ایزد مهر و آش هلیم
تردید نباید کرد که بنیان عموم #آیین‌های_شیعی، #فرهنگ_ایرانی است و از #سنت_اعراب_بادیه نشین صدها فرسنگ به معیار همان فاصله جغرافیایی دور است.

بسیاری از نام‌هایی که امروزه بر انواع #نذورات و آیین‌های شیعی گذاشته‌اند، بی‌شک روزی به #ایزدی_ایرانی مربوط بوده است.
بر اساس آنچه تصور می‌کنم باید آش هلیم (حلیم) که در #نوش‌آباد به آش امام حسین مربوط است و احتمالا دیگ‌های بزرگ را بر همین اساس دیگ شاه حسینی می‌نامند، برگرفته از همین معناست.

برخی سفره‌ها و نذورات و آش‌ها که به نام مقدسان مرد مربوط است احتمالا باید به ایزدانی چون #مهر مربوط بوده باشد، مانند #آش_امام_حسین، #آش_زین‌العابدین، #سفره_امام _حسن، و #سفره_ابوالفضل و آنها که نام زنانه دارد باید به #ایزد_ناهید و دیگر #ایزد_زنان مربوط باشد مانند #آش_حضرت_فاطمه و همچنین خوراک آیینی #سمنو که در #مشکان_کاشان (#مشکات) در پایان آن #روضه_حضرت_فاطمه می‌خوانند.

#آش_هلیم چون گندم آن دیرپز است باید ساعت‌ها با شعله بالا بپزد، از این رو برای ته نگرفتن آن باید تا موقع دم کردن دیگ، کمچه زد. این کار به تعداد زیادی #کمچه‌زن نیاز دارد و چون #دیگ_شاه_حسینی بزرگ است، آنها باید دائم جای خود را عوض کنند تا خسته نشوند.

این گونه سنت دیگ گذاری را من در #کاظمین_بغداد دیدم که تعداد زیادی از مردان شب تا سحر آش مخصوصی را پخته و دم می‌کردند تا موقع افطار به روزه‌داران بدهند.

درباره سنت #هلیم_پزان_نوش‌آباد خیلی دلم می‌خواهد بنویسم، اما هنوز فرصتی دست نداده است.

نفی و اثبات و نقد #رویکردهای_آیینی_ایرانیان_و_شیعیان مقوله دیگری است، اما هر چه باشد اینها چندان بن اسلامی ندارد و منتقدان تجدد مآب و #ناسیونالیست_ایرانی باید به این مهم توجه کنند که خوب و‌ بد ما مربوط به همین فرهنگ است.
#محمد_مشهدی_نوش‌آبادی
https://www.instagram.com/p/DGDIapZskZv/?igsh=OGo2Z2U4OWZxbjZj

تفاوت از کجا تا کجا؟
قصدم فوتبال نیست، چیز دیگری است.
ورزش سه نظر نوزده داور را درباره خطای عالی شاه در بازی سپاهان پرسپولیس جویا شده است.
تمامی یازده داور ایرانی به جز یکی، علیشاه را مستحق دریافت کارت قرمز دانسته‌اند.
تمامی هشت داور خارجی وی را مستحق کارت قرمز ندانسته اند
این معیار خوبی است که ما بفهمیم در دانش و رویکرد فنی چقدر با کشورهای پیشرفته فاصله داریم.
این مسأله به نظرم تا حدودی زیادی قابل تعمیم به چیزهای دیگر است.
مثلا اگر به کسی مثل دکتر غیاثیان در حوزه هنر اسلامی هم بگویید، همین تفاوت را در نگاه یک پژوهشگر ایرانی و غربی این حوزه اعتقاد دارد.
#محمد_مشهدی_نوش‌آبادی
https://www.instagram.com/reel/DGBjRgysNiH/?igsh=MTNiempnbDNna2M2aQ==

صوفی ابن الوقت باشد ای رفیق!
یک شنبه هفته اول ترم جاری(نیمسال دوم چهارصد سه، چهارصد و چهار) بچه‌های درس ادیان ابتدایی و قدیم گفتند: استاد هفته اوله بریم بیرون برای درس. منم به معاون آموزشی دانشکده گفتم و گفت: چه خوب!

