🔹پرسش
اینکه می‌نویسند «در این مراسم آقای... به ایراد سخنرانی می‌پردازد یا به ایراد سخنرانی پرداخت، درست است یا نه؟

🔸پاسخ
روان‌تر و ساده‌تر بنویسیم:
در این مراسم آقای... «سخنرانی می‌کند» یا «سخنرانی کرد».

تصور می‌کنیم جملۀ بالا مؤدبانه‌تر است؛ درحالی‌که، چنین نیست.

https://t.me/dorustbenevisim

در واژه‌های پایان‌یافته به همزه‌ای که پیش از آن حرف «ا» قرار دارد (الف ممدوده)، مانند آراء، اعضاء، انشاء، شهداء و ...، در نگارش فارسی‌، همزه حذف می‌شود.

پس می‌نویسیم:

🔸شمارش آرا تا فردا ادامه دارد. 
🔸 زنگ انشا، زنگ تفریح بود!

https://t.me/dorustbenevisim

💢 8 دی زاد روز #فروغ_فرخزاد زن شاعر ایرانی؛ که صاحب اثرانگشت ذهنی خود بود.

یک زن که عمیق می‌اندیشید در بطن این فرهنگ، در جهانِ بی‌تفاوتیِ فکرها و حرف‌ها و صداها، جهانی که به لانه‌ی ماران مانند است.

و این جهان
پر از صدای حرکت پاهای مردمی‌ست
که هم‌چنان که ترا می‌بوسند
در ذهن خود طناب دار تورا می‌بافند

موهبتیست زیستن!
آنهم وقتی که واقعیتِ موجود بودن تو پس از سال‌های سال پذیرفته می‌شود!

فروغ خود را "اسیر" "دیوار"ها می دید و با آن که یأسش از صبوری روحش وسیع‌تر شده بود، در "عصیان‌"هایش به زندگی آری گفت و زیبا زیست.

با "تولدی دیگر"، دوباره متولد شدهرچه باشکوه‌تر
و هرچه زیباتر

تا آنگاه که از اعماق جان یگانه‌اش فریاد زد:

"ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد"،

بر تاریکی چراغ‌های رابطه تأکید کرد و به درک عمیق تنهایی و غربت آدمی رسید:

"کسی مرا به آفتاب معرفی نخواهد کرد، کسی مرا به میهمانی گنجشک‌ها نخواهد برد"

با دل گرفته به ایوان رفت، انگشتانش را بر پوست کشیده‌ی شب کشید و در آخرین سطر از آخرین شعر آخرین کتابش نوشت:

"پرواز را به خاطر بسپار ، پرنده مردنی‌ست."

یادش گرامی🌹

@fahimeh_mansouri

ریشه‌شناسیِ عامیانه (مورچۀ ریشه‌شناس!)

مور... آن‌گه گفت: یا سلیمان، تو را چرا سلیمان گویند؟ گفت: ندانم، تا تو بگویی. گفت: معنی آن بُوَد که «یا سَلیمُ، آنَ لَکَ أنْ تَتوبَ إلی اللهِ بِقَلبِکَ».
دانی که پدرت را چرا داوود گفتند؟ گفت: تا بگویی. گفت: معنیِ داوود آن است که «داوِ داءَکَ»؛ درمان کن دردِ خویش را.

سورآبادی، قِصصِ قرآنِ مجید، ص ۲۸۴-۲۸۵.

ریشه‌شناسیِ درست
سلیمان (Solomon) یعنی صلح و آشتی (هم‌ریشه با «مسالمت»).
داوود (David) یعنی محبوب (هم‌ریشه با «وداد» و «مودّت»).
‌
#نام‌شناسی
#ریشه‌شناسی

https://t.me/dorustbenevisim

#ریشه_شناسی_واژه
#بیستون

? بیستون بی‌ستون نیست

«بیستون» نام کوهی در حوالی کرمانشاه است که در دورهٔ هخامنشی و به دستور داریوش بزرگ کتیبه‌ای بر روی آن حک شده است. این واژه در قدیم به‌صورت «بَگ» (بَی) + «ـ ستان» بوده است. جزء نخست به معنی «خدا، یزدان، بَغ» از ریشهٔ «-بَگ» به معنی تقسیم کردن است و جزء دوم پسوند «جا و مکان» است؛ بنابراین، بیستون ازنظر واژگانی به‌معنی «جایگاه یزدان» و ازنظر مفهومی «جایگاه ستایش یزدان» است.

