? آینده دین و مرجعیت دینی در ایران/ دکتر فراستخواه: دین در ایران همچنان بخشی از فرهنگ و بخشی از جامعه است

♦️دکتر مقصود فراستخواه: جامعه‌شناس ایرانی و استاد برنامه‌ریزی توسعه آموزش عالی
♦️از گروه مباحث: ساخت‌شناسی دین در ایران

?حکومت رسول‌الله
در سیاه‌مشقی با عنوان سرآغاز نواندیشی معاصر از متفکران بزرگ جهان اسلام از جمله علی عبدالرازق مصری بحث کردم و به تفصیل، دیدگاه‌های ایشان را توضیح دادم که تفکیک دین و دولت را مطرح کردند؛ معتقد است که حتی رسول‌الله به اقتضای شرایط حکومت ایجاد کرد. وی توضیح می‌دهد که تفکیک دین و دولت، هم به نفع دموکراسی است و هم پاسخگویی دولت را بیشتر و بعلاوه منجر به حفظ اصالت دین می‌شود و می‌تواند موثر شود.

?دین در ایران
در گذشته از نظر من این نظریه در ایران نیز آزموده شد و پیمایش‌ها نشان داد که دین در ایران همچنان بخشی از فرهنگ و بخشی از جامعه است و در دل‌ها وجود دارد اما از آنجایی که تداعی سیاسی دارد، سیاست به معنای دولت، در نتیجه در ذهن و جان برخی از طیف‌های اجتماعی نفوذ خود را از دست داده است.

?براساس شواهد و پیمایش‌ها دین همچنان در ایران هست اما دچار تنوعات و پرسش‌های زیادی شده است. کم و کیف‌های دینداری براساس پیوندهای اجتماعی متفاوت شده است؛ برای نمونه دینداری طبقه متوسط شهری ویژگی‌های تازه‌ای پیدا کرده، افراد تحصیلکرده با رفتن به دانشگاه در نوع برداشت‌های دینی‌شان تغییراتی به وجود می‌آید و در کنار جریان سنتی دین و جریان رسمی دولتی دین یک نوع دین‌گرایی‌های تجددخواهانه و همینطور در خود حوزه علمیه، علمای نواندیش به وجود می‌آیند.

?در این جامعه دین، دینِ قبلی نیست و منابع و تعدد دیدگاه‌ها، اجتهادها، نواندیشی‌ها و گرایش‌های مختلف به وجود می‌آید و در کنار آن انواع دیگری از دین از جمله دین عامه‌پسند به وجود می‌آید. یکی از چیزهایی که در ایران در حال رشد است پدیده دین به مثابه تجربه شخصی است. اینکه فرد تجربه زیسته دینی در تجربه فردی خود داشته باشد و این مسائل در ایران در حال رشد است.

?دین خصوصی در ایران در حال رشد است، به این معنی که دین بتواند به زندگی خصوصی فرد کمک کند. در واقع دین در ایران هست اما قالب‌های مختلفی دارد و تنوع‌های مختلفی پیدا کرده است. در نهایت این یکپارچه فکر کردن همه براساس دیدگاه یک نفر با توجه به مقتضیات فرهنگی ایران اجازه بروز پیدا نمی‌کند. اما متاسفأنه بعد از انقلاب با توجه به دولتی شدن و عمومی شدن دین و همچنین انحصاری شدن و هژمون پیدا کردن دین بر علم و اخلاق و فرهنگ و جامعه مدنی و تفکر در نتیجه میراث معنوی در حال تخریب است. در ایران وضعیتی به وجود آورده‌ایم که خداوند در حال کسوف است و خداوند با آیاتش در جامعه تجلی پیدا نمی‌کند.

?تحقیقات من نشان می‌دهد که اینگونه نیست که دین در ایران رفته باشد، بلکه دین در ایران همچنان وجود دارد و در ذهن و تاریخ و فرهنگ ایرانی ثبت است اما در حال کسوف و خسوف است و ما حجاب و مانع شدیم و شرایطی ایجاد کردیم که صدای دین به وجدان‌ها نمی‌رسد و ما باید تلاش‌هایی کنیم که حجاب‌ها و موانع برطرف شود و همینطور به نام دین نهادهای غلط و مشکلاتی که ایجاد کردیم برطرف شود.

