این رفتارها معمولاً نشان‌دهنده یک سبک ارتباطی ناسالم است که می‌تواند ریشه در موارد زیر داشته باشد:
اعتماد به نفس پایین: فرد ممکن است ارزش خود را به اندازه کافی درک نکند و به همین دلیل نیاز به تایید دیگران داشته باشد. این می‌تواند منجر به زیاد تشکر کردن یا عذرخواهی کردن شود.
ترس از طرد شدن یا مخالفت: افراد ممکن است به دلیل ترس از واکنش منفی دیگران، نیازهای خود را بیان نکنند یا بیش از حد توضیح دهند تا از سوءتفاهم جلوگیری کنند.
شرطی شدن به رفتارهای منفعلانه: ممکن است فرد در محیطی رشد کرده باشد که بیان نیازها یا احساساتش با تنبیه یا بی‌توجهی مواجه می‌شده، و به همین دلیل یاد گرفته باشد که سکوت کند یا به طور غیرمستقیم رفتار کند.
کمال‌گرایی: افراد کمال‌گرا ممکن است تصور کنند که باید همیشه بی‌نقص باشند و هیچ اشتباهی نکنند، که این می‌تواند به عذرخواهی و توضیح بیش از حد منجر شود.
درمان و راهکارها
افزایش خودآگاهی:
به احساسات و دلایل پشت این رفتارها دقت کنید. چرا زیاد عذرخواهی می‌کنید؟ آیا از قضاوت دیگران می‌ترسید؟
احساسات و افکار خود را بدون قضاوت ثبت کنید.
تقویت اعتماد به نفس:
موفقیت‌های کوچک و روزمره را یادداشت کنید.
تمرین کنید که بدون احساس گناه نیازهای خود را مطرح کنید.
تمرین ارتباطات قاطعانه:
یاد بگیرید که با احترام و بدون پرخاشگری نیازهای خود را بیان کنید.
از جملات کوتاه و مشخص استفاده کنید و از توضیح بیش از حد خودداری کنید.
تعیین مرزها:
به دیگران اجازه ندهید که نیازهای شما را نادیده بگیرند. به خودتان حق بدهید که نیازهایتان به اندازه دیگران مهم است.
کار با روان‌شناس یا مشاور:
روان‌درمانی، به ویژه درمان شناختی-رفتاری (CBT)، می‌تواند به شناسایی الگوهای ناسالم و تغییر آنها کمک کند.
اگر ریشه‌های این رفتارها در کودکی یا تجربیات گذشته باشد، کار روی آن‌ها می‌تواند مؤثر باشد.
تمرین خودداری از رفتارهای افراطی:
وقتی می‌خواهید تشکر کنید یا عذرخواهی کنید، ابتدا فکر کنید که آیا واقعاً لازم است؟
به مرور تمرین کنید که این رفتارها را کم کنید و از کلمات جایگزین مناسب‌تر استفاده کنید.
این تغییرات تدریجی هستند، اما با تمرین مداوم، می‌توانید سبک ارتباطی سالم‌تر و موثرتر را ایجاد کنید.

