کودکان به ما یاد می‌دهند که جهان را نباید به چیزی ثابت و تغییرناپذیر تبدیل کنیم. ساختن و خراب کردن بخشی از جریان زندگی است؛ بخشی که ما با ترس‌هایمان به فراموشی سپرده‌ایم. اما شاید وقت آن رسیده باشد که با نگاهی تازه به زندگی بنگریم و از آن‌ها یاد بگیریم چگونه بدون کینه، بدون قضاوت، بدون ترس در لحظه زندگی کنیم و جهان خود را از نو بسازیم."
ص۲ از ۲
@Emanations_of_an_overthinker

**زبانی که هر روز لاغرتر می‌شود

استاد هوشنگ مرادی کرمانی بر این باورند که زبانِ امروزِ ما هر روز لاغرتر می‌شود. ایشان در شانزدهم بهمن 1393 در جلسه‌ای که در کتابفروشی آینده برگزار شد، ضمن بیان خاطره‌هایی از زندگی نویسندگی خود به این نکته اشاره کردند که شاهد حذف تدریجی مجموعه‌ای از واژگان قدیمی و اصیل از فرهنگِ گفتاری و نوشتاری هستیم. با کنار رفتن هر واژه، از توانایی ما برای بیان اندیشه و احساس‌مان کاسته می‌شود. به تعبیر ایشان، زبانی لاغر است که دامنۀ واژگانش محدود باشد. این محدودیت نتیجۀ غفلتی جمعی است و هر یک از ما _خواسته و ناخواسته_ به سهم خود در لاغری زبان مقصریم.

مثالی که مطرح کردند، کلمۀ "کادو" بود که امروز جایگزین ده‌ها کلمۀ دیگر شده است. کلمه‌هایی که هر یک در بافت خود معنایی متفاوت دارند. معنایی که "کادو" به تنهایی ندارد. مثلاً به مسافری که عازم سفر است، "سر راهی" می‌دهند. مسافری که از سفر بازمی‌گردد، "سوغات"، "ره‌آورد" یا "ارمغان" می‌آورد. حتی سوغات هم انواع دارد. مثلاً هر سوغاتی "تحفه" نمی‌شود. زیرا "تحفه" باید کمیاب و گرانبها باشد. به این ترتیب، هر یک از کلمه‌ها معنای خاص دارند. مثلاً برای خانواده‌ای که صاحب فرزند شده‌اند "چشم روشنی" می‌برند. هدیه‌ای که سرِ سفرۀ عقد به عروس می‌دهند تا رضایتش را به جاری شدن خطبه عقد اعلام کند "زیر لفظی" است.

کمبودِ واژگان از موانع نوشتن و از موانع ارتباط موثر است. زیرا زمانی که دایرۀ لغات ما افزایش می‌یابد برای بیان اندیشه و احساس خود ابزار بیشتری داریم. می‌توانیم اطلاع دقیق‌تر و روشن‌تری در اختیار شنونده و خواننده قرار دهیم. مثلاً زمانی که می‌گوییم این لیوان را فلانی برایم سوغات آورده است، شنونده می‌فهمد که ارمغانِ یک سفر است. بعد به محل آن سفر و نوع ارتباطی که آن هدیه با آن سفر داشته فکر می‌کند. در نتیجه تصویر دقیق‌تری در اختیار دارد. ضمن آنکه هر ترکیب برای خودش داستان و پیشینه‌ای دارد که اگر در زبان امروز به کار نرود، به تدریج با حذفش، آن پیشینه و تاریخ هم به فراموشی سپرده می‌شود. مثالی که ایشان به آن اشاره کرد، "لباس پلوخوری" بود که چه بسا برای کودکان امروز خیلی معنا و مفهومی نداشته باشد. مثل یکی از کودکانی که قبلا این ترکیب را نشنیده بود و تصور کرده منظور از لباس پلوخوری، لباسی است که اگر موقع غذا خوردن بر آن غذا بریزد، اشکالی ندارد. درست معنای متضاد آن! زیرا لباس پلوخوری، لباس فاخری است که باید در مهمانی پوشید. استاد مرادی کرمانی برای درمان لاغری زبان دو پیشنهاد مشخص ارائه کردند: یکی بازگشت به سرچشمه‌های زبان فارسی و دوم آشتی با فرهنگ عامیانه و بازگرداندن کلمه‌های رایج و دقیق گذشته به زبان گفتار و نوشتار امروز.