#ریشه‌_شناسی

https://t.me/dorustbenevisim

✳️ ضرب‌المثل‌های اشتباه، بلای جان ادبیات فارسی

❇️ در گفت‌وگوهای روزانه ما فارسی‌زبانان، ضرب‌المثل جایگاه ویژه‌ای دارد، اما گاهی ما از ضرب‌المثلی در گفتارمان یاری می‌جوییم که شاید معنی آن را ندانیم و درباره ریشه و خاستگاه آن بی‌خبر باشیم. در هر زبان و جامعه‌ای نداشتن آگاهی در برخی از موارد باعث به کار بردن شکل‌های اشتباه برخی ضرب‌المثل‌ها می‌شود. دکتر امیر الهامی، استاد زبان و ادبیات فارسی و مجری کارشناس تعدادی از برنامه‌های ادبی صداوسیما توضیح می دهد:

◀️ بگوییم «ملانقطی»، نگوییم «ملا لغتی»

در طول تاریخ، زبان در حوزه ادبیات گاهی با جلوه‌های گوناگون خود ظاهر شده است، به همین دلیل ساختار تلفظ ما از ضرب‌المثل و عبارت‌ها در برخی موارد شکل دیگری به خود گرفته و ما امروز، شاهد رواج نوع اشتباه این ضرب‌المثل‌ها و تعابیر در گفتار و نوشتار هستیم. به‌عنوان‌مثال در گذشته زمانی که جملات را می‌نوشتند، نقطه نمی‌گذاشتند (بسیاری از نسخه‌های خطی که بازمانده روزگار کهن است مؤید این ادعاست) در نتیجه در آن روزگار اگر کسی به علت کم‌سوادی و پایین بودن دقت، می‌پرسید نقطه‌های این نوشته کجاست به او می‌گفتند تو چقدر «ملانقطی» هستی. به این معنی که «چرا در جملات تو این قدر دنبال نقطه‌ها می‌گردی؟» این بیان براثر گذشت زمان به تعبیر «ملالغتی» تغییر شکل یافته درصورتی‌که ما در زبان فارسی هیچ تعبیری به نام ملا لغتی نداریم.

◀️ «بادمجان بم آفت ندارد» یا «بادمجان بد آفت ندارد»

یکی دیگر از اشتباهات رایج عموم مردم جامعه در به کار بستن ضرب‌المثل‌ها: همه ما این جمله را شنیده‌ایم «بادمجان بم آفت ندارد» باید بگوییم که این تعبیر هم اشتباه است. اول این که شهر «بم» در کرمان به کاشت و برداشت بادمجان، مشهور نیست که به دلیل این شهرت، تعابیری این‌چنینی برای آن به کار ببریم. دوم این که اگر به کارکرد این ضرب‌المثل دقت کنیم به این حقیقت دست می‌یابیم که این مثل را زمانی به کار می‌برند که فردی دچار سانحه‌ای می‌شود و در مقام خطاب به خود و نه به دیگری این ضرب‌المثل را به کار می‌برد. در همین گفت‌وگوها اگر دقت کنید طرف مقابل، بلافاصله به فردی که این ضرب‌المثل را به کار می‌برد، می‌گوید «نفرمایید خواهش می‌کنم». درنتیجه باید به این نکته دقت کرد که اگر قرار باشد بادمجان بم، بادمجان خوبی باشد طبیعی است که نباید به آن آفت بزند، پس این بیان نادرست است. شکل درست این ضرب‌المثل این است که بگوییم «بادمجان بد، آفت ندارد» یعنی وقتی کسی با سانحه‌ای روبه‌رو می‌شود باید بگوید «بادمجان بد آفت ندارد» یعنی بادمجان بد خودش خراب است و آفت به آن کارگر نیست.