رفتیم دشت میرزا تقی نوش‌آباد، اول قلعه هشت ضلعی را دیدیم و بعد رفتیم روی تپه های ماسه‌ای مجاور در معرض آفتابی حیرت انگیز نشستیم، حرف زدیم، ماسه بازی کردیم، آتش روشن کردیم و از درس و دانشگاه گفتیم.

از بچه‌ها درباره امکانات ورزشی، رفاهی و خوابگاه پرسیدم، همگی راضی بودند. یکی از بچه‌ها گفت: انشاالله هیچ وقت تمام نشه دوره دانشجویی!
این حرفش برای من الهام بخش بود، بخاطر نوع رویکرد و نگاهی که این بچه‌ها به زندگی و دنیا دارند، اینکه اوضاع اجتماعی و اقتصادی خراب است، رشته آنها فردا بازار کار ندارد، از خانواده دور هستند، تنگی معیشت هست، همه فرع بر این است که بالاخره باید از زندگی بهره و لذت برد و نگاه مثبت به زندگی داشت.

همین دانشجو وقتی خورشید غروب کرد، گفت: «آخرش هممون مثل این خورشید غروب می‌کنیم و تمام... خدایا شکرت!»
این خودش حکمت ابن الوقت بودن و دم غنیمت شمردن است، چون فرصت دیگری برای زندگی نداریم.
#دانشگاه_کاشان #دانشجویان_ادیان_و_عرفان
#محمد_مشهدی_نوش‌آبادی
https://www.instagram.com/p/DFyPdwmsU3_/?igsh=MXQycnd3a21xd3BjeQ==

روزی خوب پاییزی با دانشجویان در اردستان و زواره
دیروز پنج‌شنبه ۲۴.۸.۱۴۰۳ با دانشجویان ارشد و دکتری هنر و کارشناسی ادیان رفتیم #زواره و #اردستان در معیت دکتر غیاثیان عزیز.
روز خیلی خوبی و پرباری بود، صبح زود زدیم از دانشگاه بیرون، #مسجد_جامع_اردستان را دیدیم شکوهی دارد بی مانند، سپس #مسجد_خسرو که گویا در اصل عمارت یا کوشکی بوده، همچنان که از نامش پیداست.

#قنات_دوطبقه را هم دیدیم و به زواره که خود پادشاهی است شکوهمند مشرف شدیم، #مساجد_سلجوقی_جامع_و_پامنار و #حسینیه‌های روباز و پوشیده دو محل و بازار و خانه‌های #چهارصفه‌ای و مردمان خوب و حس عمیق جاری در آن در روز ابرناک پاییزی.

در #هتل_سنتی_پامنار جناب مختاریان که دانشجوی سابق ما آقای #محمدعلی_الله‌وردی مدیر آنجاست و خیلی در سفر کمک‌حال ما بود، ناهار خوردیم و استراحت کردیم. جای باصفا و جالبی است.

از خانه مادر بزرگ آقای الله‌وردی که چهارصفه زیبا و بازسازی شده‌ای بود هم دیدن کردیم و بر بام شدیم. مهمان عزیزی هم بود که صفای وجودش در فضا حس می‌شد.

#مسجد_جامع_زواره به دلیل حفظ ساختار آغازین و تناسب ارکان و عناصر بسیار گیراست و همه ما را گرفت. زواره احتیاج به مراقبت دارد و به نظر بخاطر ویژگی‌هایی مهم تاریخی - از جمله خانه‌های چارصفه- باید ثبت جهانی شده تا بهتر مورد حفظ و توجه قرار گیرد.