?چهار سناریو پیش روی دین سیاسی
ما چهار سناریو پیش روی دین سیاسی داریم. اگر عاملان دین خوب عمل کنند و ساختار آمادگی تحول داشته باشد، در آینده شاهد دین سفید خواهیم شد؛ دینی که مدنی و فرهنگی است و در بهبود جامعه و سعادت عمومی مشارکت می‌کند و گفت‌وگوهای آزادمنشانه خواهد داشت. اما اگر عاملان دینی خوب عمل کنند ولی ساختارهای رسمی حکومتی تحول پیدا نکند، با دین سبز مواجه خواهیم شد؛ دینی که اصلاح‌طلب و تحول‌خواه است و با وجود تحول پیدا نکردن ساختار حاکمیت همچنان به عدالت و اصلاح دعوت می‌کند و از حقوق مردم به نام دین دفاع می‌کند.

?اگر ساختارها بهبود پیدا کند اما عاملان دینی نتوانند کار کنند، در ایران آینده‌ای خواهیم داشت که دچار دوگانه دین و سکولاریسم خواهد شد و شاهد دین سرخی خواهیم شد که خشونتگرا است.

?اما اگر نه عاملان دینی خوب کار کنند و نه ساختار بهبود پیدا کند، در آینده با یک دین سیاه روبه‌رو خواهیم شد که از یک سو دین دولتی است و دین‌زدایی و دین‌گریزی رقم خواهد زد و تداعی‌کننده خشونت و ستم است و امیدوارم چنین نشود چراکه به مثابه تاراج ارزش‌ها و هویت و فرهنگ ما خواهد بود.

#آینده_دین_و_مرجعیت_دینی_در_ایران
#دکتر_مسعود_فراستخواه
#ساخت‌‌‌شناسی‌_دین_در_ایران

کانال تلگرامی ساختارهای ایرانی
@Iranianstructures

♦️**گفت و گو با دو ابن تیمیه شناس برجسته‌ی جهان عرب و غرب

✍یوسف شیخی**
۶ دی ۱۴۰۳

برنامه‌ی تلویزیونی حيرة (حوارات فكرية ومعرفية مع عشرات العلماء والأساتذة والباحثين، شرقا وغربا، على ضفاف الحب والحكمة والحيرة) که از عمان پخش می‌شود، به تازگی با دو تن از ابن تیمیه شناسان برجسته‌ی عربی و غربی گفت و گو کرده است که بسیار قابل استفاده است:

✅قسمت ۱۸۶ برنامه‌ی حيرة، گفت و گو با
رائد السمهوری، سلفی پژوه برجسته اردنی است که به تازگی کتابی دربارۀ ابن تیمیه با عنوان «ابن‌تیمیة التاريخي والمستعاد: مقاربة تاريخية تحليلية في موقف ابن تيمية من المختلف الديني» منتشر ساخته است. السمهوری از معدود روشنفکران جهان عرب است که نگاهی متفاوت از فهم رایج و عمومی به میراث ابن‌تیمیه به عنوان بنیانگذار مکتب سلفیه و همچنین نقد گفتمان سلفیه دارد و با رویکردی زمینه مند (contextual) حساب او را از تکفیری هایی که امروزه با همه‌ی تنوع طیفی و جریانی، خود را به او منتسب می‌کنند جدا می‌کند.

✅قسمت ۱۸۷ برنامه‌ی حیرة، گفت و گو با پروفسور جان هوور " Jon hoover" استاد مطالعات اسلامی دانشگاه ناتینگهام انگلیس و رئیس دپارتمان ابن تیمیه شناسی این دانشگاه است. پروفسور جان هوور با توجه به رویکرد توصیفی (descriptive) آثارش درباره‌ی ابن تیمیه، مطلقا وارد حوزه‌ی ارزش‌داوری نشده و صرفا کوشیده است روایتی دقیق و بدون داوری را از اندیشه‌ی بنیانگذار سلفیه ارائه دهد، به همین روی وی را می‌توان بزرگ‌ترین ابن‌تیمیه‌ شناس غربی برشمرد.

از علاقه مندان به مباحث سلفی پژوهی دعوت می‌کنم این مصاحبه‌ها را از دست ندهند.
????

