برف

شاعر: نیما یوشیج

خواننده: فرهاد مهراد

زردها بی‌خود قرمز نشده‌اند
قرمزی رنگ نینداخته است
بی‌خودی بر دیوار
صبح پیدا شده از آن طرف کوه «ازاکو» امّا
«وازانا» پیدا نیست!
گرتهٔ روشنی مردهٔ برفی – همه کارش آشوب –
بر سرِ شیشهٔ هر پنجره بگرفته قرار.
«وازانا» پیدا نیست!
من دلم سخت گرفته است از این
میهمانخانهٔ مهمان‌کُشِ روزش تاریک
که به جان هم نشناخته، انداخته است:
چند تن خواب‌آلود
چند تن ناهموار
چند تن ناهشیار...

«قیصر»

روزبه بمانی/ علیرضا افکاری/ داریوش

✍ آن انقلاب‌هایی که از دوره اولیه تخریب خلاق جان سالم به در می‌برند، اغلب بادوام هستند. رژیم‌های انقلابی شوروی و مکزیک به ترتیب ۷۴ و ۸۳ سال دوام آوردند، در حالی که انقلاب‌های کوبا، چین و ویتنام همگی بیش از ۶۰ سال قدمت دارند و در حال افزایش عمر هستند. البته نباید کمیت را با کیفیت اشتباه گرفت؛ بقا هیچ شاخصی از فضیلت نیست و یک انقلابی موفق بودن درس‌های اندکی برای اداره یک دولت موفق ارائه می‌دهد.

کالین جی.بک و دیگران (۱۴۰۲) درباره انقلاب‌ها: سیاست سرکش در جهان معاصر، ترجمه‌ی مهدی زیبائی و محمد بابائی، نشر نگاه معاصر، ص ۱۳۵

✍ انقلاب‌ها همیشه شگفتی می‌آفرینند اما برای برخی افراد، ناباوری توأم با نوعی حس پیش‌بینی مبهم است، پیش‌بینی نه به معنای نظام‌مند آن بلکه به معنای این احساس کلی که اوضاع نمی‌تواند این طور باقی بماند.

آصف بیات (۱۴۰۲) انقلاب بدون انقلابیون: معنابخشی به بهار عربی، ترجمه علیرضا صادقی و رضا آرت، نشر شیرازه، ص ۱۳۴

نگاهی به شیوۀ ارشادی- انتظامی مواجهه با مسئلۀ حجاب از منظر امنیت داخلی

در این نوشتار که اوایل اردیبهشت ۱۴۰۳ نوشتم، هفت دلیل آورده‌ام که چرا آنچه «شیوۀ ارشادی- انتظامی مواجهه با مسئله حجاب» خوانده‌ام و طرح‌هایی چون طرح نور و قانون اخیر مصوب مجلس نمونۀ آن است، در نهایت شیوه‌ای به‌شدت ضدامنیتی و خلاف منافع و مصالح ملی است‌.

در پایان مسئله حجاب را از جمله مسائل بدخیم دانسته‌ام که در جامعۀ قطبی‌شدۀ ایران راه حل نهایی ندارد و باید آن را نامسئله و از آن حساسیت‌زدایی کرد.

✍ نفوذ سیاسی نولیبرالیسم در توانایی آن برای اعمال شکلی از حکومت‌مندی، یعنی در توانایی‌اش برای شکل دادن به تفکر مردم برای درونی‌کردن روش‌های جامعۀ بازار، در حکم روشی متعارف برای بودن و انجام امور، نهفته است که در مقابل آن هیچ جایگزین عینی تصور نمی‌شود یا لازم دانسته نمی‌شود. قدرت اصلی نولیبرالیسم در «طبیعی» انگاشتن آن است. هنگامی که دربارۀ نولیبرالیسم به سان یک مشکل یا ایدئولوژی، مانند کمونیسم، گفت‌وگو نمی‌شود، آنگاه به شیوۀ طبیعی زندگی تبدیل می‌شود.

آصف بیات (۱۴۰۲) انقلاب بدون انقلابیون: معنابخشی به بهار عربی، ترجمۀ علیرضا صادقی و رضا آرت، نشر شیرازه، ص ۵۵

✍ گیراترین صفحه‌ی یادداشت‌هایی درباره‌ی مارتین هایدگر کارل یاسپرس خطابی است مستقیم با خود هایدگر، آنجا که یاسپرس می‌نویسد: «از تو عاجزانه می‌خواهم اگر اصلاً چیز مشترکی که بتوان انگیزه‌های فلسفی‌اش نامید بین ما بوده باشد، نسبت به این موهبت خود مسئول باشی! آن را به خدمت عقل درآوری، به خدمت واقعیت داشته‌ها و امکان‌های بشری، و نه به خدمت جادو!»

مارک لیلا (۱۳۹۳) روشنفکران و سیاست، ترجمه محسن قائم‌مقامی، نشر ماهی، ص ۴۷

✍ آدمیان گاهی چنان ابلهند که در حالی که قادر به دفاع از خود نیستند گمان می‌برند که می‌توانند از دیگری دفاع کنند.

نیکولو ماکیاولی (۱۳۷۷) گفتارها، ترجمه‌ی محمدحسن لطفی، نشر خوارزمی، ص ۲۲۳

صدا: داریوش
شعر: شاملو

ماهی

من فکر می‌کنم
هرگز نبوده قلبِ من
اینگونه
گرم و سُرخ:

احساس می‌کنم
در بدترین دقایقِ این شامِ مرگ‌زای
چندین هزار چشمه‌ی خورشید
در دلم
می‌جوشد از یقین؛
احساس می‌کنم
در هر کنار و گوشه‌ی این شوره‌زارِ یأس
چندین هزار جنگلِ شاداب
ناگهان
می‌روید از زمین.


آه ای یقینِ گم‌شده، ای ماهیِ گریز
در برکه‌های آینه لغزیده توبه‌تو!
من آبگیرِ صافی‌ام، اینک! به سِحرِ عشق؛
از برکه‌های آینه راهی به من بجو!


من فکر می‌کنم
هرگز نبوده
دستِ من
این سان بزرگ و شاد:

احساس می‌کنم
در چشمِ من
به آبشرِ اشکِ سُرخ‌گون
خورشیدِ بی‌غروبِ سرودی کشد نفس؛

احساس می‌کنم
در هر رگم
به هر تپشِ قلبِ من
کنون
بیدارباشِ قافله‌یی می‌زند جرس.


آمد شبی برهنه‌ام از در
چو روحِ آب
در سینه‌اش دو ماهی و در دستش آینه
گیسویِ خیسِ او خزه‌بو، چون خزه به‌هم.

من بانگ برکشیدم از آستانِ یأس:
«ــ آه ای یقینِ یافته، بازت نمی‌نهم!»