وَ لی خَطٌّ و لِلأیّامِ خطٌّ
و بَینَهُما مُخالَفَةُ المِداد
فأَکتُبُهُ سَواداً فی بَیاض
و تَکتُبُهُ بَیاضاً فی سَواد

برگرفته از کتاب اطلس خط حبیب الله فضائلی

عبدالجبار خوشنویس

یکی از خوشنویسان بسیار مشهور و هنرمند ارومی بود در خط نسخ استادی بی‌نظیر بود و ناسخ خطاطان بود او طبق عهدی که پیش خود کرده بود سی جلد قرآن نوشت که هم‌اکنون بعض نسخ آن در خانواده های قدیمی پیدا میشود...
یک جزو از قرآن مجید که بخط این هنرمند نوشته شده در دست مؤلفان موجود است که روی خطوط آن با یکنوع زر ورق یا رنگ زرد بخصوصی پوشانده شده است... حقیقتاً بیننده از مشاهدهٔ خط بسیار زیبا و دلپسند این جزوه دوچار حیرت میشود و بی‌اختیار مجذوب هنر ارزندهٔ این مرد میگردد...

عبدالجبار همواره با دست چپ مینوشته است و در پایان چند اثر از ایشان که ملاحظه شد « کتبه عبدالجبار افشار بیده الیسار » دیده میشود.

مرحوم حسین خان بیگلربیگی حکایت کرده است که در ایام جوانی روز عید فطر در حضور شادروان امیرنظام گروسی حاکم آنروز ارومی بود که عبدالجبار در حالیکه کاغذ بزرگی در دست داشت وارد شد و آنرا بدست حاکم داد... روی این کاغذ دعای مفصلی با خط بسیار زیبایی نوشته شده بود و وقتی امیر نظام که خود اهل ادب بود و خط را نیکو مینوشت به آن نظر افکند چندین بار آنرا بوسید و بنویسنده‌اش خیره شد...
بیگلربیگی اضافه کرده است که : امیر نظام وقتی از قرائت دعا فراغت پیدا کرد و چشمش بعبارت « کتبه عبدالجبار افشار بیده الیسار » افتاد بپاخاست و درحالیکه از عصای خود کمک میگرفت بطرف عبدالجبار که دم در دست بسینه ایستاده بود راه افتاد... من و چند نفر از حاضران یقین کردیم که حاکم قصد تشویق اورا دارد و میخواهد شخصاً انعامی به او بدهد... اما وقتی حاکم مستبد نزد عبدالجبار رسید عصای خود را بالا برد و چند ضربه جانانه و محکم به سرو گردن او نواخت...
خوشنویس بیچاره و حاضران مجلس همه در بهت و حیرت و سکوت فرورفتیم...
در اینجا بود که حاکم سکوت را شکست و با صدای بلندی که از شدت خشم میلرزید خطاب به عبدالجبار چنین گفت: ... احمق چند سال است من به‌بچه‌ها میگویم خط را با دست راست مینویسند حالا تو دیوانه نوشتن با دست چپ را ترویج میکنی؟ برو گمشو و از این غلطها نکن!
خوشنویس تیره بخت تعظیمی کرد و عقب عقب رفت تا از تالار خارج شد.
نقل میکنند که از آن تاریخ ببعد نه‌تنها نوشتن با دست چپ بلکه اصولا نوشتن را توبه کرد و بعد از مدت کوتاهی جان به جان آفرین تسلیم کرد!

برگرفته از کتاب بزرگان و سخن سرایان آذربایجان غربی

.
سلطانعلی از طفولیت علاقه بخوشنویسی داشته و مدتها بدون معلم مشق کرده و در بیست سالگی بحدی رسیده است که شهره شده و عده‌ای ترک و تاجیک برای تعلیم خط نزد وی می‌آمده‌اند و او بدون اطلاع از قواعد خوشنویسی بسلیقهٔ خود شاگردان را تعلیم می‌داده است و باصطلاح کاملی که در کتاب تاریخ رشیدی آمده خط وی در آن هنگام «عام فریب» بوده است و «کاتب پسند، نی» و در همان تاریخ آمده است که جعفر تبریزی در زمان شاهرخ برای بایسنغر خمسهٔ نظامی آغاز کتابت کرده و همچنان ناتمام مانده بود. میرزا سلطان ابوسعید خواست تا آن نسخه تمام شود و پرسید آیا کسی هست که تواند این خمسه را تمام سازد؟ گفتند آری، جوانیست سلطانعلی نام تواند بود که او این امر را بجای آرد. پس میرزا ابوسعید، سلطانعلی را طلبید و بکتابت خمسه اشاره کرد.
سلطانعلی انجام این خدمت را پذیرفت و یک جزو از آنرا کتابت و عرضه نمود. در همان هنگام اظهر خوشنویس با جمعی دیگر در بیرون کاخ نشسته بود. جزوهٔ نوشتهٔ سلطانعلی را بوی نمودند. برآشفت و بسلطانعلی گفت تو با این خط و اسلوب خمسهٔ جعفر را تکمیل خواهی کرد؟ و او را از در خانه باندرون برد و کف پائی زد و دو روز محبوس ساخت. بعد از او دلجوئی کرد و بدو گفت که ای فرزند، تو قابلیت و استعداد داری، ولی خط تو خودروی است و اسلوب ندارد.
از آن پس، اظهر در پی تعلیم سلطانعلی برخاست و قطعه ای بوی داد تا از روی آن مشق کند.
پس از چندی تعلیم و مشق، سلطانعلی را چنانکه خود گفته، معلوم شده است که تا آنوقت خط وی بی‌اسلوب بوده و فقط بصافی و استواری خط خود غره بوده است.

برگرفته از کتاب مرقع گلشن چاپ ۱۳۶۸