پێشەوا أبو سليمان الدَّاراني دەڵێت:
«ئەهلی شەونوێژ لە شەوەکانیاندا خۆشحاڵ ترن لە ئەهلی گاڵتە و رابواردن لە رابواردنیاندا، وە ئەگەر شەو نەبوایە حەزم ناکرد بمێنم لە دونیادا»(¹)

وهـب بـن مـنـبـه دەڵـێـت :
شـەو نـوێـژ كەسی نـزم ، بـەرز دەڪاتـەوە،وە ڪەسی زەلـیلـیـش سـەربـەرز دەكات.(²)

لە أَبِي سُفْيَانَ لە جابری کوری عبدالله ـەوە دەڵێ رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فەرمووی:هەرکەس نوێژی زۆربێت بەشەوا دەم و چاوی جوان ئەبێت بەرۆژدا.(³)

لە ئیسماعیلی کوری مسلیمەوە ئەڵێ:وترا بە حسنی بصری :بۆچی ئەوانەی تهجد (شەونوێژ)دەکەن جوانترین دەم و چاویان هەیە لەنێو خەڵک؟ ئەویش وتی:لەبەرئەوەی خەڵوەت لەگەڵ رحماندا دەبەنە سەر،نورێکیان لەبەر دەکات لەنوری خۆی.(⁴)

عبدالله ی کوری مەسعود رەزای خوای لێبێت دەیوت:الله تعالی پێ دەکەنێ بۆ دوو پیاو:پیاوێک کە لە ناو شەو هەڵدەستێت خێزانەکەی خەوتوە دەست نوێژ دەگرێ و پاشان نوێژ دەکات الله تعالی پێی پێ دەکەنێ... .(⁵)

علی کوری ئەبوطالب الله لێی ڕازی بێت وتویەتی:رسول الله عليه الصلاةوالسلام فەرمووی:
لەبەهەشتدا کۆمەڵێ ژوورێک هەن لەناوەوە دەرەوە ئەبینرێ و لەدەرەوە ناوەوە ئەبینرێ.
دەشتەکیەک وتی :یا رسول الله بۆ کێ ئەبن؟
ئەویش فەرمووی:
بۆ کەسێک کە(قسەی جوان بێت،وە خواردن بدات،وە سەلام بکا،وەنوێژ بکا بەشەودا کەخەڵکی خەوتون.(⁶)

عبدالله واتە عبداللەی کوری مسعود(ابن مسعود)ڕەزای خوای لێبێت دەیوت:
لەتەوراتدا نوسراوە کەوا بەراستی الله تعالی دەیدا بەوکەسانەی کە روومەتیان لەجێگاکەیان جیادەکەنەوە(شەونوێژدەکەن) شتانێک چاو نەیبینێبێت و گوێچکە نەیبیستبێت و نەهاتبێ بەدڵی هیچ مرۆڤێکدا وە هیچ فریشتەیەکی نزیک نەیزانێت وە هیچ پێغەمبەرێکی نێردراویش... .(⁷)

ابی سعید الخدری کەوا پێغەمبەری خوا علیەالصلاةوالسلام ئەیفەرموو:
زستان بەهاری ئیماندارە،کورتی ڕۆژەکە کەتیایدا بە ڕۆژوو بێت وە شەوەکەی درێژە شەونوێژی تیادەکات.(⁸)

ئەوزاعی ئەفەرموێ:پێم گەشتوە کە هەرکەس شەونوێژی درێز بێت ئەوا الله تعالی ڕۆژی قیامەتی لەسەر سوک دەکات(⁹)

مرة لە عبداللە ـەوە دەیگێرێتەوە کەوا ئەیوت:فەزڵ و گەورەیی شەونوێز بەسەر نوێژی ڕۆژدا وەک فەزڵ و گەورەیی سەدەقەی نهێنیە بەسەر خێر و سەدەقەی ئاشکرادا(10)

سەلمی(پیاوچاکێک بووە ناوی سەلمی بووە)ئەیوت عمروی کوری عاص پێی وتم:رکاتێک لەشەودا خێرتر و باشترە لە دە ڕکات لەڕۆژدا.(¹¹)

