📌 فایل جلسات روش شناختی مدرسهٔ زمستانه،
برگزاری توسط دانشکدهٔ پرستاری و مامایی علوم پزشکی گلستان؛
مورخ ۱۵ و ۲۰ اسفندماه ۱۴۰۲

🔸اتنوگرافی:
https://www.aparat.com/v/8edCN
🔸تحلیل گفتمان:

https://www.aparat.com/v/oNZMg

‍ 📌جامعه شناسی مردم مدار در مقابل بازار

✍مایکل بوراوی

🔻ترجمه: بهمن باینگانی

📝 موج سومی از بازاری شدن جهان را فراگرفته و به تخریب استحکاماتی انجامیده که به زحمت ایجاد شده بود تا مانع امواج اول و دوم بازاری شدن در دو قرن قبل شود. موج سوم بازاری شدن نه تنها بردهای به زحمت کسب شدۀ قبلی را الغاء می‌کند بلکه به کالایی شدن قلمروهای جدید می‌انجامد. کالایی شدن طبیعت- از بدن گرفته تا محیط زیست- در ربع آخر قرن بیستم آغاز شده و در آغاز ورود به قرن بیست و یکم شتابان گشته است.
🔸آخرین مقاومت در برابر این سونامی، خودِ جامعه است، که متشکل از انجمن‌هایی است با تمهیدِ خود تنظیم جمعی، جنبش‌هایی که به شکل ارادۀ جمعی پدیدار می‌شوند و طرفداران  ارتباط و به رسمیت شناختن متقابل هستند.
🔸در مواجه با این تهدید جهانی برای جامعه و نیز برای وجود انسانی، جامعه شناسان چهار انتخاب پیش رو دارند.  آنها می‌توانند با دولت علیه بازار متحد شوند و امیدوار به بهره جستن از آن چیزی باشند که از مقاومت دولتی باقی مانده است. انتخاب دوم جامعه شناسان این است که سرشان را در برف فرو برند، و اظهار کنند که علم قبل از اینکه بتوان آن را عرضه کرد، باید ساخته شود. انتخاب سوم به پاخواستن علیه دو انتخاب اول، نوشتن علیه ورشکستگی اخلاقی آنها، و اقدام به نشر سوگنامه علیه آنهایی است که با شرارت‌های دولت و بازار همدست شده‌اند. با وجود این، مسیر چهارمی وجود دارد که از همکاری با بازار و دولت امتناع می‌ورزد، می‌گوید که علم بدون سیاست نابینا است، انتقادِ بدون دخالت را بیهوده می‌پندارد، و از جامعه شناسان می‌خواهد قبل از اینکه جامعه ناپدید شود، بطور مستقیم در آن  مداخله کنند.
🔸حیات و مرگ جامعه شناسی به جامعه پیوند خورده است. هنگامی که جامعه تهدید شود، جامعه شناسی تهدید می‌شود. ما دیگر نمی‌توانیم به دولت متکی باشیم تا جلوی بازار را بگیرد و بنابراین جامعه شناسان باید پیوندهای خودشان را با جامعه، به منظور تکوین جامعه شناسی مردم‌مدار، ایجاد کنند. ما نباید بیش از این منفعلانه در خدمت جامعه باشیم، بلکه باید جامعه را حفظ کرده و شکل دهیم. این نوع از جامعه شناسی شرکاء و متحدین بالقوۀ بسیاری درون جامعه دارد، که آنها نیز تحت تاثیر هجوم فزایندۀ دولت و بازار قرار گرفته‌اند. این خلاصه‌ای از وضعیت حاضری است که ‌جامعه شناسی درون آن عمل می‌کند. موج سوم بازاری شدن عصر جامعه شناسی مردم مدار را می‌طلبد.

🔻آدرس کانال:
@cultureandsociety

مروری بر زندگی‌ و گفت‌وگویی با مایکل بوراوُی به‌مناسبت درگذشت این جامعه‌شناس برجسته‌ی معاصر
__________
👈متن کامل

