نمونه‌ای از فرآیند دگرگونی شخصیت‌ها و یادمان‌های اسطوره‌‌ای جهان باستان به شخصیت اسلامی و مکان زیارتی

برگرفته از کتاب هویت ایرانی ،
به‌ قلم احمد اشرف و ترجمه‌وتدوین حمید احمدی، نشر نی، تهران: ۱۴۰۲، ص ۱۵۳.

@be_Ofoghe_Sharji

منسوب به خیام، و تا حدی خیامی !

@be_Ofoghe_Sharji

بر لب دریای عشق

امروز و امشب را
بر ساحل دریای پارس گذراندیم.
جای دوستان جان، سبز 🌱
ع.ز.
@be_Ofoghe_Sharji

? حکمت
? واژه‌ی "حکمت" در فرهنگ اسلامی و قرآنی، غالباً معادل و حتی چیزی برتر از فلسفه است.
از "فلسفه" بیشتر بوی فرهنگ یونانی و معنی خِرَدوَرزی ِ صرف و استدلالات خشک و به‌دور از ذوق معنوی می‌آید؛ اما در "حکمت"، طعمی از ذوق معنوی تجربه می‌شود.

♦ معانی حکمت
?۱. این واژه با "حُکم"، به‌معنی منع‌کردن و بازداشتن، هم‌ریشه است. "حکومت" نیز دارای همین معنی است. در عربی افسار اسب را "حَکَمَه" گویند، زیرا او را محدود می‌کند و بازمی‌دارد.
حکمت نیز ازآن‌روی که آدمی را از جهل بازمی‌دارد، به این نام و معنی به کار رفته‌است. حکمت، کنترل‌گر درونی است.

? ۲. حکمت به معنی "استواری" است و حکیم آن کس است که اندیشه و رفتارش چنان استوار باشد که جای انگشت‌نهادن بر او نیست.
"حکیم" کسی است که بر اثر استغراق در مسائل فلسفی، به نوعی از منظومه‌ی فکری و جهان‌بینی مستقل عقلانی رسیده‌باشد.
"حکمت‌دان" اما آن است که بهره‌ای از دانش فلسفه و معارف حکمی داشته باشد.
(شفیعی کدکنی، مفلس کیمیافروش، ص ۱۳).

صیروره الانسان عالماً عقلیاً مضاهیاً لعالم‌العيني
(فیلسوفی عبارت است از این است که انسان، جهانی شود عقلی، شبیه به جهان عینی).

کسی کو ز دانش بَرَد توشه‌ای
جهانی است بنشسته در گوشه‌ای
(ادیب پیشاوری، ف. ۱۳۰۹ ش.، منظومه "قیصرنامه")

⏺ آلوسی در روح‌المعانی گوید:
"حکمت" را بیست‌ویک معنی است. این واژه، بیست بار در قرآن به‌کار رفته‌است. خداوند در قرآن نُه بار خود را "حکیم" خوانده‌است.

حکمت یعنی مقدمات استوار علمی و عملی و روانی که به آدمی یاری می‌رساند تا به مقصد والای انسانیت دست یابد.
? فاضل تونی (۱۳۳۹- ۱۲۵۰ ش.) در کتاب حکمت قدیم، حکیم را کسی دانسته است که از راه تعقل، در جست‌وجوی فهم اعیان و حقایق اشیاء و ماهیت وجود ِ حقیقی باشد.
از چشم او، حکمت، کمال نفس است.

نیل به حکمت از راه علم به اعیانِ موجودات و عمل مطابق با آن علم، میسر است (حکمت نظری و حکمت عملی).

? مراتب عقل:
۱. عقل هیولانی / بالقوه.
۲. عقل بالملکه (عالم به ضروریات).
۳. عقل بالفعل.
۴. عقل مستفاد (مرتبه حصول تمام علوم نظری و اکتسابی).

? مراتب حکمت:
۱. حکمت علمی (دانش‌های عقیدتی، اخلاقی و اَعمالی).
۲. حکمت عملی (برنامه و کوشش برای وصول به درجه‌ی انسان کامل).
۳. حکمت حقیقی (نورانیت و بصیرتی که در نتیجه‌ی کاربست ِ حکمت عملی حاصل شود).

@be_Ofoghe_Sharji

بریم به ۶۰ سال ِپیش
با آهنگ و تصاویری بسیار زیبا و دلنشین دنیای بی ریا و‌مهربانه یک عالمه خاطره با هم ببینیم و مهربان تر همدیگر را دوست بداریم .