کنار آمدن با حس رد شدن یا نادیده گرفته شدن می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، اما با تمرین و ایجاد تغییرات در نگرش و رفتار، می‌توان این احساسات را بهتر مدیریت کرد. در زیر چند راهکار عملی برای کنار آمدن با این حس‌ها ارائه می‌شود:
1. پذیرش احساسات خود
قبول کنید که حس ناراحتی و ناامیدی طبیعی است. به خودتان اجازه دهید این احساسات را تجربه کنید، اما نگذارید که شما را تعریف کنند.
از سرزنش کردن خود برای این احساسات پرهیز کنید.
2. تمرکز بر ارزش‌های خود
به یاد بیاورید که ارزش شما به تایید یا پذیرش دیگران وابسته نیست.
لیستی از نقاط قوت و دستاوردهای خود تهیه کنید و به آنها فکر کنید.
3. نگرش مثبت به رد شدن
رد شدن را فرصتی برای یادگیری بدانید. به جای اینکه آن را شکست تلقی کنید، آن را به عنوان بازخوردی برای رشد ببینید.
به یاد داشته باشید که همه افراد در زندگی خود بارها و بارها رد شده‌اند؛ این بخشی از مسیر موفقیت است.
4. جدا کردن احساسات از واقعیت
گاهی اوقات نادیده گرفته شدن یا نه شنیدن به دلیل مسائل شخصی یا موقعیتی طرف مقابل است و نه ارزش شما.
این رفتارها را شخصی‌سازی نکنید.
5. روی روابط سالم سرمایه‌گذاری کنید
زمان خود را صرف افرادی کنید که شما را ارزشمند می‌دانند و با شما با احترام رفتار می‌کنند.
افراد منفی‌گرا یا کسانی که مدام شما را نادیده می‌گیرند را کمتر در زندگی خود راه دهید.
6. افزایش اعتماد به نفس
خود را در موقعیت‌هایی قرار دهید که حس موفقیت و رضایت به شما می‌دهند.
روی توسعه مهارت‌ها و استعدادهای خود کار کنید تا احساس بهتری نسبت به خود داشته باشید.
7. ایجاد دیدگاه بلندمدت
به یاد داشته باشید که یک "نه" امروز به معنای "نه" دائمی نیست. ممکن است در آینده فرصت‌های دیگری پیش بیاید.
به خودتان بگویید: "این فقط یک تجربه است، نه پایان دنیا."
8. مراقبت از سلامت روان
مدیتیشن، ورزش، یا یادداشت‌نویسی می‌تواند به شما کمک کند تا ذهن خود را آرام کنید و احساسات خود را بهتر مدیریت کنید.
اگر این حس‌ها به شدت بر شما تاثیر می‌گذارند، صحبت با یک مشاور یا روانشناس می‌تواند مفید باشد.
9. تمرین تاب‌آوری
به تدریج خود را در موقعیت‌هایی قرار دهید که احتمال رد شدن وجود دارد و با هر بار مواجهه قوی‌تر شوید.
مثلاً درخواست چیزهای کوچک از دیگران و پذیرفتن پاسخ‌های احتمالی "نه" می‌تواند به شما کمک کند.
10. تفکر درباره دلیل "نه" شنیدن
از خود بپرسید: آیا این "نه" منطقی بود؟ آیا می‌توانم چیزی را بهتر کنم؟
این تحلیل به شما کمک می‌کند که بدون حس منفی، مسیرهای جدیدی را کشف کنید.
به یاد داشته باشید که رد شدن یا نادیده گرفته شدن بخشی از زندگی است، اما این شما هستید که انتخاب می‌کنید چگونه با آن مواجه شوید.

ترکیب نکردن عقل و احساسات به معنای ایجاد تعادل و تمایز بین آن‌ها در تصمیم‌گیری‌ها و واکنش‌ها است. برای این کار می‌توانید از این روش‌ها استفاده کنید:
۱. آگاهی از احساسات خود
در لحظه‌های احساسی، ابتدا سعی کنید احساساتتان را شناسایی کنید. مثلاً بپرسید: «الان چه احساسی دارم؟ چرا؟»
به خودتان زمان بدهید تا احساسات اولیه آرام شوند. معمولاً تصمیم‌گیری در اوج احساسات، به نتایج نادرستی منجر می‌شود.
۲. تفکیک موقعیت‌ها
موقعیت‌هایی که نیاز به تصمیم‌گیری منطقی دارند را مشخص کنید (مثل مسائل مالی یا شغلی).
در مواردی که احساسات نقش بیشتری دارند (مثل روابط عاطفی)، سعی کنید باز هم از دیدگاه منطقی به موضوع نگاه کنید اما احساسات را هم در نظر بگیرید.
۳. استفاده از تکنیک «فاصله‌گذاری ذهنی»
خودتان را به‌عنوان یک ناظر بیرونی تصور کنید و ببینید که اگر فرد دیگری در شرایط شما بود، چه پیشنهادی به او می‌دادید.
این کار باعث می‌شود احساسات به طور مستقیم روی تصمیم شما تأثیر نگذارند.
۴. تمرکز بر ارزش‌ها و اهداف بلندمدت
از خود بپرسید: «آیا تصمیم من در راستای اهداف و ارزش‌هایم است؟» این پرسش کمک می‌کند احساسات زودگذر در تصمیم‌گیری غالب نشوند.
۵. تعادل بین تحلیل منطقی و همدلی
اگر در روابط با دیگران هستید، به نیازها و احساسات آن‌ها توجه کنید اما اجازه ندهید این احساسات منجر به تصمیماتی شود که شما را از اهداف یا اصولتان دور کند.
۶. تمرین مهارت‌های ذهن‌آگاهی (Mindfulness)
تمرینات ذهن‌آگاهی مثل مدیتیشن به شما کمک می‌کند تا لحظه حال را بهتر درک کنید و کمتر تحت تأثیر احساسات شدید قرار بگیرید.
۷. مشورت با دیگران
وقتی بین عقل و احساس سردرگم هستید، با کسی که بی‌طرف است صحبت کنید. گاهی یک دیدگاه خارجی می‌تواند به شما کمک کند.
۸. ثبت تجربیات گذشته
تجربیات گذشته را مرور کنید و ببینید چه زمانی احساسات، و چه زمانی منطق به شما کمک کرده‌اند. این باعث می‌شود در آینده بتوانید بهتر تعادل برقرار کنید.
در نهایت، قرار نیست عقل و احساسات کاملاً جدا شوند. هدف، شناخت نقش هرکدام و استفاده مناسب از آن‌ها در موقعیت‌های مختلف است.

