Бу ҳикматли сўз инсон табиати ва мол-дунёнинг унинг ахлоқига таъсири ҳақида. Одатда, одамлар бойлик одамни ўзгартиради, деб ҳисоблашади, аммо аслида мол-дунё фақат инсоннинг аслий сифатларини намоён қилади.

Яхши одам бойликка эга бўлса, уни яхшилик йўлида сарфлайди, сахийлик ва покизаликда давом этади. Ёмон одам эса бойлик билан янада кибрли, манман ва ёмонликка мойил бўлиб қолади.

Демак, муаммо бойликда эмас, балки инсоннинг ўзида. Шахснинг асли қандай бўлса, бойлик унинг ўша сифатларини кучайтиради, холос. Шунинг учун инсон аввало ўзини тарбия қилиши ва ахлоқий жиҳатдан мустаҳкам бўлиши лозим.

Мол-дунё ҳеч кимни ўзгартирмайди, балки инсоннинг аслини ошкор қилади. Агар у покиза ва карим бўлса, бойлик уни яна ҳам сахий ва покиза қилади. Агар у ёвуз бўлса, бойлик уни янада ёмонлик ва кибрга етаклайди.

📗 Ибн Ақийл ҳанбалий ҳақидаги хабарлардан:

У шундай дер эди: "Мен таом ейиш вақтимни имкон қадар қисқартиришга ҳаракат қиламан. Ҳатто нон ўрнига талқон ейишни ва уни сув билан ютиб юборишни танлайман. Чунки уларни чайнаш орасида тафовут бор. Бунинг сабаби — ўша вақтни мутолаа ёки бирор фойдали нарсани ёзишга бағишлашим учун."

Қуръонда «Ва ма адрока» (وَمَا أَدْرَاكَ) ва «Ва ма юдрийка» (وَمَا يُدْرِيكَ) иборалари келади. Бу икки жумланинг фарқи шундаки:

1. «Ва ма адрока» – Аллоҳ таоло Набийга ﷺ бир нарса ҳақида сўраб, кейин унинг маъносини баён қилади. Демак, бу жумла келган жойларда Аллоҳ ўша нарса ҳақида хабар берган бўлади. Масалан:

«Ал-Қориъа» сурасида:
وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ
(«Сенга нима маълум қилдики, Қориъа нима?»)
Кейинги оятларда Аллоҳ таоло Қориъанинг қандай эканини баён қилиб беради.

2. «Ва ма юдрийка» – Бу жумла келган жойларда эса Аллоҳ таоло Набийга ﷺ ўша нарса ҳақида хабар бермайди. Масалан:

«Абаса» сурасида:
وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى
(«Сен нима биласан, балки у покланар?»)
Бу ерда келажак ҳақида хабар берилмаган.

Бу фарқни билиш тафсир ва Қуръон маъноларини чуқур тушунишда муҳим аҳамиятга эга.

Толиби илмларга насихат:

1. Ихлос (Холислик): Барча ишларингизда Аллоҳ учун холис бўлинг. Илм талаб қилишда мақсадингиз дунёвий манфаат эмас, балки Аллоҳнинг розилигига эришиш бўлиши лозим. Ихлоссиз қилинган амал қадрсиздир.

2. Илм: Толиби илм бўлган кишига тўғри ва саҳиҳ илмни ўрганиш фарздир. Илмни тўғри манбалардан, етук уламолардан ва ишончли китоблардан олинг. Илм – дунё ва охират нуридир.

3. Мулойимлик: Толиби илм қиладиган ишларида, ўрганишда ва одамлар билан мулоқотда мулойим бўлиши керак. Каттага ҳурмат, кичикка раҳм қилинг, одамларга чиройли ахлоқ билан муомала қилинг.

4. Яхшиликка сабр қилиш: Илм йўли осон эмас. Кўпчиликнинг эътирози, танқиди ва салбий муносабатига сабр қилиш талаб этилади. Пайғамбаримиз (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳам илм тарқатишда кўп машаққатларни бошдан кечирганлар.

5. Манфаат ва зарарни кўзлаб иш тутиш: Ҳар бир ишда манфаат ва зарарни ҳисобга олиш керак. Энг катта мақсад – одамларга манфаат етказиш, зарардан сақланишдир. Ҳар доим Аллоҳнинг қонун-қоидалари доирасида ҳаракат қилинг.

6. Қувватингизга қараб ҳаракат қилинг: Ҳар бир инсоннинг имкониятлари чегараланган. Ўз устингизга кучи етмайдиган юкни олманг. Ҳар бир босқичда қувватингизга мос равишда илм талаб қилинг ва уни амалга татбиқ этинг.

Дуо: Аллоҳ таоло барчамизни ихлосли, чуқур илмли, сабрли ва инсонлар учун манфаатли бандалардан қилсин. Илмингизни берекали ва амалингизни холис қилиб қўйсин!

شرح نواقص الإسلام للشيخ الأيمن العنقري
(Sharhu navaqidil Islam li Shayh al Ayman al Anqiriy)
Исломни бузувчи омиллар ва нотўғри тушунчалар, уларни тўғрилаш усуллари.

#004_dars*,

• Inson o'zi bn Alloh ortasida vosita qilish hukmi

• Vositalar, tavakkul manolari*@AbdulhadiyDomlaSahifasi

الفقه الميسر للشيخ أبي الحسن الندوي
(Al-Fiqhul Muyassar)
Осон фиқҳ, ибодат, савдо-сотиқ ва кундалик ҳаётдаги масалаларни осон тушунтириш

#004_dars*,

• Qozoi hojat mavzusi*@AbdulhadiyDomlaSahifasi

آداب الدارس والمدرس
(Adabud daris val mudarris)
Дарсга ва муаллимга бўлган одоблар, муаллимнинг вазифаси ва талабаларнинг унга муносабати.

#004_dars*.

• Mudarris - Ustozning dars berishidagi odoblari.*@AbdulhadiyDomlaSahifasi

متن عمدة الطالب لنيل المآرب
(Umdatut tolib li naylil maarib)
Ҳанбалий фиқҳининг асосий тушунчалари ва амалий мисоллар.

#003_dars*,

• Idıshlar va qazoi hojat yani ıstınjo boblari*@AbdulhadiyDomlaSahifasi