهورلوغو قازاندیردی.

آنجاق کارترین رئیس جمهورلوق سوْنراسی اوْلدوقجا پارلاق و باشاریلیدیر. 1983ده غیرانتفاعی کارتر موسسهسین انسانی و سیاسی بحرانلارلاری حل ائتمک آماجیلا قۇردو. همین موسسه ایله آفریقادا ساغلیق پروژه لرینه یاردیم ائتدی و مختلف اؤلکه‌لرده سئچکی‌لره نظارت ائتدی. بو سئچکی‌لردن بیری‌ده حماس قازاندیغی غزه‌ده گئچیریلن 2006 سئچکی‌سی ایدی کی کارتر بیرلشمیش ملتلرین رسمی ناظری اولاراق تایید ائلدی.

رئیس جمهور کارترین اَن بؤیوک باشاریسی مصر و اسرائیل آراسیندا "کمپ دیوید" آنلاشماسینی واسطه‌لیک ائتمه‌سیدیر. آنجاق رئیس جمهورلوق سوْنراسی، دفعه‌لرله فلسطین و اسرائیله سفر ائتدیکدن سونرا، اسرائیله قارشی انتقادی چوْخالدی تا کی 2006دا معروف کتابینی "فلسطین: آپارتاید یوخ، باریش۲" عنوانیلا یایدی و اسرائیلین آپارتاید رژیمینی و آمریکانین مطبوعاتیندا و سیاستینده اولان اتئکی‌سینی اَلَشدیردی. بو کتاب کارتره آغیر باشا گلدی؛ بیر سۆرو مشاور و ایشچی‌سی موسسه‌سیندن استعفا وئردیلر، معروف روزنامه‌لر و تلویزیون کاناللاری بو کتابی اوْلدوقجا دؤودولر، و البته سیاستچیلر کارتردن اۇزاق دورماغا چالیشدیلار.

هرحالدا بیرازینا زامان گؤستردی کی کارترین قوللاندیغی آپارتاید کلمه‌سی نه قَدر بو رژیمین جنایت‌لری قاباغیندا قیسسا قالیرمیش؛ غزه سوْی‌قیریمیندان سوْنرا منتقدلرین بیرازی، کارتره نامه‌لر یازماقلا عذر ایسته‌دیلر.

1. قارتال قییناغی عملیاتی (Operation Eagle Claw) ایراندا طبس عملیاتی آدیلا تانینیر.
2. Palestine: Peace Not Apartheid

نوْت: بو یازیدا بو و بو مقاله‌لریندن قوللاندیم.

سؤزلوک: آنلاشما: قرارداد، مقاوله، Accord – آردیندان: سونراسی (آرد: دال، آرخا) – قارتال: عقاب - قییناق (qıynaq): قوشلارین پنجه‌سی – ایلیشکی: رابطه – پارلاق: ایشیقلی، موفق – آماج: هدف – قۇرماق: تاسیس ائتمک، to found – یاردیم: کمک – سئچکی: انتخابات – بیرلشمیش ملتلر: سازمان ملل – یایماق: نشر ائتمک – ائتکی: تاثیر – اَلَشدیرمک: انتقاد ائلمک – ایشچی: کارمند – قوللانماق: استفاده ائتمک – سوْی‌قیریم: نسل کشی، genocide

ویدئو: 2007ده کی مصاحبه‌سینده کارتر کتابیندان دفاع ائلیر و دئییر کی اصلینده اسرائیل آپارتایدی گونئی آفریقادان چوخ پیسدی.

#رحمان #کمبریج

سئچکی-سونراسی استرس

دۆنن ام‌آی‌تی اوْلدوغوندان خلوت ایدی. ایکی آمریکالی استادلا قیسساجا دانیشما فرصتیم اوْلدو. بیریسی دئییردی کی 2016دا دئییردیک بس ترامپین چیخماسی سادجه تصادفی اولوب آمما ایندی گؤردوک کی ملتیمیز ذاتا بئله آدامی ایستیر و بیز اؤزوموزو آلدادیرمیشسیق. باشقا استاددا دئییردی کی ام‌آی‌تی‌ده سحردن جلسه قویوبلار کی ترامپین دانشگاهلا ایلگی‌لی هر تصمیمینه1 نئجه تپگی گؤسترمه‌لیدیلر.