هوش هیجانی (Emotional Intelligence) به توانایی شناخت، مدیریت و استفاده از هیجانات خود و دیگران گفته می‌شود. این مهارت شامل موارد زیر است:

1. خودآگاهی: توانایی شناخت و درک هیجانات خود در هر لحظه و تشخیص نقاط قوت و ضعف شخصی. فرد با خودآگاهی می‌تواند بفهمد که چرا و چگونه به برخی از موقعیت‌ها و افراد واکنش نشان می‌دهد.

2. خودمدیریتی: توانایی کنترل و مدیریت هیجانات خود به شکلی سازنده، از جمله کنترل خشم، استرس، اضطراب و هیجانات منفی. این بخش شامل مهارت‌هایی مانند خودکنترلی و انگیزه دادن به خود برای رسیدن به اهداف است.

3. آگاهی اجتماعی: توانایی درک و همدلی با احساسات و نیازهای دیگران. آگاهی اجتماعی شامل توانایی تشخیص احساسات دیگران، توجه به زبان بدن و درک نشانه‌های هیجانی افراد است.

4. مدیریت روابط: توانایی ایجاد و حفظ روابط سالم، به ویژه در مواقع تنش یا اختلاف. این بخش شامل مهارت‌های ارتباطی، همدلی، کار تیمی و حل مسئله در روابط بین‌فردی است.

5. همدلی: توانایی فهم و درک احساسات دیگران و واکنش مثبت نشان دادن به آن‌ها، بدون قضاوت و از دیدگاهی حمایتی.

به‌طور کلی، هوش هیجانی می‌تواند به بهبود ارتباطات فردی، افزایش موفقیت شغلی و ایجاد روابط پایدارتر کمک کند.

برای دیدن آدم‌ها همان‌طور که واقعاً هستند، باید تمرینی مداوم انجام دهید که با آگاهی و ذهن‌آگاهی همراه باشد. این چند راهکار می‌تواند کمک‌کننده باشد:

1. خودآگاهی نسبت به قضاوت‌های درونی: ابتدا توجه کنید که به چه دلایلی قضاوت می‌کنید. خیلی از اوقات، قضاوت‌ها از تجربه‌های گذشته و ترس‌های ما سرچشمه می‌گیرند. سعی کنید ریشه‌های این افکار را شناسایی و تحلیل کنید.

2. تمرین شنیدن فعال: به جای اینکه با پیش‌فرض‌هایتان به صحبت‌های دیگران گوش دهید، تمام توجه خود را به آن‌ها معطوف کنید. شنیدن بدون قطع کردن یا قضاوت کردن کمک می‌کند که دیدگاه واقع‌بینانه‌تری نسبت به آن‌ها داشته باشید.

3. کنار گذاشتن انتظارات و تصورات: انتظاراتی که از دیگران داریم، می‌تواند باعث شود واقعیت آن‌ها را نبینیم. سعی کنید ذهن خود را از هر انتظاری پاک کنید و افراد را بدون هیچ توقعی مشاهده کنید.

4. پذیرش تفاوت‌ها: همه افراد با یکدیگر متفاوت هستند و شاید هیچ‌کس کامل مطابق با ایده‌آل ما نباشد. با پذیرش این تفاوت‌ها، می‌توانیم واقعیت وجودی افراد را بهتر درک کنیم.

5. تمرکز بر واقعیت‌های قابل مشاهده: به جای تصور کردن آنچه ممکن است در ذهن یا نیت دیگران باشد، سعی کنید بر آنچه واقعاً از آن‌ها می‌بینید و می‌شنوید تمرکز کنید.

6. کار بر روی ذهن‌آگاهی (mindfulness): ذهن‌آگاهی به شما کمک می‌کند در لحظه حاضر باشید و قضاوت‌های ذهنی را به تعویق بیندازید. این حالت از ذهن به شما اجازه می‌دهد که بدون قضاوت‌ و تحلیل‌های ذهنی خودتان، آدم‌ها را همان‌طور که هستند ببینید.

