بزرگان منطقه ی ما به ماه دی میگن چیلله آیی.
@vaje_torki
آیا دی ماه چهل روز است؟؟؟؟

برف نماد زمستان و صنوبر نماد بهار می باشد.... آنها در داخل برف های به روی هم پارو کرده مردی عروسکی که معرف زمستان است را پنهان می کنند و با سروصدا، میله های بلند را می گیرند و شروع به ضرب و شتم روی برف می کنند تا مرد عروسکی نماد زمستان بیرون می پرد و فرار می کند.
مردم، با آهنگ های شاد فرهنگی مختص این رسم،به فشرده سازی توده برف خانه ی مرد نماد گرایی زمستان ادامه می دهند و آن را خراب می کنند تا او محل زندگی خود را تغییر دهد.
در همان زمان مردان،عروسک مرد نماد زمستان را سوار بر یک بشکه به آتش می کشند.
حال بهار به عنوان یک زن جوان متولد می شود...تورکان ایران نیز پایان زمستان را با هفت برکت برای هفت پسر آل به پایان می رسانند و شروع بهار را با هفت برکت برای هفت دختر اولگن آغاز می کنند که دادن صفت مردانه برای زمستان و صفت زنانه برای بهار به شکل دیگر در بین تورکان آلتای نماد گرایی می شود.

در جشن جیلگایاک، کیک های مسطح گرد با سوراخ در وسط (تامغا گون/ خورشید) می پزند.
گوشت بره را می پزند. گوشت را با حرکات از پایین به بالا برش می دهند که نشان دهنده مراسم تشییع روح است....ماه اول زمستان ماه صورت فلکی بز می باشد و ماه اول بهار ماه صورت فلکی قوچ....پختن گوشت برده نماد گرایی مردن بز و تولد قوچ می باشد.

*بخش اصلی تشریفات این است که آلتایی ها آماده ی ملاقات با روح صاحب اصلی آلتای می شوند ، زیرا صاحب آلتای روح اصلی در دنیای میانه ی اساطیر تورک است، او همه ارواح تایگا، رودخانه ها، چشمه ها، کوه ها، دره ها، دشت ها و استپ های آلتای را کنترل می کند. در طبیعت زنده و غیر زنده هماهنگی ایجاد می کند و انسان جزئی از طبیعت باید با آن هماهنگ زندگی کند، آن را گرامی و برکت دهد. بنابراین، در زمان آرزوهای خوب، مردم آلتای ساعت درونی خود (بیوریتم) را روی فرکانس ارواح، روی بیوریتم UMAI ENE تنظیم می کنند، اکنون او از آن محافظت می کند.

صاحب اصلی آلتای کسی نیست جز الهه اومای.*
@vaje_torki

جشن تحویل سال تمام تورکان جهان،جشن اول بهار می باشد.....ولی سیاست های روس گرایانه در قفقاز و آسیای میانه و غرب گرایانه در ترکیه باعث شد به یکباره جشن بی ربط به تورک از تقویم میلادی بشه جشن تحویل سال اکثر تورکان جهان.

دیروز از یک آلتای پرسیدم که قبل اشغال آلتای توسط روس،جشن تحویل سال شما چه جشنی بود گفت عین شما آذربایجانی ها،جشن اول بهار که ما "جیلگایاک" می نامیم

در جمهوری آلتای، از 8 تا 21 مارس، مردم تورک این سرزمین،جشن "جیلگایاک" را جشن می گیرند.
این قدیمی ترین جشن عامیانه است که توسط تمام مردم تورک در جهان مدرن جشن گرفته می شود و در بین گروه های تورک گوناگون نام های گوناگونی دارد که با نام نوروز در جهان مشهور شده و یک جشن کاملا تورکی ریشه ی ساختگی ایرانی به خود گرفته....حال نوروز ساسانی در روز 17 آگوست و روز بر تخت نشستن جمشید می باشد و اصولا ربطی به تولد دوباره ی حیات ندارد.

از 8 مارس تا روز اول بهار یعنی 21 مارس،چهارده روز است...
قبلا در مورد مفهوم عدد چهارده در جشن های فرهنگی تورک صحبت کرده ایم.
👇👇👇👇
https://t.me/vaje_torki/119270

https://t.me/vaje_torki/119341

https://t.me/vaje_torki/119342

https://t.me/vaje_torki/119376

در طبقه ی چهاردهم آسمان اساطیر تورک،سویلاخان اقامت دارد....وظیفه سویلا خان، خبر دادن تغییراتی است که در زندگی انسانها ممکن است رخ دهد...تولد دوباره ی طبیعت یک تغییر است پس از چهارده روز قبل روز اول بهار،با خبری که سویلاخان از تغییر در زندگی انسان ها می دهد تورک ها در ایران شروع به خانه تکانی و خرید پوشاک می‌کنند و خانواده را برای تغییر آماده می‌کنند. ولی تورکان آلتای جشن های شروع بهار را آغاز می کنند.

