‍ ‍ ✅بی‌خردی: تاریخی مختصر!

اقتصاد عمدتاً با رفتارهای عقلانی سروکار دارد چراکه مبادله، انسان را نیازمند انتخاب و تمیز دادن گزینه‌ها می‌سازد اما فراتر از آن، فرض انسان‌شناختی اقتصاد، عقلایی بودن انسان‌ها است. بر این اساس، انسان‌ها همواره یا عمدتاً عقلایی عمل می‌کنند. با این وجود فراتر از فرض اقتصاد، در عالم واقع، انسان‌ها تصمیمات نادرست می‌گیرند و این تصمیمات نادرست، نادر نیست.

تصمیمات نادرست انسان‌ها را عمدتاً ناشی از چهار حالت دانسته‌اند: (1) نادانی: که ناشی از کمبود اطلاعات یا ناآگاهی است. (2) خطای قضاوت: که ناشی از ارزیابی نادرست موقعیت یا اطلاعات است، (3) جنایت و بدخواهی: که عدول از فرض انسان عقلایی و تامین منافع خود با اقدام عامدانه برای ضربه زدن به دیگران است و (4) بی‌خردی: که این آخری، ادامه دادن عمل با وجود آگاهی از پیامدهای آن و نادیده گرفتن شواهد روشن است.

انسان‌ها در زندگی تصمیمات نادرست می‌گیرند و در «بی‌خردی»، این تصمیمات نادرست ریشه در خطاهای عمدی دارد، شواهد نادیده گرفته شده و فرد خود را فریب می‌دهد چرا که حاضر نیست با واقعیت روبرو شود. بی‌خردی را نویسنده کتاب ناشی از «خشک‌مغزی» می‌بیند که وجهی رایج در رفتار بسیاری انسان‌ها است.

اما فراتر از افراد، حکومت‌ها هم نیازمند خرد هستند و حتی نیاز آنها بیش از نیاز افراد است چون عواقب تصمیمات نادرست حکومت‌ها بیشتر است. با این وجود، تاریخ شاهد انواع و اقسام سوءحکومت‌ها بوده است. چهار شکل رایج حکومت‌هایی که تصمیمات نادرست می‌گیرند عبارتند از: (1) استبداد یا ظلم، (2) جاه‌طلبی بیش از حد، (3) بی‌کفایتی یا فساد و (4) بی‌خردی یا کج‌روی. این آخری را پیگیری سیاست‌های مضر به حال خویشتن تعریف کرده‌اند، پیگیری سیاست‌هایی که به حال خود حکومت مضر است.

از منظر نویسنده کتاب، سیاست بی‌خردانه سه ویژگی مهم دارد:
1- در زمان خود به عنوان سیاستی زیان بار شناخته شده باشد
2- وجود گزینه های جایگزین عملی
3- سیاست مورد نظر توسط گروه اتخاذ شده باشد نه فرد

نویسنده که جزو تاریخدانان برجسته است، تاریخ را از منظر این ویژگی‌ها و بویژه با تمرکز بر چهار واقعه سقوط تروا، ظهور پروتستانتیسم (و انشقاق مسیحیت)، استقلال‌یابی ایالات متحده از بریتانیا و جنگ ویتنام توضیح می‌دهد. توضیحی می‌تواند نشان دهد تصمیمات نادرست چگونه نقش مهمی در تحولات تاریخی ایفا کرده‌اند. توضیحات تکمیلی را در فایل صوتی جلسه داده‌ام.

👈 ارتباط با نویسنده:
@Hossein_Rajabpour

@dasnevestha

پنج‌شنبه‌های نهادگرا ۱۵
گفتگو درباره کتاب تاریخ بی‌خردی
همراه با دکتر حسین رجب‌پور و اعضای پنل

پنج‌شنبه ۲۰ دی ماه ۱۴۰۳
ساعت ۱۰-۱۱:۳۰
موسسه مطالعات دین و اقتصاد

@Dinoeqtesad
@RezaMadjidzad
@dasneveshtha
@sociology_development_economic

🔰📌 شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه

🎙اعضای پنل:
دکتر هاجر اصغری
دکتر فرشاد مؤمنی
دکتر حسین رجب پور
دکتر میناشیروانی ناغانی
سرکار خانم الهام مومن‌پور

کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه» به سیاست خارجی ایران در زمان حکومت محمدرضا‌شاه پهلوی، در قبال نهادهای غیردولتی در خاورمیانه می‌پردازد. این کتاب که توسط آرش رئیسی‌نژاد تألیف شده است، به خوبی توانسته است که پویایی‌های ژئوپلیتیک و ژئوفرهنگی‌ را که بر روابط راهبردی ایران با کردهای عراق و شیعیان لبنان در زمان شاه تأثیر‌گذاشته است، تحلیل کند. کتاب به‌صورت تاریخی ساختاربندی شده است و هر فصل کتاب بر دوره‌ی زمانی و جنبه‌ی متفاوتی از سیاست‌های خارجی غیردولتی ایران تمرکز دارد.

کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه» ظهور و نوسانات ارتباطات ایران با گروه‌های غیردولتی سیاسی را که بیش از سه دهه در قلب سیاست امنیتی بین‌المللی و منطقه‌ای تأثیر‌گذار بوده است، روشن می‌کند.

@Dinoeqtesad
@RezaMadjidzad
@dasneveshtha
@sociology_development_economic

? دکتر حسین رجب‌پور، نویسنده کتاب "توسعه متزلزل" :

? قله توسعه فراگیر در ایران سال ۱۳۸۱-۱۳۸۲ است

? روندهای برابری‌گرا به تدریج در اسناد بالادستی تضعیف شده‌اند

? دستنوشته های اقتصادی و فلسفی

? دکتر حسین رجب‌پور، نویسنده کتاب "توسعه متزلزل" :

? توسعه فراگیر بدون دولت فعال غیرممکن است

? دولت فعال دو دسته سیاست شامل سیاست‌های صنعتی و سیاست‌های اجتماعی اتخاذ می‌کند

? دستنوشته های اقتصادی و فلسفی

? نسخه شنیداری

عنوان ؛ معرفی و نقد کتاب "توسعه متزلزل"

? سخنران :
آقای دکتر حسین رجب‌پور

? ۳ آبان ۱۴۰۳

? کانال موسسه مطالعات دین و اقتصاد
? @dinoeqtesad

? دستنوشته های اقتصادی و فلسفی

#پنجشنبه‌های_نهادگرا

✅ آنگاه که تبعیض ناعادلانه می‌شود!! (بخش دو از دو)

? فراتر از بحث نظری قسمت قبل، نیم‌نگاهی به آمار، اهمیت توجه به تبعیض‌ها و تلاش برای رفع آن را بصورتی ملموس‌تر نشان می‌دهد. درحالی که نرخ مشارکت مردان 10 الی 64 ساله همواره بیش از 60 بوده است، نرخ مشارکت زنان در ایران هرگز بالاتر از 17 درصد نبوده است، یعنی از هر 6 زن، فقط یکی امکان پیدا کردن شغل در بازار کار ایران را یافته است.

? فراتر از نکته بالا، موضوع مصیبت‌بار در مورد اشتغال زنان را نعمانی و بهداد در کتاب «طبقه و کار در ایران» اینطور نشان می‌دهند که براساس ارزیابی آنها از سرشماری‌های 1355 الی 1375، در بیست ساله اول انقلاب، زنان شاغل عمدتاً در مشاغلی نظیر پرستاری و معلمی بکار گرفته شدند، بنابراین فراتر از نرخ پایین مشارکت زنان، نوعی حاشیه‌ای شدن اشتغال زنان هم متاثر از باورهای ایدئولوژیک (به زعم این دو محقق) در کار بوده است که زنان را برای مشاغلی که مشابهتی با رسالت مادری داشتند، استخدام می‌کرد. حدود 30 سال پس از آخرین سرشماری مورد استفاده آنها، همچنان زنان در رده‌های پایین مشاغل خدماتی جذب می‌شوند و سهم آنها از رده‌های مدیریتی بسیار اندک است.

? فهم تبعیض‌ها علیه زنان آنگاه جدی‌تر می‌شود که توجه کنیم که در طول مجالس پس از انقلاب، از میان 290 کرسی مجلس، تعداد نمایندگان زن هیچگاه بیش از 17 کرسی نبوده و در مجلس فعلی هم تنها 14 کرسی است. در مجموع هم در ۱۲ دوره مجلس در مقابل 3255 کرسی که به مردان تعلق گرفته است، تنها 125 کرسی به زنان تعلق یافته است یعنی زنان سهمی برابر 3.6% داشته‌اند. یعنی سهم نیمی از جمعیت ایران و حتی 17 درصد از شاغلین کشور از پست‌های سیاسی، تنها 3.6 % یا در مجلس فعلی تنها 4.8% بوده است. به این آمار بیافزایید این نکته را که بجز مرضیه وحید دستجردی هیچ زنی در 14 دولت پس از انقلاب به وزارت نرسیده است.