?بدن در کشاکش گفتمان‌ها

? بدن در وهلۀ اول امری طبیعی جلوه می‌کند، اما واقعیت آن‌ است که بدن و نحوهٔ تعامل ما با آن به هیچ وجه امری طبیعی نیست، و از همان بدو تولد نزاع بر سر چگونه ساختن بدن آغاز می‌شود به‌طوری‌که بخش زیادی از فرایند جامعه‌پذیری معطوف به پنهان ساختن سویه‌های طبیعی بدن است. در دوران پیشامدرن، این نهاد مذهب است که بر سایر نهادها تسلط دارد و در چگونگی بازتولید و بازنمایی بدن‌ها نقشی اساسی ایفا می‌کند. در این گفتمان، با توجه به تسلط مرگ بر زندگی، بدن کنترل، طرد و پنهان می‌شود و در مقابل روح اهمیت بیشتری دارد. اما با آغاز فرایندهای جامعهٔ مدرن، یعنی شهرنشینی، سکولاریسم، گسترش فردیت، عقلانی شدن، مصرف‌گرایی و ... به تدریج نهادهای پزشکی و بازار جایگزین مذهب می‌شوند. در نتیجه زندگی جایگزین مرگ شده و سلامت، زیبایی، تناسب و جذابیت بدن بیش از تقدس آن اهمیت می‌یابد؛ به موازات آن در زندگی روزمره نیز آگاهی روزافزون نسبت به بدن و تعریف آن به مثابه نوعی پروژه و کالا افزایش پیدا می‌کند. در این وضعیت و در نتیجهٔ پیشرفت‌ در حوزه‌های متنوعی همچون زیست شناسی، مهندسی ژنتیک، جراحی پلاستیک و علوم ورزشی انواع و اقسام تکنیک‌های مدیریت بدن نظیر آرایش، خال‌کوبی، تزریق ژل، معاینات ادواری، جراحی، رژیم‌های غذایی، داروهای گیاهی، ورزش و ... ظاهر می‌شوند و به‌ویژه با گسترش رسانه‌ها، نمایشی شدن بدن اهمیت روزافزونی پیدا می‌کند. در نتیجه انسان امروزی بیش از هرچیز خود را انسانی بدنمند تعریف می‌کند و بدن به مرکز اصلی هویت و تعامل افراد تبدیل شده است و جامعهٔ امروز نیز بیش از هرچیز جامعه‌ای بدن‌محور است بدین معنا که نزاع اصلی گفتمان‌های سیاسی، پزشکی، اقتصادی و غیره بر سر بدن و نحوهٔ تعریف و برساخت آن به مثابه‌ ابژه‌ای زیبایی‌شناختی، اقتصادی، سیاسی یا جنسی است.

✍ بهمن باینگانی
@cultureandsociety

فایل سخنرانی جلسهٔ معرفی کتاب "تجربهٔ مدرنیته"
دانشگاه گلستان،
چهارشنبه، ۳۰ آبان ماه ۱۴۰۳

https://t.me/cultureandsociety

?تاملی بر روز ملی علوم اجتماعی

? در هفتهٔ گذشته، به مناسبت روز ملی علوم اجتماعی، در بسیاری از دانشگاهها و مراکز پژوهشی کشور نشست‌های متعددی دربارهٔ تاریخ، نقش و جایگاه جامعه شناسی برگزار شد و می‌توان گفت که تقریباً برای اولین بار بود که شاهد بزرگداشت روز ملی علوم اجتماعی با این سطح از توجه و گستردگی در کل کشور بودیم. این امر قطعاً خود نیازمند تامل است که مهمترین دلایل افزایش جلسات و نشست‌های امسال چیست و کدام شرایط و عوامل در این زمینه نقش داشته‌اند. اما مسئلهٔ مهمتر تامل بر نقش این رویداد در ادامهٔ مسیر جامعه شناسی و جامعه شناسان در سال‌های آتی است. قطعا برگزاری چنین نشست‌هایی، که نوعی جامعه شناسیِ جامعه شناسی ایرانی است، دست‌کم اگر هیچ تاثیری نداشته باشد، موجب بازاندیشی و تامل دوبارهٔ کنشگران میدان جامعه شناسی در جایگاه و رسالت خود در این میدان خواهد شد و مخصوصاً اینکه با تیپ شناسی‌های گوناگونی که از انواع جامعه شناس در جامعهٔ ایرانی در این چند روز ارائه شده است، بیش از پیش جامعه شناسان به چگونگی ارتباط و فاصلهٔ خود با دولت، جامعه، مردم و بازار خواهند اندیشید. اهمیت این مسئله به‌ویژه آنجایی است که دیگر جامعه شناسی در ایران محدود به مرکز و دانشگاههای بزرگ نیست و در بسیاری از دیگر نقاط ایران تاسیس شده و تاثیرگذار است و در عین حال به‌واسطهٔ گسترش فضای مجازی و ایجاد انواع کانال‌های ارتباطی، اخبار، اطلاعات و فایل‌های صوتی و تصویری این جلسات به سرعت در اختیار همگان قرار می‌گیرد.

