قَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ: رَأَيْتُ الثَّوْرِيَّ فِي النَّوْمِ، فَقُلْتُ لَهُ: أَوْصِنِي، فَقَالَ: أَقِلَّ مِنْ مَعْرِفَةِ النَّاسِ، أَقِلَّ مِنْ مَعْرِفَةِ النَّاسِ.
قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ: كَأَنَّهُ مَلْدُوغٌ مِنْ مُجَالَسَةِ النَّاسِ.

سفیان بن عیینة دەفەرموێت: -سفیان- الثوري ـم بینی لەخەونمدا، پێم ووت: ئامۆژگاریم بکە، ووتی: ناسینی خەڵکی کەم بکەرەوە، ناسینی خەڵکی کەم بکەرەوە.
سفیان بن عیینة دەفەرموێت: وەک ئەوەی پێوەی درابێت لە مەجلیسی خەڵکدا.

«"التمهيد لابن عبد البر" ١٧/‏٤٤٤»

قال محمد بن الفضل البزاز: سمعت أبي يقول: حججت مع أحمد ابن حنبل ونزلنا في مكان واحد فلما صليت الصبح درت المسجد، فجئت إلى مجلس سفيان بن عيينة، وكنت أدور مجلسًا مجلسًا طلبًا لأحمد بن حنبل حتى وجدت أحمد عند شاب أعرابي وعلى رأسه جمة، فزاحمته حتى قعدت عند أحمد بن حنبل فقلت: يا أبا عبد اللَّه تركت ابن عيينة عنده الزهري وعمرو بن دينار وزياد بن علاقة والتابعون ما اللَّه به عليم؟!
فقال لي: اسكت، فإن فاتك حديث بعلو تجده بنزول ولا يضرك في عقلك، وإن فاتك عقل هذا الفتى أخاف ألا تجده إلى يوم القيامة، ما رأيت أحدًا أفقه في كتاب اللَّه من هذا الفتى القرشي،
قلت: من هذا؟ قال: محمد بن إدريس الشافعي.

محمد بن الفضل البزاز دەڵێت: گوێم لێبوو باوکم ووتی: حەجم کرد لەگەڵ ٲحمد بن حنبل و لەیەک شوێندا ماینەوە، ئینجا کاتێک نوێژی بەیانیم کرد بە مزگەوتەکەدا گەڕام و چومە مەجلیسەکەی سفیان بن عیینة، وە من مەجلیس بە مەجلیس دەگەڕام بەدوای ٲحمد بن حنبل هەتا ٲحمد ـم دۆزییەوە لەلای گەنجێکی دەشتەکی كه قژێکی درێژی هەبوو تا سەرشانی، نزیک بوومەوە هەتا دانیشتم لەلای ٲحمد بن حنبل، جا ووتم: ئەی ٲبا عبد اللە وازت لە مەجلیسی ابن عیینة هێنا کە الزهري و عمرو بن دینار و زیاد بن علاقة ـی لەلایە وە ئەو تابعیانەی کە بەس اللە زانایە بە فەزڵیان؟!
فەرمووی: بێدەنگبە، چونکە ئەگەر فەرموودەیەکی سەنەد بەرزت لەدەست بچێت ئەوا دەستت دەکەوێتەوە بەسەنەدێکی نزم وە ئەمەش زیان لە عەقڵت نادات، وە ئەگەر عەقڵی ئەم گەنجەت لەدەست بچێت ئەترسم کە دەستت نەکەوێتەوە تا ڕۆژی قیامەت، کەسم نەبینیوە شارەزاتربێت دەربارەی کتێبی اللە وەک ئەم گەنجە قوڕەیشیە، ووتم: ئەم کەسە کێیە؟ فەرمووی: محمد بن ٳدریس الشافعي ـە.

«"الجرح والتعديل لابن أبي حاتم" ٢٠٢/٧»

ئیجماع لەسەر فەرموودەکەی موجاهید أبو بكر المروذي ووتی: پرسیارم لە أبو عبد الله بن عبد النور کرد سەبارەت بە فەزیڵەتی پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم، فەرموودەی موجاهید؟ ووتی: سوێند بە الله پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم فەزیلەتێکی دیکەی نییە وەکو ئەوە، بە شەیخەکانم…

قال بعض آل عبد الله بن محمد: ما رأيت ابن عمر دمعت عينه في مصيبةٍ قط.