▪️یادداشتهای یک کتابدار: یزدان منصوریان، نشریۀ بخارا،  شماره 108، ص 353.**

https://t.me/mokatebat2

...بله مطلب اینجاست که ما دهاتی‌ها تا شهر نیاییم هیچ چیز نمی‌فهمیم. بله، ما دهاتی‌ها تصور می‌کردیم که سید، آخوند، مجتهد وقتی اسم فرنگی بشنود از زیادی تقدس دهان را کُر کشیده یا خودکشی می‌کند. حالا که به‌ شهر آمده‌ایم می‌بینیم یک‌نفر آدم که هم سیدست، هم مجتهدست هم آخوندست، هم برادرش مجتهد و از انباردارهای بزرگ است؛ در روز سه‌شنبه پنجم همین‌ماه، با یک نفر دیگر با کاردار سفارت روس خلوت می‌کنند. بعد از آن خدمت سفیر روس برای دست‌بوسی مشرف می‌شود و یک ساعت‌و‌نیم هم با او خلوت میکنند و آخر هم سید با هر دوی آنها دست می‌دهد و سوار درشکه‌اش می‌شود و ندیدیم دستش را آب‌های جاری بشورد! بله آدم دهاتی تا شهر نیاید این چیزها را نمیفهمد!

#چرند_و_پرند / #علی_اکبر_دهخدا

@Doniaie_adabiat

چرا ادبیات مهم است؟
ضعف در ادبیات، سستی در ادراک پدید می‌آورد. زبان جایی است که در آن اندیشه نمود می‌یابد، اگر بر زبان تسلط نداشته باشیم، چطور می‌توانیم افکار خود را بپروریم، استدلال کنیم و آن را مکتوب کنیم؟
وقتی درکی از ادبیات نداریم، نمی‌توانیم آرای دیگران را دریابیم، متوجه درستی و نادرستی آن شویم و تفکر انتقادی در ما شکل نمی‌گیرد.منطق سخن را درک نمی‌کنیم و به راحتی تحت تاثیر سخنان نادرست قرار می‌گیریم، درست اندیشیدن و تفکیک سره و ناسره ارتباط مستقیم با فهم زبان دارد. منظورم زبان علم نیست که بعضی‌ها به سرعت می‌گویند: خب انگلیسی بخوانیم.
این همه گسترش نادانی در شبکه‌ای مثل اینستا به طور دقیق مربوط است به دانش زبانی کم ما. نمی‌توانیم تشخیص بدهیم هر آدمی در ادعایی که می‌کند، چقدر برحق است. کم‌دانشی و سخن غلط ، اگر به خوبی بر زبان مسلط باشی، با فهم منطق زبان، قابل تشخیص است
نگرانی برای ضعف ادبیات فارسی، نگرانی برای آینده فرزندانمان است.
#فریبا_عابدین_نژاد
#چرا_ادبیات
@Doniaie_adabiat

من (از ماه تا ماهی) را گوش کردم و لذت بردم. شما هم از طریق لینک زیر آن را بشنوید.

https://shenoto.com/channel/podcast/Az-mah-ta-mahi

مهرگان - بخش دوم

جشن مهرگان در تاریخ و ادبیات

#مهرگان

@FereidounFarahandouz

اگر می‌خواهی ارزش خویش بدانی، بنگر که به چه چیز دل بسته‌ای.
_شیخ بهایی
@Doniaie_adabiat

مارسلینوس درباره ایران چه گفته است؟

آمیانوس مارسلینوس امیانوس مارسلینوس تاریخنگار رومی بود. او که یونانی‌تبار بود در هنگام لشکرکشی یولیانوس در ۳۶۳ میلادی برای نبرد با شاپور دوم ساسانی به همراه سپاهیان رومی بود. کتاب او دربارهٔ تاریخ روم از رخدادهای سال ۹۶ میلادی آغاز شده و با آوردن رویدادهای سال ۳۷۸ میلادی به پایان می‌رسد. نوشته‌های او از سندهای ارزشمند دربارهٔ تاریخ ایران شمرده می‌شود.