? در مورد اقلیت‌ها هم این وضع برقرار است، اگر سقف شیشه‌ای را در نظر نگیریم، قاعدتاً باید نسبت جمعیت در نسبت مدیریت هم توزیع شده باشد، اما واقعیت خلاف این است. به این معنا که با وجود آنکه اهل تسنن و سایر اقلیت‌ها سهمی 20 درصدی از جمعیت کشور را در اختیار دارند، تاکنون در هیچ یک از 14 کابینه پس از انقلاب، هیچ پستی به این بخش تعلق نگرفته است. همچنین باوجود آنکه سه استان کشور، با اکثریت اهل تسنن بوده و حداقل در 5 استان دیگر نیز اهل تسنن و اقلیت‌ها ساکن هستند، در هیچ کدام از 14 دوره مذکور، هیچ استاندار اهل تسنن یا اقلیت بومی به صدارت استان نرسیده است. برای فهم دقیق‌تر موضوع فقط کافی است به یاد بیاوریم سپنتا نیکنام، شهروند زرتشی که در انتخابات شورای شهر یزد منتخب مردم بود، چگونه پس از چند ماه کش و قوس برکنار شد.

? یکی از عمیق‌ترین احساسات در ایران کنونی، حس نابرابری در انواع و اقسام مراتب و شکل‌های آن است. بطور مثال آنگاه که احمدی‌نژاد به قدرت رسید، روی همین حس تبعیض سوار شد و شعارش «عبور از حلقه‌های بسته مدیریتی» بود، یا هنگامی که در 92، روحانی به قدرت رسید، جمعی از فعالان سیاسی جوان، بانگ برداشتند که وقت حضور جوانان است و آنقدر آن حلقه‌های بسته تداوم داشت که آخر سر، قانون منع‌ بکارگیری بازنشستگان برای جلوگیری از حضور پیرمردان پرحاشیه در دستگاه اداری ایران دنبال شد. این حس تبعیض در لایه‌های پایین‌تر با ادبیات «پارتی‌بازی» و «رابطه به‌جای ضابطه» خود را نشان می‌دهد، بنابراین یکی از مهم‌ترین کانون‌های تضاد دولت- ملت است.

? فراموش نکنیم که برخی از تبعیض‌ها ساخته رویه‌های معاصر است، نه آنکه ریشه‌ای تاریخی داشته باشد. بطور مثال، زنده‌یاد عباس کیارستمی در فیلم تحسین برانگیز «باد ما را خواهد برد» در کنار روایت اپیزود دیگری از سه‌گانه مرگ و زندگی‌اش، به روستایی در کوهپایه‌های زاگرس می‌رود و آنجا در حاشیه روایت‌اش، زنان شاغلی را به تصویر می‌کشد که از کشاورزی، گله‌داری، بافندگی تا حتی قهوه‌خانه داری، در همه مشاغل ده حضور دارند، به عبارت دیگر، فرودستیِ زنان، گناهِ توسعه مردسالارانه ماست!

? در انتها باید تاکید کرد که انتخابات می‌تواند هم پنجره تغییر و هم ابزار امیدآفرینی باشد. حتی در جامعه‌ای همچون آمریکا که به دیگ درهم‌جوش نژاد‌ها، مذاهب و علایق مشهور است، انتخاب یک وزیر خارجه سیاه‌پوست یا زن یا انتخاب یک رئیس جمهور رنگین‌پوست یا یک زن، اقدامی مهم و نمادین محسوب می‌شود که پس از سال‌ها تلاش جامعه بدست می‌آید. اکنون نیز، باید از فرصت انتخابات برای پوشش گسل‌ها و شکاف‌ها استفاده کرد و تبعیض مثبت راهی برای اثبات این نکته است که «ایران» متعلق به «همه ایرانیان» است، فارغ از رنگ و نژاد و مذهب و جنسیت. ایرانی که با تلاش همگانی و با همبستگی اجتماعی قابل ساختن است.

? ارتباط با نویسنده:
@Hossein_Rajabpour

? با دستنوشته های اقتصادی و فلسفی همراه شوید