ممنون آقایان الله‌وردی و صادقی که راهنمای ما بودند هستیم.
چند عکس که بچه‌ها بی‌هوا از معلم خود گرفته‌اند نیز از برای یادگاری ببینید.
#ضرورت_ثبت_جهانی_زواره
#دانشگاه_کاشان
#محمد_مشهدی_نوش‌آبادی
https://www.instagram.com/p/DCYnBAPR5iz/?igsh=MTdudjFjeHVrNzQxZQ==

کجایی زوربای من!
نمی‌دانم... وضع حافظه خراب است، ولی به احتمال زیاد توی خرابه‌های شهر رازآمیز خرمشهر سال ۱۳۶۷ بود که رمان #زوربای_یونانی #کازانتزاکیس ترجمه قاضی را خواندم، چنان دلبسته این نوشته شدم که تا بیست سال برای همه آدم‌های دنیا تعریف می‌کردم.

قصدم نه آن داستان، بلکه دلبستگی است که سخت همه وجودم را فرا می‌گیرد و رها نمی‌کند، اینکه می‌بینم برخی مثل آب خوردن فراموش می‌کنند، سخت شگفت زده می‌شوم، شاید هم داوری درستی نیست، اما خب دیده‌ام آدم‌ها را که فکر می‌کنند زندگی ویترینی است که بخری و پس از مدتی دور بریزی، به همین سادگی!

باری به دلیل مشغله علمی و مطالعات مربوط به آن، کمتر فرصت می‌کنم داستان بخوانم، این کتاب را دوست نازنین جناب #مهراد_خوشبختی هنرمند نقاش و مرمت‌گر نقاشی‌ به من هدیه داده است.

پیشتر هدیه‌اش برای من به غایت حیرت انگیز بود و‌ مرا رساند به جایی که ابتلایی سخت عمیق‌تر از زوربای یونانی نصیب کرد، امیدوارم این هدیه ختم به خیر شود و پیشینش.
#محمد_مشهدی_نوش‌آبادی
https://www.instagram.com/p/DCHv1KPIH0H/?igsh=MTRvdmN1bDRicGUxZw==

دو کاربرد برای نقوش ابزار بر سنگ قبرها
یکی از مباحث مربوط به #نقوش_سنگ_قبر، وجود تصویر ابزار و وسایل بر این سنگ هاست. این نقوش را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد:
۱. نقوش ابزار صنفی و شغلی که متناسب با شغل شخص متوفا بر سنگ ترسیم می‌شود، مثلا برای حجار، میله و چکش، برای بنا ماله و کمچه، برای نانوا سیخ و‌ انبر نان گیری، برای ورزشکار #میل_زورخانه و #کباده و تخته، برای #صوفی #کشکول و #تبرزین و تسبیح و حتی برای روزنامه نگار ورق و قلم نویسندگی.

1. نوع دوم که عموما شامل شانه، تسبیح و آینه هست، عموما مربوط به شغل متوفا نیست، بلکه کاربرد نمادین و #جادویی دارد و در واقع بیانگر آمادگی متوفا و آرایش و اصلاح ظاهر وی برای ورود به #بهشت است.
   این نوع کاربرد از دوره اهرام مصر سابقه دارد، که نقش چیزی به منزله حضور واقعی آن برای شخص متوفاست.
   تاریخ سنگ‌ قبر ابزاری‌ها عمدتا از اواخر دوره #قاجاری تا میانه #پهلوی_دوم است.
   به جز مواردی که خود دیده‌ام، تصاویر مربوط به این بحث در کتاب «گلشنی در باغ مصفای حجاری» سنگ مزارهای #تخت_فولاد_اصفهان جلد یکم (۱۳۹۸). نوشته #حمید_فرهمند_بروجنی و #الهام_حاج‌دایی، انتشارات شهرداری #اصفهان است.
   #آیین‌های_ایرانی #آیین‌های_شیعی
   #محمد_مشهدی_نوش‌آبادی
   https://www.instagram.com/p/DCEMp-DoHba/?igsh=MXA0aW1lMjVtczN6bA==

درک هرمنوتیکی یا استفاده ابزاری #روشنفکران_دینی از واقعه عاشورا
درباره چرایی وقوع حادثه عاشورا دیدگاهی متنوعی وجود دارد که خیلی پیشتر در مقاله «رویکردهای جدید به واقعه عاشورا» درباره آن بحث کرده‌ام، اما نکته‌ای که این سال‌ها ذهن من را به خود مشغول کرده، تعارض دیدگاه روشنفکران دینی به این واقعه قبل از انقلاب اسلامی و بعد از آن بویژه سال‌های اخیر است.