7. پرسش به جای فرض کردن: به جای اینکه از ذهن خود فرضیاتی درباره‌ی شخصیت یا انگیزه‌های دیگران بسازید، از آن‌ها سوال بپرسید. درک آن‌ها را بر اساس گفته‌هایشان شکل دهید، نه براساس پیش‌فرض‌های خودتان.

با تمرین و تکرار، این توانایی به مرور در شما تقویت خواهد شد و به شناخت بهتری از دیگران دست خواهید یافت.

الگوهای رفتاری یک شریک خودشیفته

از جالب‌ترین مقالاتی که اخیرا خوندم مرور جالب دان نوهارت(Neuharth) از درمانگران شناخته شده خودشیفتگی بود.

تو این مقاله، دکتر نوهارت میپرسه؛"یه آدم خودشیفته چطور عزت نفس اطرافیانش رو میگیره!

"و جواب میده. به سادگی و با 8 الگوی غالب:

1. انگ زدن
     خودشیفته ها عاشق اینن که روی بقیه اسم بذارن. وقتی با یه کلمه میتونن یکی رو له کنن یا خفه‌ش کنن، حال میکنن با خودشون.
   مثلا به جای عزت نفس دادن به شریکش، به اون برچسب "ضعیف"؛ "بازنده"؛ "ناتوان"؛ "احمق" و ... می‌زنه تا حسابی لهش کنه و دست بالا رو بگیره تو رابطه...

2. جا به جایی
   خودشیفته‌ها اصلاً تحمل احساسات دردناک رو ندارن. واسه همین عادت دارن هر چی حس بد دارن رو بریزن روی دیگران!

3. ترفیع گرفتی!؟ +بس که چاپلوسی.

4. به تو پیشنهاد داده!؟ ببینی چشه، والا کی میاد سراغ تو! (فرار از احساس بد عقب موندن).

5. بزرگ کردن همه چی
   خودشیفته‌ها یه جوری به خودشون و بقیه نگاه می‌کنن انگار که تو فیلم هندی زندگی می‌کنن! از نظر اونها خودشون بهترینن و بقیه بدترین.
   مثلا؛ در مورد خودشون؛ "این بهترین انتخاب ممکن بود!"، در مورد دیگری؛ "مگه بدتر از این هم داریم آخه"...

6. دیوار سنگی شدن
   خودشیفته‌ها یه ترفند ساده اما حرص درآر دارن. اون هم اینه که وقتی اوضاع طبق خواسته‌هاشون پیش نمیره خوب بلدن با روزه سکوت گرفتن و دیوار سنگی شدن طرف مقابل رو به جایی برسونن که بگه؛ "اشتباه از من بود، هرچی تو بگی. فقط حرف بزن. خسته شدم دیگه"...

7. قربونی کردن
   خودشیفته‌ها یه حقه‌ی دیگه هم بلدن. چیکار می‌کنن؟، اتفاقات و تصمیمات خوب رو خودشون برمیدارن، بدها رو میدن به بقیه و میگن "آقا همه چی تقصیر اینه!". حالا چرا این کارو می‌کنن؟، چون مسئولیت‌گریزی راحت‌ترین کار ممکنه.

8. زهر چشم گرفتن
   یه الگوی غالب دیگه خودشیفته‌ها زورگویی و قلدریه. حالا چجوری این کارو می‌کنن؟؛ با حرف‌هاشون، با نگاه‌هاشون و رفتارهاشون جوری با آدم تا می‌کنن که حس کنی؛ تو در برابر اون هیچی نیستی!، بشین سر جات والا...

9. دستکاری روانی
   اونها خوب بلدن بازی روانی راه بندازن. با توهین و تحقیر و سرزنش‌های پیاپی حسابی حرصت رو در میارن و تا میایی یه عکس‌العملی نشون بدی میگن؛ "دیدی نمیشه باهات حرف زد!، دیدی آدم حرف زدن نیستی!.."

10. آدم حساب نکردن (غیرانسانی کردن)
    خودشیفته‌ها مدلی با آدم رفتار می‌کنن که انگار آدم نمی‌بینن تورو.
    چطوری!، با مسخره کردن.
    با عجیب غریب نشون دادن تو!،‌ با بی‌ارزش نشون دادنت و با معیوب و پر عیب نقص دونستنت.

خلاصه که یه آدم خودشیفته اولش تو رو می‌بره بالا و خوب که اوج گرفتی یه جوری می‌کوبدت زمین که از هشت جا استخون‌های روانت بشکنه. چرا!، چون صدای شکستن استخون‌های تو، وولوم صدای شرم و عزت نفس پایینی که از اون رنج می‌بره رو حسابی کم می‌کنه.
@Roujaneh

آهنگ جدید شروین حاجی پور به نام شبونه