◀️ در یکی از شعرها هم‌تراز با این معنا آمده است «سیل، از کشور ویرانه تهی‌دست رود/ باده با مردم غافل، چه تواند کردن» نه خود خورم نه کس دهم / گنده کنم مگس دهم!

یکی از ضرب‌المثل‌های دیگر که با کلمه‌ای اشتباه میان مردم رایج شده، این است که «نه خودخورم نه کس دهم / گنده کنم به سگ دهم»

در رد این ضرب‌المثل باید بگوییم که سگ، گنده خوار نیست و دیگر این که قافیه این بیت هم اگر «سگ» را به کار ببریم، نادرست است. این جا کلمه سگ، جایگزین کلمه «مگس» شده، پس باید بگوییم «نه خود خورم نه کس دهم / گنده کنم، مگس دهم».

مگس موجودی است که چیزهایی را می‌خورد که می‌گندد.

◀️ معنی نازک‌نارنجی چیست؟

درباره عبارت «نازک‌نارنجی» بسیاری از هم روزگاران ما نارنجی را در ذهن خود به معنی رنگ نارنجی به شمار می‌آورند، اما در این صورت باید پرسید خب معنی این عبارت چیست؟ در اصل معنی نارنجی (نا، رنجی) به معنی فردی که رنجی ندیده است به کار می‌رود. «نا» را در این ضرب‌المثل، نای نفی‌کننده می‌گویند. در شعر فارسی نیز کلماتی ازاین‌دست وجود دارد.

به‌عنوان‌مثال، در یکی از شعرها آمده است

«نقاش چیره‌دست است آن نا، خدای‌ترس
عنقا ندیده صورت عنقا همی کند»

◀️ نگوییم «پول علف خرس نیست»

همچنین میان مردم، رایج است که می‌گویند «پول، علف خرس نیست» درصورتی‌که این اشتباه است، زیرا خرس علف نمی‌خورد، باید بگوییم «پول علف هرز نیست».

◀️ سین‌جیم کردن یا سین جین کردن؟

در تشریح کاربرد اشتباه عبارت «سیم جین کردن»و«جدوآباد»:در زبان فارسی اصطلاحی به‌صورت«سیم جیم کردن»به معنی پاییدن، مراقبت کردن،مجازاً به معنی بازخواست کردن،مواخذه کردن و استنطاق وجود دارد که کاربرد درست آن«سین جیم» است.

✅ همچنین به‌جای«جدّ و آباء» معمولاً جدوآباد می‌گویند که اشتباه است.جدّ به معنی پدربزرگ و آباء هم به معنی پدران است، ترکیب جدّ و آباء به معنی پدران است.

◀️ در یکی از موردهای دیگر می‌گویند«ساعت خواب»درصورتی‌که باید بگوییم «صحت خواب»یعنی این که این خواب برای شما صحت داشته باشد.

?درست‌نویسی جلوه‌ای از شخصیت فرهنگی ماست.

#درست_بنویسیم
#فهیمه_منصوری

https://t.me/dorustbenevisim

***چهره زن در شاهنامه فردوسی چگونه نمایانده شده است؟

هیچ اثر حماسی در جهان به اندازه شاهنامه از بانوان به تجلیل و بزرگواری و خردمندی و پاکدامنی یاد نکرده است.

بهتر است بگوییم کمتر شاهکار ادبی در جهان پیدا می‌شود که باز هم چهره زنان این‌قدر مانند شاهنامه متعالی و بزرگ و والا باشد و در میان آثار به زبان فارسی هم هیچ اثری به اندازه شاهنامه چهره زنان، پارسا و خردمند و هوشیار و در نهایت زیبایی نشان داده نشده است.