بو آرادا دانشگاهدان بیر ایلگینج* ایمیل گلدی کی:

“سئچکی-سونراسی استرس وبیناری

سئچکی‌نین سوْنوجونو کنترل ائده بیلمه‌سکده، عاطفی تپگی‌لریمیزین عهده‌سیندن گلمه‌سینی اؤرگه‌نه بیلریک... بو 90-دیقه‌لیک کارگاه بلیرسیزدیک اوْرتامیندا قبول ائتمه‌گی تشویق ائتمک اوچون درس، دانیشیق، غیرسیاسی فعالیتلر، و روانشناسی-دستکلی تمرین‌لره شامل اولاجاق...."*

نوْت 1: مختلف موقعیتلرده و چیخیشلاریندا، ترامپ دانشگاهلارا گؤره دئییبدیر کی:
- افاده آزادلیغینی آزالداجاق: مثلا فلسطینی دستکله‌مک یاساق* اولمالیدیر و تظاهراتا قاتیلانلار اخراج اولمالیدیلار.
- دانشگاها وئریلن باغیشلارین (هدیه پول،endowment) 10% مالیات اولاراق دولته وئریلمه‌دی. ام‌آی‌تیه گئچن ایل 24 میلیارد دلار باغیشلانیب.
- بین‌المللی اؤیرنجی‌لر آزالمالیدیرلار. ام‌آی‌تی‌ده 136 اؤلکه‌دن اؤیرنجی وار.

سؤزلوک: ایلگی‌لی: مرتبط – تپگی: عکس العمل – ایلگینج: جالب – سئچکی: انتخابات – سوْنوج: نتیجه – بلیرسیزلیک: عدم قطعیت، uncertinty – اوْرتام: موقعیت – دستک: یاردیم، کمک – چیخیش: سخنرانی- افاده آزادلیغی: آزادی بیان، freedom of expression - یاساق: ممنوع

عکس: اکونومیست مجله‌سینین قابیغی + ایمیلین عکسی

#رحمان #کمبریج

قازاندیق و قازاندیق

دکتر پزشکیانین رئیس جمهور اولماسی بیزه ایکی باشلی قازانج اوْلدو. هم آذربایجاندا دیل و کۆلتور مسئله‌سینین نه قدر اؤنملی اولماسی وورغولاندی، همده بو قایغیلارا توجه ائدن یالنیز آدای، رئیس جمهور اولدو.

آذربایجانیندا باشقا ائتنیکلره تای، اقتصادین یاخشیلاشماسی و اجتماعی آزادلیق‌لار کیمی مطالبه‌سی وار. آنجاق بیزیم باشقا ایستکلریمیزه گؤره بو نکته‌لر نظریمه گلیر:

- آذربایجانین گۆجلو رایی، ائتنیک ایستکلریمیزی واضح دئمک امکانی‌نی ساغلاییب. آذربایجان سئونلر بیر مردمی کمیته تشکیل وئرمکله بو فرصتی دگرلندیرمه‌لیدیر. هئچ بیر سیاسی جریانا قاریشمادان، ایستکلریمیزی منسجم اولاراق اوْرتایا قویمالییق. نظره گلن ایلک آددیمدا، آنادیلی‌نی امنیتی مسئله‌دن چیخارتماق، اورمو گۆلونه اعتبار آلماق، و ۱۵-نجی اصلی گۆندمه گتیرمک امکانی یارانیب.

- انتظاریمیز چوخ یۆکسک اولمامالیدیر؛ هرحالدا یۆز ایللیک سیستماتیک تبعیضی، دۆرت ایللیک محدود اختیاراتلا قاپاتماق اولماز. دیلیمیزین رسمی اولماسی، فدرالیسم، اقتصادی عدالت، و آذربایجاندا کۆرد مسئله‌سینی حل ائتمه‌گه یولوموز چوخ اۆزوندو.

- دکتر پزشکیانین قازانماسی‌نی مصادره ائتمه‌مه‌لییک. هرحالدا باشقا ائتنیکلر و حتی فارسلارین چوْخونون رای وئرمه‌سیله قازانیب. شخصا مشهدلی، یزدلی و اصفهانلی دوسلاریمین نه قدر چالیشدیقلاری و هیجانلی اوْلدوقلارینی گؤردوم. بو قوْنودا استراتژیک داورانمالییق و اۇزون-مدت نتیجه‌نی نظرده آلمالییق. مصادره ائدرسک، ایستکلریمیزی باشقا ائتنیکلرله قاباغا سۆردورمک امکانیمیز اوْلماجاق. مثلا آنا دیلی مسئله‌سینده، کۆردلرله امکداشلیغیمیز، چتین اولسادا، هر ایکی طرفی نئچه آددیم اؤنه آتار.

✍️#رحمان #کمبریج