ماهنامه کاکُلی - شماره ۲۰ - بهمن ۱۴۰۳

‍ ** دُردانه‌های شعر فارسی (۳۹)

#عباس‌رسولی‌املشی

خلوت از اغیار باید، نه ز یار
پوستین بهرِ دی آمد نه بهار
" مولوی "

# وزن‌ عروضی، اختیارات شاعری، ردیف و قافیه

وزن : فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
اختیارات شاعری : اختیار زبانی حذف همزه در هجای سوم مصراع اوّل و هجای هفتم مصراع دوم - اختیار زبانی بلند تلفظ کردن مصوّت کوتاه در هجای نهم مصراع اوّل و هجاهای پنجم و نهم مصراع دوم - اختیار وزنی بلند بودن هجای پایانی در مصراع‌های اوّل و دوم
ردیف : -
قافیه‌ها : یار - بهار

# آرایه‌های ادبی

بیت : اسلوب معادله دارد. ( مصراع دوم معادلی برای تایید مصراع اوّل است. تمثیل نیز دارد.)
دی : مجاز از فصل زمستان
دی - بهار :  مراعات‌نظیر
دی : مقصود همنشینان بد، افراد ناصالح و بدکردار
بهار : مقصود افراد نیک و شایسته، صالحان

# معنی و مفهوم بیت

شاعر می‌گوید :
آدمی باید از اغیار، افراد ناصالح و بدکردار و همنشینان بد دوری کند و خلوت‌نشینی اختیار نماید، نه اینکه با افراد صالح و همنشینان نیک و شایسته قطع رابطه نموده و خلوت گزیند.
شاعر در ادامه برای اثبات درستی سخن خود اشاره می‌کند:
همان‌طور که پوستین را برای محفوظ ماندن از گزند سرما در فصل زمستان باید پوشید، نه اینکه آن را در فصل بهار به تن کنی.

پنج‌شنبه ۳۰ / ۶ / ۱۴۰۲ - لنگرود

??
@forsatesabz98

در این سروده بهره گیری از ایماژ جلوه ی خاصی دارد. « فانوس عمر» اضافه تشبیهی است. در مصراع نخست صامت " س" و در مصراع سوم صامت های « ک» و « ب» نغمه حروف را به وجود آورده اند. بین واژگان « پاک» و « ناپاک» تضاد برقرار است. در مصراع پنجم ایمان به کوه تشبیه شده است که وجه شبه آن، محکم بودن و استواری می باشد. در مصراع پایانی مصوت بلند « ا» هفت بار آمده است و واج آرایی را شاهد هستیم. این تکرار مصوت « ا» با موسیقی درونی بالای خود، تداعی گر استواری شاعر در عقیده درست و پاک خود می باشد.

سخن پایانی اینکه:
احمد شاملو « الف. بامداد » شاعر مشهور معاصر که مهارت وی بیشتر در قالب شعری سپید جلوه گر است؛ در این سروده کوتاه نیمایی به زیبایی توانسته است در کمترین مصراع ها مضمون مهم زیستن پست یا پاک را با بهره گیری از عناصر خیال به ویژه موسیقی درونی از طریق تکرار صامت ها، مصوت ها و واژگان به خواننده ارائه دهد.
مخاطب به یقین ضمن تحسین شاعر برای مطرح کردن چنین مضمون قابل تأمّل و ارزشمند، از عناصر زیبایی آفرینی در این شعر نیز لذت مضاعف خواهد برد.

#عباس_رسولی_املشی

شنبه ۲ / ۷ / ۱۴۰۱ ـ لنگرود

??
@forsatesabz98

تحلیل و زیبایی شناسی شعر نیمایی « بودن » سروده احمد شاملو شاعر سپید سرای معاصر

#عباس_رسولی_املشی

گر بدین سان زیست باید پست
من چه بی شرمم اگر فانوس عمرم را به رسوایی نیاویزم
بر بلندِ کاجِ خشکِ کوچه یِ بن بست

گر بدین سان زیست باید پاک
من چه ناپاکم اگر ننشانم از ایمان خود چون کوه
یادگاری جاودانه بر ترازِ بی بقایِ خاک

احمد شاملو با تخلّص شعری« الف. بامداد» در ۲۱ آذر ۱۳۰۴ شمسی در تهران پا به عرصه حیات گذاشت و در دوم مرداد ۱۳۷۹ شمسی به سرای باقی شتافت و در « امام زاده طاهر» کرج به خاک سپرده شد.