@cultureandsociety

?اختراع بی‌سوادی

✍بهمن باینگانی

? مفهوم بی‌سوادی مفهومی مدرن است. جعل این مفهوم، آنگونه که هانس ماگنوس انسنس برگر‌ می‌گوید بر می‌گردد به سال ۱٨۷۶ و طرح آن کاملاً در پیوندی ناگسستنی با اروپامداری و گسترش استعمار قرار دارد. جعل این مفهوم این تفکر را رواج داد که شمار باسوادان یک جامعه نشان دهندهٔ سطح توسعهٔ آن جامعه است و بر همین اساس کشورها دسته‌بندی و طبقه‌بندی شدند. اما به باور انسنس برگر، نگاهی به تاریخ نشان می‌دهد بیشتر افرادی که روی زمین زیسته‌اند، نه باسواد بلکه بی‌سواد بوده‌اند و هم‌عصران ما که برای باسواد شدن به مدرسه و دانشگاه می‌روند استثناهایی تاریخی هستند. به باور وی، انسان‌هایی که نظام‌های آموزشی مدرن را تجربه نکرده‌ بودند، نه‌تنها مشکلی نداشتند بلکه حافظه، قدرت تمرکز، زیرکی، ذهن خلاق و گوش نیوشای بیشتری داشتند و در حقیقت انسان امروزی ژانرهای ادبی خاصی همچون اسطوره، شعر، ادبیات، قصه و ... را همگی مدیون انسان‌های بی‌سواد است. انسنس برگر معتقد است اگر ما امروزه به اصطلاح باسواد هستیم، از روی میل و علاقه به خواندن و نوشتن روی نیاورده‌ایم بلکه همه به اجبار باسواد شده‌ایم و دولت و جامعهٔ بازار دو نهاد عمده‌ای هستند که برای پیشبرد اهدافی مشخص ما را به اصطلاح باسواد کرده‌اند. این نوع باسوادی اصلاً با هدف اصلی عصر روشنگری که باور داشت از طریق آموزش می‌توان جهان بهتری ساخت تناسب ندارد و این فرم از آموزشِ معلم محور، سلسله مراتبی، مونولوگی و در خدمت بازار، به جای افزایش قدرت آگاهی و خلاقیت انسان‌ها، سازوکاری است برای رام کردن آنان و گرفتن قدرت تخیل و اندیشهٔ شخصی‌شان، تا نه‌تنها عضلات آ‌ن‌ها بلکه مغزهایشان را هم تصرف کند. از این‌رو انسان امروزی با کسب سواد و تحصیلات نه به انسانی آگاه، بلکه به مهره‌ای کارآمد تبدیل می‌شود تا چرخ سیستم بهتر بچرخد. در واقع همانگونه کە ایوان ایلیچ‌‌‌ می‌گوید نظام آموزشی در فرم مدرن، به عنوان پدیده‌ای جدید و محصول مدرنیتهٔ غربی، نه به دنبال رشد فکری انسان‌ها، بلکه به دنبال توزیع مردم در نقش‌های شغلی، یادگیری ارزش‌های مسلط در هر جامعه‌ای و در نهایت پذیرش وضع موجود است و محصول آن خلق سوژه‌ای بیگانه با فرهنگ خود و شیفتهٔ قدرت، ثروت و اقتدار است.

@cultureandsociety

?چهار خطر در جهان امروز

?مهمترین خطراتی که در جهان امروز ما را تهدید می‌کنند نئولیبرالیسم، بنیادگرایی، تخریب محیط زیست و بی‌تفاوتی است.
اگرچه همهٔ این‌ها وزنه‌های بسیار سنگینی هستند اما همواره باید امید داشت و تسلیم نشد. همانطور که دیوید ثورو می‌گوید "من به جنگل، به چمن‌زار و به شبی که در آن دانه‌ها می‌رویند امید دارم".

✍ ربه‌کا سولنیت

@cultureandsociety

فهرست و مقدمه کتاب

روش‌شناسی مطالعات فرهنگی
مقدمه‌‌ای بر رویکردهای روش‌شناختی کلاسیک و نوین

پائولا سائوکو
ترجمۀ
دکتر بهمن باینگانی و دکتر سحر فائقی

لینک خرید کتاب از وبسایت نشر لوگوس

@irlogos