رسول الله صلى الله عليه وسلم دەفەرموێ:دایکی سولەیمانی کوری داود (علیهم وعلی نبینا الصلاةوالسلام) ئەیوت بە کورەکەی:زۆر مەخەوە بەشەودا چونکە زۆر خەوی لەشەودا پیاو هەژار دەکات لەڕۆژی قیامەتدا(¹²)

وهبى كورى منبه ئەیوت:سێ شت لە روحی دونیان(واتە چێژی ڕۆحن):گەشتن بە برایان،ڕۆژوو کردنەوەی ڕۆژوەوان،شەونوێژ لەکۆتایی شەودا(¹³)
منکدری کوری محمدی کوری منکدر لەباوکیەوە دەیگێڕێتەوە کەوا تەمیمی داری خوالێی رازی بێت شەوێک خەوت هیچ شەونوێزی تیانەکرد تابەیانی،وەک سزایەک بۆ ئەو شەوەی شەونوێزی نەکرد یەک ساڵ لەسەر یەک شەونوێزی کرد بەبێ ئەوەی بخەوێ.(¹⁴)

بکری کوری مضر ئەیوت:کەوا حارثی کوری یزدی حضرمی لەشەو و ڕۆژێکا 600 رکات نوێزی دەکرد.(¹⁵)

عبدالکریمی کوری معاویە ئەیوت:بۆم باسکراوە لە حفصەوە کەوا هەموو شەوێک نیوەی قورئانی دەخوێند وە ساڵەکە بەڕۆژوو دەبو،دوو جەژنەکە بەڕۆژوو نەدەبوو لەگەڵ ایامی تشریقدا.(¹⁶)

«ئێمە پیاوەکانیشمان ناتوانن هەفتەی نیوەی قورئان بخوێنن).

سەعیدی کوری جوبێر هەموو دوو شەو جارێک قورئانی خەتم دەکرد(¹⁷)

بەشی یەکەم
____ ١-**اختيار الأولى لابن رجب الحنبلي (٧٢).
٢-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا ( ٢٧ ).
٣-فضل قيام الليل والتهجد رقم الأثر ٦
٤-فضل قيام الليل والتهجد رقم الأثر(٨)
5-فضل قيام الليل والتهجد رقم الأثر(٩)
٦-فضل قيام الليل والتهجد رقم الأثر(١٠)
7-فضل قيام الليل والتهجد رقم الأثر(١١)
٨-فضل قيام الليل والتهجد رقم الأثر(١٣)
٩-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا(10)
١٠-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا(١٢)
١١-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا(١٣)
١٢-فضل قيام الليل والتهجد رقم الأثر(٢١)
١٣-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا(٣٦)
١٤-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا(١٣٧)
١٥-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا(١٤٧)
١٦-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا(١٧٠)
١٧-التهجد وقيام الليل لابن ابي الدنيا(١٧٦)

منقول..

ڕەدی سلیمان علوان بۆ ئەوانەی انکاری سندی کتاب السنە عبداللە دەکەن کە خۆیان بە شێخ و عالم و حافظ فەرموودەی دەزانن دەڵێن گەورەترین محدث ئەم سەردەمەیە .

فەرموون خوێنەری وتەی شێخەکەتان بن :

سليمان العلوان :
في كلامه أَباطيل. فإنه حكم على سند كتاب "السنة" بأنه مركب مفتعل، ولم يذكر دليلاً على ذلك، **وقد تلقت الأُمة كتاب عبدالله بن الإمام أحمد بالقبول، وقابلوه بالتسليم.

" فالطعن فيه أو التشكيك؛ طعن في عقيدة السلف** "

وما ذخر السَّقَّاف وأتباعه في ذلك. فقد شحنوا كتبهم بعيب السلف وتضليلهم. بلْه ذلك بل كفروهم وقاعدة السَّقَّاف وأتباعه تقدم الإشارة إليها: كل كتاب يفحمهم يشككون في نسبته لمؤلفه، وكل حديث يكشف زيغ عقائدهم يضعفونه.

| الكشاف عن ضلالات السقاف |

جاری واهەبوو بیست ساڵ ڕادەوەستا ولێکۆڵینەوەی دەکرد لە بابەتێکدا پاشان یەکلادەبوویەوە!.