شهرت اصلی شاملو به خاطر سرودن گونه‌ای شعر با نام شعر سپید یا شعر شاملویی است که هم‌اکنون یکی از مهم‌ترین قالب‌های شعری مورد استفاده ایران به‌شمار می‌رود.
وی در سال ۱۳۲۵ با نیما یوشیج ملاقات کرد و تحت تأثیر او به شعر نیمایی روی آورد؛ اما نخستین بار در شعر « تا شکوفه سرخ یک پیراهن» که در سال ۱۳۲۹ با نام « شعر سفید غفران» منتشر شد، وزن را رها کرد و به صورت پیشرو، سبک نویی را در شعر معاصر فارسی شکل داد.

شاملو علاوه بر شعر، فعالیت‌های مطبوعاتی، پژوهشی و ترجمه‌هایی شناخته‌شده نیز دارد. مجموعه ی « کتاب کوچه» ی او بزرگ‌ترین اثر پژوهشی در باب فرهنگ عامه مردم ایران است.

شاملو در ۱۴ فروردین ۱۳۴۱ با آیدا سرکیسیان آشنا شد. این آشنایی تأثیر بسیاری بر زندگی و شعر او داشت و نقطه ی عطفی در زندگی او محسوب شد. تحت تأثیر این آشنایی مجموعه شعرهای « آیدا: درخت و خنجر و خاطره » و « آیدا در آینه » را سرود.

مهم ترین آثار شاملو عبارت اند از: هوای تازه، باغ آینه، لحظه ها و همیشه، ققنوس در باران، مرثیه های خاک، شکفتن در مه، ابراهیم در آتش، دشنه در دیس، مدایح بی صله و ... .

شعر نیمایی « بودن » در کتاب « هوای تازه » شاملو آمده است. این شعر در بحر رمل یعنی در پایه عروضی فاعلاتن سروده شده و شاعر آن را در دو بند و شش مصراع ارائه نموده است. کلمات « پست» و « بن بست» در مصراع های اوّل و سوم و نیز واژگان« پاک» و « خاک» در مصراع های چهارم و ششم قافیه های این شعر را تشکیل می دهند.

در بند نخست یعنی مصراع های اول تا سوم، شاعر سخن خود را با واژه ی شرطی« اگر» آغاز می کند. او تمایلی به زندگانی آمیخته با پستی ندارد، اما می گوید: اگر قرار است که زندگی من همراه با ذلت و خواری باشد؛ باید آدم بی شرمی باشم که این رسوایی زندگی را در این زمانه ی پست به معرض دید همگان قرار ندهم تا عبرتی برای دیگران باشد. او این رسوایی را با آویختن فانوس عمرش بر درخت بلند کاج به نمایش می گذارد تا همگان بتوانند نظاره گر آن باشند.

در مصراع « بر بلندِ کاجِ خشکِ کوچه یِ بن بست » که تتابع اضافات در آن مشاهده می شود، واژه « بلند» غیر از ارتفاع و غیر قابل دسترس بودن آن، بیانگر در معرض دید همگان بودن است. خشک بودن کاج نیز بیانگر زمانه ی پست، پژمرده و بی ثمر می باشد. در ضمن« كوچه ی بن بست » در این مصراع فكر پایان و انسداد و نا امیدی را به ذهن مخاطب تداعی می کند.
شاعر در این بند با آوردن واژگانی چون: پست، بی شرم، رسوایی، خشک و بن بست به خوبی توانسته است مفهوم موردنظرش را به خواننده القا نماید.

بند دوم یعنی مصراع های چهارم تا ششم از لحاظ تفکر حاکم بر آن در تقابل بند نخست قرار می گیرد.
در بند دوم شاعر می گوید: اگر قرار بر این است که زندگی پاک و درستی داشته باشم، بنابراین باید بر اساس عقیده ی استوار خود، اثر و یادگاری جاودانه در این دنیای فانی از خود باقی بگذارم تا از من به نیکی یاد شود و درسی برای دیگران باشد.

شاعر در این بند نیز با به نمایش گذاشتن کلماتی چون: پاک، ایمان، کوه، یادگار و جاودانه به زیبایی توانسته است اندیشه ی خویش را در ذهن مخاطب به تصویر بکشد. تتابع اضافات در مصراع پایانی در ترکیب « ترازِ بی بقایِ خاک » نیز خودنمایی می کند. 

مفهوم کلی شعر بیانگر آن است که اگر قرار باشد آدمی در این زندگی ناپایدار و گذرا با خواری و پستی زندگی خود را بگذراند، مرگ با عزت و شرافتمندانه همراه با آثار و یادگاری جاودانه از خود بر جای گذاشتن بر این زندگی خوارگونه ترجیح دارد. به عبارت دیگر شاعر ما را به زندگی درست و مفید، جاودانه زیستن و یادگارِ ماندگار از خود به جای گذاشتن دعوت می کند. 