اشک پدر
- خواننده: زنده‌یاد استاد شجریان
-شاعر: نادر نادرپور

@be_Ofoghe_Sharji

https://discovery.zarebin.ir/p/MTY3NDMzNw==?utm_source=bw4&topic=news-bw4

دیوان حافظ
تصحیح قزوینی ـ غنی
غزل ۵۶
دل سراپرده ی محبت اوست
دیده آیینه دار طلعت اوست
من که سر درنیاورم به دو کون
گردنم زیر بار منت اوست
تو و طوبی و ما و قامت یار
فکر هر کس به قدر همت اوست
گر من آلوده دامنم چه عجب
همه عالم گواه عصمت اوست
من که باشم در آن حرم که صبا
پرده دار حریم حرمت اوست
بی خیالش مباد منظر چشم
زان که این گوشه جای خلوت اوست
هر گل نو که شد چمن آرای
ز اثر رنگ و بوی صحبت اوست
دور مجنون گذشت و نوبت ماست
هر کسی پنج روز نوبت اوست
ملکت عاشقی و گنج طرب
هر چه دارم ز یمن همت اوست
من و دل گر فدا شدیم چه باک
غرض اندر میان سلامت اوست
فقر ظاهر مبین که حافظ را
سینه گنجینه محبت اوست

*✳️ نگاه حافظ به شیخ صنعان (بخش نخست)*? پیمان شوهان (دبیر ادبیات‌فارسی)
"دوش از مسجد سوی میخانه آمد پیر ما
چیست یاران طریقت! بعد از این، تدبیر ما
ما مریدان روی سوی قبله چون آریم، چون
روی سوی خانه خمار دارد پیر ما"

یکی از دقایق و رموزی که در بین عرفا، ملزم‌بودن قلبی و عملی  بدان از شرایط سلوک و عرفان است، اطاعت محض و بی‌چون‌وچرای مرید از مراد است.
چنان که این اسرار را از نااهلان باید به‌دور داشت. آن‌چنان که خواجه حافظ می‌فرماید:
به مستوران مگو اسرار مستی
حدیث جان مگو با نقش دیوار
یکی از اکابر عرفا که خواجه حافظ، حلقه‌ی بندگی و اردات او را در گوش خرد و جان خویش نهاده، شیخ صنعان است. شیخی که پیر و دُره‌ی نادره‌ی روزگار خویش بوده و در آخر کار، نام‌وننگ را به طاقِ نسیان می‌سپارد و خرقه‌ی تعبد و صوفی‌گری را در رهن خانه‌ی خمار ِ دختر ترسا قرار می‌دهد.
شیخ صنعان پیرعهد خویش بود
در کمال از هرچه گویم بیش بود
شیخ صنعان از جمله بازیگران دیوان خواجه است که لسان‌الغیب در برابر مجد و کرامت نفس او، زانوی تعبد بر زمین می‌نهد و دست ادب و ارادت بر سینه دارد. او تنها شیخی است که مورد بغض حافظ نیست. چه حافظ بر شخصیت شیخ نیز به‌مانند صوفی و زاهد به‌تندی می‌تازد و او را با انواع استعارات عنادیه و ریشخندیه، مورد لطف سخن نغز و دلکش خود قرار می‌دهد.
برای روشن‌شدن این ابهام باید اشاره کرد شیخی که در دیوان هماره مورد نفرت حافظ بوده ، شیخ صنعان نیست ؛ چه پیشتر اشاره شد که حافظ ، شیخ صنعان را چو خورشیدی رخشنده می‌داند که قرب بدان، کار هر شب‌پره‌ی اعمی نیست.
وصل خورشید به شب‌پره‌ی اعمی نرسد
که در آن آینه، صاحب‌نظران حیرانند
برای پی‌بردن به شیخی که مورد بغض خواجه بوده به دو سه بیت از ابیات غزلیات اشاره می‌کنیم؛ آنجا که می‌سراید:
حافظ به‌خود نپوشید این خرقه می‌آلود
ای شیخ پاکدامن! معذور دار ما را
ترسم که صرفه‌ای نبرد روز بازخواست
نان حلال شیخ ز آب حرام ما
ترسم که روز حشر عنان‌برعنان رود
تسبیح شیخ و خرقه رند شرابخوار
و ...
که در ابیات بالا حافظ با استفاده از استعاره‌ی ریشخندیه [=تهکمیه]، صفات و القابی را برای شیخ ذکر می‌کند که هدفش دست‌انداختن او است؛ چو حافظ به‌خوبی می‌داند  که شیخ نه‌تنها پاک‌دامن نیست و نانش نه حلال است، بلکه معتقد بر آن است که شیخ تردامن است و نان آن حرام و تسبیحی که در دست دارد، ریایی و تزویری است.

@be_Ofoghe_Sharji