مردمان کوه های آلتای زندگی خود را بر اساس شرایط طبیعی و آب و هوایی و با در نظر گرفتن تغییرات فصلی بنا کردند خورشید مادر در باور مردم آلتای(Umai ene kaanys) نام دارد که جشن تولد وی در روز چیلله برگذار شده است...اکنون در روز اول بهار،خورشید به طور کامل شب را شکست می دهد
و طبق باورهای شامانیستی در منطقه ی آلتای،با شکست کامل شب از خورشید،زمین به عنوان فرزند خورشید متولد میشود و روز اول بهار روز تولد زمین است...کمااینکه در شامانیسم جشن اول بهار جشن خلقت زمین توسط،ایزد اولگن می باشد.

طبق سنت موجود در آلتای، در این روز بزرگان خردمند، آق سال ها، به جامعه کلمه برکت می دهند. آنها آماده می شوند تا سخنانشان در روح مردم فرو برود و با این سخنرانی ها بعد مرگ آنها را برای مدت طولانی در یاد مردم باشند.

برف ها پارو و در نزدیکی صنوبرها برده می شوند و دو آتش روشن می شود در یکی گوشت گوزن پخته می شود و در آتش دیگر "قیمیز " ریخته می شود.
@vaje_torki

در برخی مناطق آذربایجان اسم رسم کلوز به شکل کَبَز در آمده است.
@vaje_torki

ساکنین شهر حلب سوریه و حلب استان زنجان (آذربایجان جنوبی)، از تورکان اوغوزِ تورکستان باستانی شرق رود جیحون هستند که بخشی از آنها از فلات ایران و آنادولو عبور کرده تا سرزمین شام و حلب (سوریه و لبنان امروزی) پیشروی کردند که به شاملوها مشهور شدند.

از زمان سلجوقیان به این قبایلِ تورکانی که در میان حلب و انتب (عینتاب) قشلاق و در میان سیواس و گرون‌گمرق ییلاق می‌کردند؛ تورکمان شام ( شاملو-شاملی) می‌گفتند و در میان مردم تورک و منابع تورکی شاملو اطلاق می‌گردیدند.

طبق اسناد رسمی مربوط به دوران عثمانی، جمعیت‌های ساکن در میان حلب و انتب (عینتاب) به اسم تورکمان‌های حلب، به قبایل زیادی مانند بیات، اینانلو، بیگدلی، افشار و خدا‌بنده‌لو تقسیم شدند و در حال حاضر در  شهرهای حلب و شام و شهرهای دیگر سوریه حضور دارند.
(منبع: نقش تورکان آنادولو در تشکیل و توسعه دولت صفوی، نوشته فاروق سومر، ترجمه اشراقی و امامی، ص 208).

با‌این‌حال، بخشی از این تورکان، در زمان آق‌قویونلو و صفویه بتدریج به آزربایجان بازگشتند و در حال حاضر در شهر حلب حضور دارند.

شهر حلب مرکز بخش حلب در استان زنجان و در حد فاصل 70 كيلومتری جنوب غربی شهر زنجان قرار دارد. زبان این شهر تورکی آزربایجانی با لهجه‌ی مشابه تورکهای سوریه (خصوصاً در استفاده از ضمایر) است.
در شهر حلب زنجان نیز تورکان بیات، خدابنده‌لو، افشار، بیگدلی، اینانلو و بدرلو حضور دارند که دقیقا از همان ایلات تورک منطقه شام سوریه و لبنان فعلی هستند.

(منبع: مقاله‌ی از حلب تا زنجان بیات مستعلی‌بیگ نوشته‌ی محمد احمدی‌بیات)

@yekanoghlu
یئکن اوغلو کانالینا قوشولون

شهر حلب، شاعر نسیمی و ترکان سوریه

✍دکتر توحید ملک زاده

ترکان اوغوز با پذیرش اسلام به راحتی وارد جهان اسلام شده و در معادلات سیاسی، نظامی و فرهنگی جهان اسلام نقش فعالی بازی کردند. ترکان، بغداد، مرکز خلافت اسلامی را در سیطره خود گرفتند و کار بجایی رسید که برخلاف رویه، خلفای تازه به تخت رسیده با امرای ترکان بیعت می کردند نه امرای ترک با خلیفه عباسی. آن زمان ترکان به سبب جنگاوریشان به «سیف الاسلام» ملقب شده و کتب مختلفی در توصیف شجاعت ترکان تحت عناوینی چون «مناقب الاتراک» نوشته می شد.