مهدی اخوان ثالث در کتاب « بدعت ها و بدایع نیما یوشیج» شرح گونه ای بر این شعر آورده است:
« اگر بدینسان ( که پاکان مُردند و از خود نامی جاودانه در جهان نهادند ) بایستی پاک مُرد؛ من چه قدر ناپاک هستم، اگر از ایمان خویش ( به سبب جهد در راه هدف های بزرگ و عالی، از ایمانم که چون کوه استوار است ) یادگاری پایدار و جاودانه مانند کوه، بر پهنه بی بقا و فانی خاک نگذارم.»

انتشارات اهل خرد با مدیریت عباس رسولی املشی منتشر کرد:

شقایق‌گونه (مجموعه شعر)
سراینده           :       ندا مشایی
چاپ اوّل         :       ۱۴۰۳
شمارگان          :       ۵۰۰ نسخه
تعداد صفحه    :       ۱۱۶
قیمت              :       ۱۵۰ هزار تومان
ناشر               :        انتشارات اهل خِرَد ( ۰۹۱۱۱۴۵۳۱۶۱)

کتاب« شقایق‌گونه » مجموعه شعر شاعر شرق گیلان سرکار خانم ندا مشایی است و پنجاه شعر این شاعر شمالی را در قالب‌های غزل، قطعه، مثنوی، چهارپاره، نیمایی و ... در بر می‌گیرد.

با هم غزل« سایه محو » از این مجموعه شعر را می‌خوانیم:

همچو سروی‌که به جان آمده از حمله‌ باد
ایسـتادم، و تـو را هیـچ نبــردم از یـاد

دست طوفان همه‌‌‌ی‌خشت‌به‌خشتم برکند
من فـرو ریخـتم، ای خـانـه‌ی  قلبت آبـاد

ارگ بم تا که  فـرو ریخت، نجـاتش دادند
من شدم گرد و غباری که به صحرا  افتاد

تو نبـودی و ندیدی‌که چه بر من بگذشت
سخت‌تر از غم شـیرین ز فـراق فـرهـاد

هیـچ کـس داد مـنِ خسته‌ی نالان نشنید
هر کس آمد غزلی ‌خواند و فغانی سر داد

من نگهبان سـتون‌های به جا مانده شدم
آن هم از بخت بدم  بر سـر و جـانم افتاد

راهی‌ام کردی و خود از همگان دور شدی
هرگز آن کهنه حنـا بر دل من رنگ نـداد

کاش یک روز نمایان شود آن سایه‌ محو
تـرس بر بنـد کشم، جان  برَهَم، دل آزاد

انتشارات اهل خرد فعالیت خود را در حوزه نشر کتاب در شهرستان لنگرود از شهریور ۱۴۰۳ آغاز کرده است. این انتشارات تاکنون سه کتاب با عناوین « کنایه در دیوان کمال خجندی » ، « مانا بیت » و " شقایق‌گونه " را منتشر کرده است و کتاب « نفرین‌شدگان» را آماده برای چاپ و انتشار دارد.

https://www.mahnamefarhangikakoli.ir/onlinebook/mahname18/mobile/

??ماه نامه فرهنگی ادبی کاکُلی-شماره ۱۸,سال دوم آذر ماه ۱۴۰۳, منتشر نمود

???صاحب امتیاز و مدیر مسئول ،سردبیر:سید صالحی لنگرودی

???**همکاران ماهنامه ی فرهنگی ادبی کاکُلی

✳️آقایان سید صالحی? یادداشت سردبیر
✳️عباس رسولی املشی ?پنجره های باز
✳️حسن علوی?داستان و نقد داستان
✳️صفر رمضانی(عمو صفر)?موسیقی
✳️پژمان صفری?اتاق شعر
✳️سالار بابایی پور چافی?حزین لاهیجی

??با آرزوی موفقیت روزافزون برای دست اندرکاران ماهنامه ی فرهنگی ادبی کاکُلی

???برای دیدن بخشهای فرهنگی و ادبی این ماهنامه ,‌لینک را دنبال کرده و صفحات ماهنامه را ورق بزنید.

*?*?✍️?مجله ادبی
??✍️عصری با شعر در
?شبکه ی رادیو ? اشکور
?رسانه ی ملی مجازی???
╭┅═ঊঈ???ঊঈ═┅╮
? @Radioashkevar ╰┅═ঊঈ✨?✨ঊঈ═┅╯**