او درباره ایرانیان نوشته است:

تقریباً همه آن‌ها لاغر، کمی تیره یا به رنگ سرب‌مانند هستند. چشمانی عبوس مانند چشم‌های بز، ابروهای پیوسته و خمیده به شکل نیم‌دایره، ریش‌هایی نه چندان نامطلوب و موهایی بلند و پرپشت دارند. همگی بدون استثناء، حتی در مهمانی‌ها و روزهای جشن، با شمشیر حاضر می‌شوند.

بیشتر آن‌ها به شدت به امور جنسی علاقه‌مندند و به سختی با تعداد زیادی معشوقه راضی می‌شوند؛ اما از روابط غیراخلاقی با پسران پرهیز می‌کنند. هر مردی بسته به توانایی مالی خود، ازدواج‌های متعدد یا کمی دارد. آن‌ها از مهمانی‌های مجلل و باشکوه مانند طاعون دوری می‌کنند، و به‌ویژه از نوشیدن بیش از حد پرهیز می‌کنند.

به‌جز پادشاهان، زمان مشخصی برای وعده‌های غذایی ندارند، بلکه هر فردی شکم خود را به‌عنوان ساعت آفتابی خود در نظر می‌گیرد؛ وقتی که این فرمان می‌دهد، هر چه در دسترس باشد را می‌خورند و هیچ‌کس پس از سیر شدن، خود را با غذای اضافی سنگین نمی‌کند.

آن‌ها به شدت میانه‌رو و محتاط هستند، به حدی که گاهی از باغ‌ها و تاکستان‌های دشمن عبور می‌کنند بدون اینکه به چیزی طمع کنند یا دست بزنند، به دلیل ترس از سم یا جادو.

به ندرت دیده می‌شود که یک ایرانی برای ادرار کردن توقف کند یا برای پاسخ به نیاز طبیعی خود کنار برود؛ آن‌ها با دقت از این و دیگر اعمال ناپسند پرهیز می‌کنند.

چنان آزاد و بی‌قید هستند و با قدم‌هایی سست و ناپایدار قدم می‌زنند که ممکن است کسی آن‌ها را زنانه‌منش بپندارد؛ اما در واقع، آن‌ها جنگجویانی بسیار شجاع هستند، هرچند بیشتر حیله‌گرند تا شجاع، و تنها از دور باید از آن‌ها ترسید. آن‌ها به سخنان بیهوده علاقه دارند و دیوانه‌وار و اغراق‌آمیز صحبت می‌کنند. آن‌ها خودستای، خشن و توهین‌آمیز هستند، در سختی و خوشبختی به یک اندازه تهدیدگرند، حیله‌گر، متکبر و بی‌رحم هستند.

برای مقام قضاوت، مردانی راست‌کردار با تجربه ثابت شده انتخاب می‌شوند که به‌ندرت به مشورت دیگران نیاز دارند؛ بنابراین، آن‌ها به رسم ما که گاهی اوقات مردان فصیح و بسیار ماهر در حقوق عمومی را در پشت قضاتی بی‌سواد قرار می‌دهد، می‌خندند.

بیشتر آن‌ها با لباس‌هایی پوشیده شده‌اند که با رنگ‌های درخشانی که بسیار براق هستند، چنان پوشیده شده‌اند که هرچند رداهای خود را در جلو و کناره‌ها باز می‌گذارند و می‌گذارند در باد موج بزند، با این حال، از سر تا کفش‌هایشان هیچ بخشی از بدنشان بدون پوشش دیده نمی‌شود
"برگرفته از کانال برگی از تاریخ"

@Doniaie_adabiat

بقّالی زنی را دوست می‌داشت.
با کنیزک‌ِ خاتون پیغام‌ها کرد که من چنینم و چنانم و عاشقم و می‌سوزم و آرام ندارم و بر من ستم‌ها می‌رود و دی چنین بودم و دوش بر من چنین گذشت قصّه‌های دراز فرو خواند کنیزک به خدمت خاتون آمد گفت‌: «‌بقال سلام می‌رساند و می‌گوید که بیا تا تو را چنین کنم و چنان کنم‌!» گفت «‌به این سردی‌؟» گفت‌: ‌«او دراز گفت اما مقصود این بود‌!»
اصل مقصود است باقی دردسر است.

#فیه_ما_فیه؛ مولانا
@Doniaie_adabiat