ئیمامی خەلال دەفەرمویت: جاری وا هەبوو ئیمامی ئەحمەد بیست ساڵ لە بابەتێکدا دەمایەوە، واتە تا ئەوەی بگاتە قەولی تەواوی هەڵبژێردراو تێیدا.

? [ أحكام أهل الملل ]

کاتێک کە شۆڕ دەبیتەوە بەناو قوڵایی زانستدا وشەپۆل وکەفی دەریاکە تێدەپەڕێنی وقورسایی وفراوانی وقوڵی بێبنی دەریاکە دەبینی ئەو کات ئیتر وەک سەردەمی کەف وکوڵی شەپۆلی سەردەریاکە جورئەت ناکەیت زوو بڕیار لەسەر بابەتە قوڵەکان بدەیت وڕادەوەستی تا شۆڕ دەبیتەوە بەرەو قوڵایی زانست.

وەرگیراوە..

عبداللّه ی کوڕی مسعود رضي الله عنه وەسێتی بۆ کوڕەکەی عبدالرحمن کرد و پێی وت:

**وەسێتت بۆ ئەکەم بە تەقوای اللّە

وە لە ماڵەکەت بمێنەوە

وە زمانی خۆت بگرە

وە بگری لەسەر هەڵە و تاوانەکانت.

[ ابن أبي شيبة في المصنف٣٥٦٦٦  ]**

لەبەرکردن و حفظ کردنی زانست و عیلمی شەرعی بە منداڵ.
(حسن البصري و قەتادە و نافع) رەحمەتی اللەیان لێبێت وتویانە:

((الحفظ في الصغر كالنقش على الحجر))

واتا: شت لەبەرکردن لە منداڵیدا وەک هەڵکۆڵینە لەسەر بەرد.

ابن جعد في مسنده(١٠٧٩)
وابن سعد في طبقات(ص ٢٩٩/٧)

لە وانەیە پرسیار بکرێت ئەو خەڵکانە بۆچی باسی اشعەری و باسی ابو حەنیفە و باسی نەوەوی و ابن حەجەر و سیوطی و باقلانی و عزی کوڕی عبدالسلام و گومڕاکانی هاوشێوەی ئەوان یان مەلاکانی ئەو سەردەمە دەکەن؟

فنقول بإذن الله تعالی:

عبداللە وتویەتی: گوێم لە باوکم(احمد بن حنبل) بوو دەیگووت: ابو جعفر الحذاء بۆی باس کردین دەیگووت: وتم بە سفیانی كوڕی عیینة: ئەم کابرایە قسە دەکات دەربارەی قەدەر -مەبەستم إبراهیمی کوڕی ابي یحیی-

سفیانیش وتی: بیدعەکەی بناسێنن بە خەڵکی وە داوای سەلامەتی لە اللە بکەن.

العلل- روایة عبدالله(۲۲۹۱)

بە ئیمامی أحمد بن حنبل رحمە اللە وترا:

پیاوێک بەڕۆژوو دەبێت و نوێژ دەکات و ئیعتکاف دەکات خۆشەویسترە لات ، یان پیاوێک قسە دەکات دەربارەی ئەهلی بیدەع؟

ئیمام رحمە اللە وتی: ئەگەر بەڕۆژوو بوو و نوێژی کرد و ئیعتیکافی کرد ئەوە بۆخۆیەتی، بەڵام ئەگەر قسەی کرد لەسەر ئەهلی بیدەع ئەوە بۆ مسوڵمانانە(سودەکەی) ئەمە باشترە.

مجموع الفتاوی لابن تیمییة (٢٨/٢٣١)

عبدالکریم ی باوکی ئومەییە وتویەتی:

ئەگەر ڕەددی کەسێک بدەمەوە کە بۆچونێکی خراپی هەبێت، لام خۆشەویسترە لە ئیعتکافی مانگێک.

کتاب البدع لابن وضاع - ٥

هذا منهجنا و عقیدتنا نسیر علیه ولا نخاف لومة لائم...