#حيرة ١٨٦

https://youtu.be/HihNWESMgcs?si=upOwmQF_3oT2tAwF

الأستاذ الدكتور رائد السمهوري - الأردن
باحث في علم الكلامي الإسلامي

من مؤلفاته:
■ نقد الخطاب السلفي - ابن تيمية نموذجا
■ ابن تيمية التاريخي والمستعاد - مقاربة تاريخية تحليلية في موقف ابن تيمية من المختلف الديني
■ السلف المتخيل - مقاربة تاريخية تحليلية في سلف المحنة
■ علي الطنطاوي وأعلام عصره
■ تهافت أبي يعرف المرزوقي وأدلوجته الاسمية

يمكن متابعته:
https://x.com/Alsamhouri?t=qh04JtmQYzmB_c76rIlCGA&s=09

يتطرق ل :
■ السياقات السياسية والفكرية لابن تيمية
● آراء ابن تيمية حول:
■ التوحيد والتجسيم
■ التشدد الفقهي
■ فناء النار
■ الأخلاق
■ التكفير والاخر المذهبي
■ النزاعات الكلامية في عصره

قناتنا على التلغرام:
https://t.me/HiraHadiAlLawati

#حيرة ١٨٧

https://youtu.be/6nMxXia8jNY?si=BQHq1J_uJ_qrGLsY

■ البروفيسور جون هوفر - بريطانيا
■ أستاذ الكلام والفلسفة الإسلامية - جامعة نوتنغهام

من مؤلفاته:
■ ابن تيمية - حياته وفكره
■ ابن تيمية بين الاعتدال والراديكالية
■ نظرية العدل الإلهي عند ابن تيمية
■ معالجة مرتضى مطهري لإشكالية الشر

يتطرق ل :
■ مسيرته العلمية وشغفه بالكلام والفلسفة الإسلامية
■ مرتضى مطهري ومعالجتة لقضية الشرور
■ المشروع الفكري لابن تيمية
■ ابن تيمية والمنهج المادي
و۴■ الله تعالى والتجسيم والتشبيه
■ سياقات التشدد والتكفير

قناتنا على التلغرام:
https://t.me/HiraHadiAlLawati

#مصاحبه
#سلفی_پژوهی
#ابن‌تیمیه
#السمهوری
#جان_هوور
#یوسف_شیخی

@sheykhi_yusef
https://t.me/sheykhiyusef

*♦️پژوهش؛ همچون یک روز برفی و سرد*

*✍یوسف شیخی*
۲۵ آبان ۱۴۰۳

روزهای گذشته فشار کار و تدریس حسابی خسته‌ام کرده بود. این تعطیلی واقعا لازم بود. دیشب در گلبهار کولاک سختی بود و با آمد و شد برق ساعاتی را در تاریکی سپری کردیم. در میانه‌های روز با برآمدن خورشید زمستانی، مجالی شد تا بیرون بیایم و ساعتی را در برف قدم بزنم. یکی از لذت‌های خاطره‌انگیز برای من قدم زدن در برف است که در دیار خراسان (خور آسان) کمتر آن را تجربه می‌کنیم. وقتی در برف راه می‌روم یاد شاختاهای تبریز می‌افتم. زمستان‌هایی سخت و استخوان سوز. در محله‌ای که ما ساکن بودیم خانه‌ها در سربالایی بودند با پله‌هایی زیاد که در زمستان‌ها یخ می‌بستند و رفت و آمد از آنها به سختی ممکن می‌شد. در پژوهش نیز دقایق و زمان‌هایی بر پژوهشگر می‌گذرد که بایستی همچون شاختای تبریز و شرایط کولاک و برف که دید کافی وجود ندارد، و باد نیز گه گاه بر صورتت سیلی سرد می‌نوازد، تو می‌بایست سرسختانه راهی به حقیقت بجویی و از آن پله‌های قندیل بسته‌ بالا بروی، هر چند هر آن خطر سقوط بیخ گوشت باشد.
پژوهش برای من همواره یادآور زمستان‌های سرد تبریز است. در کشف حقیقت بایستی سرد و سرسخت باشی و از پیمودن راه باز نمانی. من این مسیرها را بسیار رفته‌ام و حقیقت سیلی های سرد بسیاری بر صورتم نواخته است، اما ناامید نشدم و هنوز کیلومترها راه است پیش از آنکه به خواب ابدی رویم.
روز پژوهش بر همه‌ی پژوهشگران ارجمند گرامی باد.

#تبریز
#گلبهار
#خراسان
#روز_پژوهش
#یوسف_شیخی

@sheykhi_yusef

https://t.me/sheykhiyusef

♦️مجلسِ تشییعِ شرف!