حلب نیز شهر معروفی بود در چهارراه جاده ابریشم و روم قرون وسطی. در قرن هفتم و هشتم هجری نیز عرفان و تصوف در این شهر پدیده ای شناخته شده و مقبول بود. آذربایجان دوره تیموری نیز خواستگاه تفکرات فلسفی از جمله حروفیان بود که اصالت را به حرف می دادند. پیروان متفکر بزرگ آذربایجان، نعیمی، تفکرات ترکان قدیم را با تفکرات اسلامی درهم آمیخته و نوعی فلسفه میستیک به نام حروفی را که قائل به اصالت وجود انسانی بودند را بوجود آورده بودند. حروفیان از شریعت گذشته به معرفت روی آورده بودند.انسان را بسیار گرامی داشته و معتقد بودند:
منده سیغار ایکی جهان
من بو جهانه سیغمازام
گوهر لامکان منم
کون و مکانه سیغمازام
نسیمی شاعر بزرگ آذربایجانی و بقول علویان آناطولی« سئیید نسیمی» یکی از هفت اوزان بزرگ معتقدین به اسلام هترودوکس ( اسلام غیر شریعت) پس از مهاجرت از آذربایجان به آناطولی در حلب ساکن شد. در آنجا اهل شریعت عقاید خلاف شریعت وی را برنتابیده با فتوای قاضی شرع پوستش کنده و بدنش شقه شقه گردید. مقام نسیمی در حلب را عده ای مزار وی می دانند.

اما ترکان سوریه که به لهجه آذربایجانی و شرق آناطولی زبان ترکی صحبت می کنند از نسل ترکان اوغوزی هستند که دولت اتابکان زنگی را در شام تشکیل دادند. اتابکان زنگی نقش عمده ای در جنگ با صلیبی ها داشتند. اتابک زنگی اولاد آق سنقر (آق سونقور) از سرداران ملکشاه سلجوقی بود.
جمعیت فعلی تورکمانان سوریه بین دو تا سه میلیون نفر برآورد شده است. ترکان سوریه در حلب، ایدلیب، لاذقیه و منطقه باییربوجاق زندگی می کنند.

@yekanoghlu
یئکن اوغلو کانالینا قوشولون

این فیلم مربوط به ترکیه است و به نوعی حیوان دوستی مردم آن کشور را نشان میدهد و حیواناتی که در نهایت آرامش و امنیت روزگار می‌گذرانند. این فیلم همچنین یادآور رابطه گربه و موسیقی در فرهنگ شفاهی ماست که در آن گربه نوازنده مجالس اجنه و حیوانات است.

موجودی به نام آل، اصلیترین کاراکتر مربوط به اجنه در فرهنگ ماست که با نامهای آل آروادی، آلئیبانی، قولئیبانی، آل‌یابان، قول‌یابان، آلبیس و... شناخته می‌شود. آل در تفکر ما همان خدای شر است که در برابر خدای خیر یا اومای قرار دارد. اومای‌آنا، آی‌سیت‌آنا و مای‌گیل‌آنا به زنان نازا نوزاد داده و مسئولیت حفاظت از نوزادان را بر عهده دارند و آل نوزاد زنان زائو را دزدیده و گاهی جگر زن زائو را برداشته و باعث مرگ او می‌شود. اومای خدای تداوم نسل و آل خدای انقطاع نسل است.

آل از آهن می‌ترسد، برای همین هنگام تولد من، عمه‌ی مادرم با یک آهن سرکج (ارسین) دور تا دور دیوار خانه را خط انداخته و ارسین را کنار آن گذاشته تا آل وارد نشود و من این واقعه را در شعر «دیب دام» بازگو کرده‌ام و سیدحیدر بیات نیز سالها پیش با اشاره به آن ماجرا، متنی با عنوان نقش ارسین بر دیوار نوشته بود.

آل‌ها، شبها در دره برای خود جشن برپا میکنند و لباسهای زنان را برای پوشیدن در جشنهایشان می‌برند. برای همین قدیمی‌ها، روی یقه لباس زنان سکه‌ای چسبانده یا روی بقچه لباس زنان سنجاقی می‌زدند تا آل به آنها دست نزند.

می‌گویند مردی که شبهای مدیدی برای آبیاری مزرعه در دشت و دره مانده بود با آلها دوست شده و به جشن آنها می‌رفته است که متوجه لباس زن خودش در تن یک آل می‌شود و یواشکی مقداری روغن به آن لباس زده و فردا همان لباس روغنی را در بقچه لباسهای زنش می‌بیند.

آلها برای شروع جشن، تا آمدن نوازنده‌ای به نام زیرناچی صبر می‌کنند و مرد با تعجب می‌بیند که گربه زرد خودش از راه می‌رسد و زورنا می‌زند تا آل‌ها برقصند. آن مرد چند روز بعد گربه خودش را با نام زیرناچی صدا می‌کند و گربه که می‌فهمد رازش برملا شده، به صورت مرد پریده و با چنگ یک چشم او را کور کرده و برای همیشه از آنجا می‌رود.

-----------
@ibrahimsavalan