ده‌ها بیت در ستایش بانوان در شاهنامه آمده که شاید بتوانیم بگوییم نظیرش را در آثار دیگر پیدا نمی‌کنیم:

اگر پارسا باشد و رایزن

یکی گنج باشد پراگنده زن

به ویژه که باشد به بالا بلند

فروهشته تا پای مشکین کمند

خردمند و هوشیار و با رای و شرم

سخن گفتنش خوب و آوای نرم

یا در جای دیگر فردوسی می‌گوید که:

ز پاکی و از پارسایی زن
که هم غمگسار است و هم رایزن
این ابیات، نخست به ویژگی‌های اخلاقی و باطنی زن و بعد از آن به زیبایی‌های ظاهری بانوان اشاره کرده است.
زنان در شاهنامه نماد اخلاق، حکمت، پند و اندرز و خردگرایی هستند و مانند ایلیاد و اودیسه نیست که در آن زنان، محکی برای پهلوانی مردان باشند، در ایلیاد و اودیسه، زنی قربانی دریاها می‌شود، اما در شاهنامه، زنی قربانی نمی‌شود و در ردیف پاداش پهلوانان نیست، در واقع در ایلیاد و اودیسه آمده است که وقتی می‌خواستند برای پهلوانان، جایزه‌ای را در نظر بگیرند، یکی از این هدایا، زن بوده است، در حالی که در شاهنامه به‌هیچ‌وجه چنین جایگاهی را برای زن قائل نشده و اتفاقاً نقطه مقابل آن است، یعنی زنان در شاهنامه، نماد خردگرایی و در کنار آن نماد حجب، پاکدامنی و آزرم و پاسدار آن هستند؛ در واقع بزرگ‌ترین پاسداری آن‌ها از خردگرایی و نجابت آن‌هاست و می‌گوید:

همیشه خرد پاسبان تو باد / همه نیکی اندر گمان تو باد

و در جای دیگر می‌گوید:

سیه نرگسانت پر از شرم باد / رخانت پر از رنگ و آزرم باد!

و این دعایی است که فردوسی برای زنان می‌کند که همیشه آزرم و پاکدامنی با خود داشته باشند.

این نکته لازم به گفتن است که بعضی از ابیات متاسفانه کاملاً جعلی و الحاقی و البته ناپسند را به نام شاهنامه بسته‌اند. این نیز ظلم و جفایی‌ست؛ هم به بانوان و هم به شاهنامه. آن بیت ناپسند و سخیف:
زن و اژد‌ها هر دو در خاک به
جهان پاک از این هر دو ناپاک به

این بیت به نام شاهنامه متاسفانه زمانی مشهور و معروف شد، اما در هیچ‌کدام از نسخه‌های معتبر و کهن شاهنامه این بیت نیست و قطعا ساخته و جعلی است
یا آن بیت.
زنان را از آن نام ناید بلند
که پیوسته در خوردن و خفتن‌ند
اینها بیت‌های الحاقی است. اما چهره زن در شاهنامه کاملا چهره برجسته است.
نقش بانوان در حکومت‌داری هم به نظر نقش مهمی است و در داستان‌‎های مختلف به آن اشاره شده است.
زنان در شاهنامه به مقام به شه‌بانویی می‌رسند یعنی پادشاه می‌شوند و شهریار و فرمانروا می‌شوند و جالب این است که جامعه ایرانی این جایگاه را می‌پذیرد.
در عظمت و جایگاه زنان بگوییم که از هفتاد و پنج زنی که در شاهنامه حضور دارند؛ فقط یک چهره کاملا منفی است و آن سودابه است و یکی دوتا چهره هم خاکستری‌اند.
مثل گردیه و مالکه و بقیه زنان شاهنامه همه ستایش شدند و فضایل بسیاری دارند، خوی‌های پسندیده بسیاری دارند این را شما نمی‌توانید در اثر دیگر حماسی ببینید.***https://t.me/dorustbenevisim

بسیار پیش آمده که  افراد کلمات «تصفیه» و «تسویه» را به جای هم به کار برده‌اند؛ در حالی که این ۲ واژه، تفاوت محتوایی با یکدیگر دارند.

?تصفیه: پالایش/ معمولاً برای آب و مایعات به کار می‌رود.

?تسویه: تراز و موازنه/ همیشه برای محاسبه به کار می‌رود.      

https://t.me/dorustbenevisim                               

#ضرب‌المثل **"رنگ رخساره خبر می‌دهد از سرّ درون"

? «لسانُ الحالِ أبینُ مِن المقالِ»
زبان حال روشن‌تر از زبان گفتار است.

❤️‍? «العینُ ترجمانُ القلبِ»
چشم‌ها ترجمهٔ قلب‌ها هستند**.

https://t.me/dorustbenevisim