در مقابل دیدگاه واقع بینانه‌ و رویکرد عالمانه صالحی نجف آبادی در کتاب شهید جاوید، روشنفکران و‌ عالمان نوگرایی چون علی شریعتی و مرتضی مطهری، هدف اصلی حرکت امام حسین از حجاز به عراق را قیام علیه حاکم جائر می‌دانند.

در حالی که به این مسأله وقوف دارند، مسیری جز کشته شدن و اسارت اهل بیت خود در پیش نیست. طرفه آنکه برآنند امام بر غلیظ شدن تصویر این خشونت اعمال شده و مصایب وارده تاکید دارند.

باری اما امروزه این طیف از متفکران در سخنرانیهای خود پیرامون این واقعه تاکید می‌کنند، امام نه برای قیام سخت بلکه به قصد ایجاد صلح و صلاح جلوگیری از خشونت قیام کرد.

طبعا هیچکدام از این دو رویکرد نمی‌تواند تحلیلی درست از واقعه عاشورا باشد، اما اینکه چرا جریان روشنفکری چنین برداشت های متناقضی از این واقعه دارد، ارتباط مستقیمی به تحلیل آنها از شرایط زمانه دارد.

طیف اول جامعه را برای قیام علیه شرایط موجود و مبارزه با حکومت پهلوی تهییج می‌کنند و گروه دوم جلوگیری از خشونت عریان و بی منطق لایه‌ای از طیف‌های تأثیرگذار جامعه و جلوگیری از تندروی و ضرورت ایجاد جامعه‌ای مدنی توام با صلح و آرامش هدف گرفته‌اند.

شاید بتوان این دو دیدگاه را نگاهی ایدیولوژیک و ابزاری به یک رخداد تاریخی و دینی دانست که هیچ گاه نمی‌تواند نگاهی علمی و حقیقت‌محور باشد، لذا تاریخ مصرف دارد، این در حالی است که رویکرد غیرانقلابی امثال صالحی نجف آبادی ضمن اینکه تصویر درست‌تری از این واقعه بدست می‌دهد، تاریخ مصرف ندارد و وابسته به مقطع یا دوره‌ای خاص از تاریخ نیست.

ایده‌ای که اینجا مطرح کردم را می‌شود با بررسی بیشتر و دقیقتر به محک تجربه گذاشت.
#محمد_مشهدی_نوش‌آبادی
https://www.instagram.com/p/C9XVnTvOfo1/?igsh=MXRpN2d2MnR4aGJqdQ==

چرا به دکتر پزشکیان رأی می‌دهم؟
به رغم آشنایی با شرایط موجود و شنیدن و درک دغدغه مخالفان شرکت در انتخابات، به دلایل ذیل، تصمیم به حضور در انتخابات و رای به دکتر مسعود پزشکیان دارم:

اولا پدیده‌ای که ما در سیاست ایران با آن روبرو هستم کاملا ریشه در بسترهای فرهنگی و اجتماعی منطقه‌ای جغرافیایی دارد که در آن زندگی می‌کنیم، و لذا سنت جاری موجود، سنتی تلخ و اجتناب ناپذیر است و کم و بیش در همه خاورمیانه وجود دارد.

ثانیا امیدی به نتیجه دادن حرکت‌های انقلابی و تند ندارم و به هیچ تغییر زودرسی دل نبسته‌ام.

ثالثا معتقدم که اگر تغییری در آینده سیاسی ایران رخ دهد، در داخل ساختار سیاسی رخ خواهد داد و این مسأله منافاتی با تأثیر زیاد دانایی مردم ندارد، بلکه متاثر از آن است.

رابعا شرایط یکنواخت و یک دست حاکمیت را ابدا به صلاح ایران نمی‌دانم و‌ آن را فرو رفتن در باتلاق می‌دانم.

