مسجد نُه گنبد از جمله قدیمی‌ترین مسجد‌های افغانستان است. این مسجد در دوران باستان و تا قبل از حمله‌ اعراب به بلخ و دوران برمکیان آتشکده زرتشتی و نیایشگاه بودایی بوده و به آتشکده/معبد «نوبهار» معروف بوده است. این مسجد در قرن نهم میلادی و در زمان سامانیان ساخته شده.‌ در اطراف این معبد قدیمی حدود سه صد اتاقک وجود داشته است. این اتاقک‌ها برای تدریس و آموزش آیین بودایی استفاده می‌شده‌ و همچنین به عنوان محل اسکان موقت مسافران آن مسیر نیز کاربرد داشته. علاوه بر این‌ها، مراسمات مذهبی نیز در این اتاق‌ها و حجره‌ها برگزار می‌شده. نُه گنبدِ این مسجد بر روی شش پایه‌ بزرگ قرار گرفته بود‌‌ه‌اند. در حال حاظر از گنبد‌ها اثری نمانده ولی چهار پایه از آن شش پایه هنوز پابرجاست. دقیقی طوسی در گشتاسپ‌نامه آورده ‌است که در زمان لهراسب و گشتاسپ شهر بلخ از مراکز مهم دینی بوده و در آن‌جا آتشکده‌ای ساخته بودند و آن را نوبهار می‌خواندند؛ و همچون مکه که امروزه مورد توجه مسلمانان جهان است، از نقاط مختلف دنیا برای زیارت به آن‌جا روی می‌آوردند. پس از ورود اسلام و در دوره حکومت اسلامی، معابد زرتشتیان و بوداییان از فعالیت بازمانده و یا تبیدل به مسجد شدند و عده زیادی را هم تخریب کردند. نوبهار یکی از معابدی بود که در زمان فضل برمکی به صورت مسجد جامع در آمد و بعدا نام مسجد نُه گنبد را کسب کرد. در کتاب فتوح البلدان نوشته بلاذری ترجمه‌ی محمد توکلی برگ 569 آمده است:« معاویه ولایت خراسان را به عبدالله بن عامر والی بصره داد و ابن عامر، قیس بن هیثم را بر خراسان گمارد. مردمان بادغیس، هرات و بلخ به سرپیچی خود باقی بودند. پس قیس به بلخ رفت و نوبهار آنان را خراب کرد. کسی که این‌ کار را کرد عطا بن سائب بود.»
منبع

@Afghanistanhistorical

“???? ?????? ??????” ?? “??? ?????? ??????” ???????-????? ???????? ??? ?????? ??????? ???????? ?? ????? ???????? ?? ???????? ???????????. ????? ?? ??? 9?? ???????
• #structures
• @Afghanistanhistorical

طلاتپه نام یک منطقه باستانی در نزدیکی شهر شبرغان در شمال افغانستان است که در سال 1978 توسط گروهی از باستان‌شناسان افغان و روس به سرپرستی ویکتور ساریانیدی کشف گردید. این گروه باستان‌شناسان موفق شدند از شش گور بیش از بیست هزار قطعه اثر باستانی متعلق به دوره کوشانیان و یونانی باختر (ربع دوم از سده نخست میلادی) که شامل آثاری از طلا، نقره و عاج فیل می‌شد و هر کدام به شکل بسیار ظریف و زیبا اشکال مختلف مانند: زیورآلات، کمربند، تاج، مجسمه‌های حیوانات افسانوی چون اژدهای بالدار، تندیس‌های خدایان، شمشیر و خنجر را داشتند؛ بدست بیاورند. به دلایل خاص امنیتی آن زمان این گروه نتوانست به حفریات خود ادامه بدهد و در نتیجه گور هفتم حفرناشده رها شد که بعد‌ها مورد دستبرد قرار گرفت و تاراج شد.
به گفته باستان‌شناسان گنجیه طلا تپه به قبایل کوشانی که هنوز زندگی بادیه نشینی داشتند و تازه از سرزمین‌های آن‌ طرف دریا سیحون وارد حوزه باختر شده بودند، تعلق دارد. این قبایل به دلیل نظارت و فرماندهی که بر روی جاده ابریشم داشتند، حدود یک قرن بعد امپراطوری وسیعی که از آسیای میانه تا هندوستان را در برمی‌گرفت و از لحاظ شکوه و جلال برابر با امپراطوری‌های چین و روم محسوب می‌شد، پایه ‌گذاری کردند. گنجینه باختر از زمان کشف تاکنون روزهای پر خطری را سپری کرده است. در روزهای پاییزی سال 1357 که این مجموعه تازه کشف شده بود افغانستان کودتای را پشت سرگذاشته و هنوز به آرامش کامل نرسیده بود.
بعد از سقوط حکومت چپگرای افغانستان، دوبار خلا قدرت در کابل ایجاد شد؛ اول با ورود نیروهای مجاهدین در سال 1371 به کابل و بار دیگر با شکست حکومت مجاهدین توسط طالبان در سال 1375 در این دوران بحرانی نیز این گنجینه تاریخی به یغما نرفت و مصون ماند.
سرنوشت این آثار سال‌ها نقل مجلس بود. حکایت‌های زیادی از نحوه نگهداری و اینکه این آثار تاریخی چطور دست نخورده باقی ماند، وجود دارد. بی‌اطلاعی از سرنوشت این آثار باعث شد که روایت‌های زیادی از جمله ذوب ساختن این آثار توسط نیروهای شوروی و پنهان کردن آن‌ها در مکانی با هفت قفل، بر سر زبان‌ها بیافتد. به گفته آقای مسعودی رهبری موزه ملی افغانستان به این فکر شدند که شماری از آثار موزه ملی افغانستان را به یک مکان امن منتقل کنند. موضوع با بشیر رویگر، وزیر وقت اطلاعات و فرهنگ افغانستان در میان گذاشته شد. به گفته او، وزیر اطلاعات و فرهنگ موضوع را با نجیب‌الله، رئیس جمهوری وقت مطرح کرد و او نیز به انتقال آن از موزه موافقت کرد. با موافقت رئیس جمهور، هیأت رهبری موزه ملی افغانستان به دنبال جستجوی مکان امن بودند که بانک مرکزی به عنوان یکی از گزینه ها مطرح می‌شود.
این گنجینه تا سال 2003 در بانک مرکزی پنهان ماند و تمام مردانی که از وجود این گنج خبر داشتند نیز سکوت اختیار کردند و بالاخره در آن سال این موضوع به حامدکرزی، رئیس جمهور وقت افغانستان اطلاع داده شد و بعد از یک دهه برای اولین بار در ارگ ریاست جمهوری این گنجینه به نمایش گذاشته شد.
منبع

@Afghanistanhistorical