✍شعر: یوسف شیخی
?نماهنگ: بچه‌های بِن

تقدیم به بنیامین «بی‌بی» نتانیاهو

آتش بپا کنید
خون بپاشانید
بپاشانید
در و دیوار را
بی بی آمده است
شرف را
مجلسِ تشییع است
تشریف شرف را
عرضم به حضورتان، سوزتان
ای شیاطین دوستان
دوزخ سرشارتان
وقفه وقفه لحظه هاتان
دیگر بس است
شرف را
بی بی آمده است
ارزانی تان
بی بی جانی تان
و گوش‌هایم
کف زدن‌های ممتدتان را
کر شدنم را
از صفیر گلوله، بمب، آژیر
از جیغِ زنان
جیغ زنان
کودک شدنم را
از... از... از...
از شدنم را
از دوزخیان، اتو کشیدگان را
بی بی آمده است
مجلسِ تشییع است
تشریفِ شرف را
و موسیقیِ ناهنجار کف زدن هاتان
چونان گلوله‌ای
شکاف سرم را
دلم را
بی بی آمده است
شرف را
مجلسِ تشییع است
تشریف شرف را
بپاشانید
در و دیوار را
آتش بپا کنید
خون بپاشانید
بی بی آمده است
مجلسِ تشییعِ شرف را

#مجلس_تشییع_شرف
#یوسف_شیخی
#بچه‌های_بن

?توضیح: با دیدن تصاویر حضور نتانیاهو در کنگره، شبانه منقلب شدم و این شعر را سرودم. گروه هنری بچه‌های بِن در فضای مجازی شعرم را دیدند و با کمک هوش مصنوعی برایش نماهنگ ساختند، و اینک ارائه‌ی تنظیمی جدید همراه با زیرنویس انگلیسی.

@sheykhi_yusef

این نماهنگ را می‌توانید در آپارات ببیینید:
????
https://www.aparat.com/v/rtlf3l4

آنتیگونۀ غزّه و تاریخِ مذکّر غرب- ✍یوسف شیخی.pdf

@Sparrowintherecoveryroom

سپاسگزارم از دوست ارجمندم‌ جناب دکتر احسان شریعتی، فیلسوف و روشنفکر معاصر ایرانی‌ برای هم رسایی...

https://t.me/Shariati40

?

@Sparrowintherecoveryroom

از برکتِ سرایش شعر «مجلسِ تشییعِ شرف» با فرهیختگان و هنرمندانی آشنا شده‌ام که در این روزگار فصل کردن ها و زمانه‌ی عسرت، مایه‌ی فخر و خرسندی است، از جمله شاعر و منتقد ارجمند استاد علی آزاد که در این متن، به جستار فلسفی اخیر عنایت داشته‌اند و مورد لطف و احسان خویش قرار داده‌اند. از این برادر ارجمند بسیار سپاسگزارم و امیدوارم «مجلسِ تشییعِ شرف» همچنان به دوستی‌ها رونق بخشد و قلب‌ها را در این دنیای بی قلب به هم پیوند زند.

بااحترام
یوسف شیخی

@sheykhi_yusef

دانشور ارجمند جناب استاد: یوسف شیخی (مدرّس فلسفه و کلام، نویسنده، شاعر، منتقد و دین پژوه)، در جستار فلسفی: «آنتیگونۀ غزّه و تاریخِ مذکّر غرب: خوانشی فرامتنی از نماهنگِ »، «مجلسِ تشییعِ شرف» با رویکردی «وجودشناسی (Ontology)» فارغ از مفهوم پوپولیسم و گفتمان انقلاب اسلامی- «به روزگار آشوب اژدهای دولت‌ تروریستی، صهیونیستی» می‌پردازند پیشنهاد  می کنم، حتما در صفخه ی تلگرامی ایشان آن را بخوانید???
لینک کانال:
https://t.me/sheykhiyusef

✍#علی_آزاد
( شاعر و منتقد ادبی و کنشگر اجتماعی )

@Sparrowintherecoveryroom

با سپاس از عنایت دوست اندیشه ورز و نویسنده نام آشنا، برادر ارجمندم جناب استاد ابراهیم اکبری دیزگاه، به این جستار فلسفی!??

@sheykhi_yusef

https://www.instagram.com/stories/sheykhi_yusef63/3471200659257437433?utm_source=ig_story_item_share&igsh=MWd5dTJhZzJ3NXR1Zw==