خامسا سیاست بده بستان است، برای بدست آوردن هر چیزی، باید چیزهایی داد - لذا با ملاحظاتی که ذکر شد - ناگزیر باید به شرکت در انتخابات تن داد.
https://www.instagram.com/p/C8sbRb8yQdz/?igsh=MW85OWhrYjM0NnhveA==

سفرنامه خراسان(چهاردهم و پایانی، از تربیت جام تا روضه خیام)
باری شباهنگام به #تربت_جام رسیدیم و سراغ به سراغ مزار #شیخ_احمد_جام معروف به #ژنده_پیل را پیدا کردیم در مجموعه‌ای بزرگ. ورودی صحن بسته بود و کسی که نگهبان بود گفت پدرم کلیددار بقعه است و صبح می‌آید. ولی چون عجله داشتیم از فرهنگ سرای جانبی به صحن و ایوان رهنمون شدیم. مقبره احمد جام مانند #زین‌الدین_تایبادی در مقابل ایوان بسیار بلند در صحن قرار داشت و درختی وی را در برگرفته بود.

در سمت راست بنایی از دوره تیموری بود و در جانب چپ فرهنگسرا و گل‌خانه. در فرهنگسرا هم کلاس خوانش آثار احمد جام بود و هم شاهنامه خوانی، برایم طرفه بود این دو ترکیب و نشان تحولات زمانه.

باری آن حوالی را گشتیم و آثار ایوان که گویا از سلجوقی و ایلخانی و تیموری تا صفوی بود سیر کردیم. ایوان بلند با کاشی‌کاری پر از رنگ و نقش و کتیبه از #دوره_شاه_عباس_صفوی و کاشی‌های فیروزه‌ای منقوش که در زیر گچ ازاره‌ها پیدا بود از دوران سلجوقی و ایلخانی.

خانمی که در فرهنگسرا بود همدلی زایدالوصفی نشان داد تا شب، در تربت جام بمانیم و صبح داخل گنبدخانه را ببینیم، اما همسفران سر سودای دیار و وطن داشتند و ما ناگزیر همان شب به سوی #مشهد_توس راندیم و آخر شب جایی برای خواب پیدا کرده و سری به خیابان و حرم زدیم اما به دلیل ضرورت بر سر کردن چادر و امتناع همراه ما ورود به حرم میسر نشد.

صبح به مرقد #علی_بن_موسی_الرضا آمدم در کنار ضریح یادی از پدر و مادر کرده و کاشی‌های #خاندان_ابوطاهر در بالاسر امام را به تماشا نشستم،‌ سپس به #مسجد_گوهر_شاد رفتم و حسی گرفتم. سوغاتکی خریدیم و بر راه خوابیدیم و مشهد را به قصد #نیشابور ترک کردیم" ساعاتی در #آرامگاه_خیام درنگ کرده و از صفای باغ و منظر آنجا لذت بردیم، بنایی از #دوره_پهلوی_دوم بر مزار خیام است، اما نام پهلوی را از کتیبه متن محو کرده‌اند. بنا که زیبایی چشم‌گیر دارد، یادآور این رباعی اوست:
"یاران به مرافقت چو دیدار کنید
شاید که ز دوست یاد بسیار کنید
چون باده‌ی خوشگوار نوشید به هم
نوبت چو به ما رسد نگونسار کنید"
از مزار #عطار_نیشابوری مرد شکوه‌مند عرفان و ادب فارسی و #کمال_الملک_کاشانی نیز که کنار هم و در درون باغی است، دیدن کردم، یاد باد روزگار جوانی که به تنهایی از این‌مکان‌ها دیدن کرده بودم!

باری بر راه خوابیدیم و شب در کاروانسرای زیبایی که غذاخوری و اقامتگاه بود، شام خورده و کمی استراحت کردیم و نیمه شب از مسیر گرم‌سار به کاشان رسیدیم و این پایان سفر بود. بهمن چهارصد و یک
#محمد_مشهدی_نوش‌آبادی
https://www.instagram.com/p/C3dguZtPI6C/?igsh=NDk1dzE5MXJwamhk