هەندێک لە آلی عبد اللە بن محمد دەڵێت: هەرگیز ابن عمر ـم نەبینیوە فرمێسک بەچاویدا بێتە خوارەوە لەکاتی موصیبەتدا.

«"التعازي لأبي الحسن المدائني" ١٣٣»

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شُرَيْحٍ قَالَ: لَوْ أَنَّ عَبْدًا اخْتَارَ لِنَفْسِهِ مَا اخْتَارَ أَفْضَلَ مِنَ الصَّمْتِ.

عبد الرحمن بن شریح دەڵێت: ئەگەر بەندە شتێک هەڵبژێرێت بۆ نەفسی خۆی ئەوا هەڵی نەبژاردووە باشتر لە بێدەنگی.

«"الصمت لابن أبي الدنيا" ٦٩٣»

دەیان جار و سەدان جار لە قسەکردن پەشیمان بوینەتەوە بەڵام دەگمەن هەبووە لە بێدەنگی پەشیمان بوبێتینەوە، چەندە جوانە ئینسان بتوانێت خۆی ڕابهێنێت لەسەر بێدەنگی کە سەلامەتی دەکات لە شەڕ و مێشکی مورتاح دەبێت و هەیبەتیشی زیاتر دەکات.

قال المبرد: الاستماع بالعين، فإذا رأيت عين من تحدّثه ناظرةً إليك فاعلم أنه يحسن الاستماع.

المبرد دەڵێت: گوێگرتن بە چاوە، جا بۆیە ئەگەر بینیت چاوی ئەو کەسەی قسەی بۆ دەکەیت تەماشات دەکات ئەوا بزانە بە باشی گوێ دەگرێت.

«"بهجة المجالس" ١/‏٣»

قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ: مَن زِيْدَ فِي عَقْلِهِ، نَقَصَ مِنْ رِزْقِهِ.

ابن عیینة دەفەرموێت: هەرکەسێک عەقڵ و ژیری زیاد بکات، ڕزقی کەم دەکات.

«"سير أعلام النبلاء" ٨/‏٤٦١»

كفارة المجلس عند القيام منه

قَالَ الْأَثْرَمُ: سَمِعْت أَبَا عَبْدِ اللَّهِ مِرَارًا يَقُولُ إذَا قَامَ مِنْ الْمَجْلِسِ: سُبْحَانَك اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِك،
حَتَّى أَرَى شَفَتَيْهِ تُحَرِّكَانِ، فَلَا أَفْهَمُ بَقِيَّةَ كَلَامِهِ، كَأَنَّهُ يَذْهَبُ إلَى مَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ ﷺ فِي كَفَّارَةِ الْمَجْلِسِ.

الٲثرم دەڵێت: چەندین جار دەمبیست لە ٲبا عبد اللە ٲحمد بن حنبل ئەگەر هەڵبستایە لە مەجلیسەکە دەیفەرموو: سبحانك اللهم وبحمدك، هەتا لێوەکانیم دەبینی دەجوڵان، جا تێنەدەگەیشتم لە باقی قسەکانی تری، وەکئەوەی چوبێت بۆ ئەوەی ڕیوایەت کراوە لە پێغەمبەر ـەوە ﷺ دەربارەی کەفارەتی مجلیس.

«"الآداب الشرعية" ٣/‏٦١٢»

فەرموودەکە لە مسند ـی الٳمام ٲحمد و سنن الترمذي و ٲبو داود هاتووە، وە لەفزی فەرموودەکان جیاوازترن لەیەکتر بەڵام مانا و واتایان وەک یەکە، وە ئەوەی کە فەرموویەتی لەکاتی هەستان لە مجلیسەکە بۆ کەفارەتی مجلیسەکە لە هەموو فەرموودەکان بەم جۆرەیە کە رسول اللە ﷺ فەرموویەتی: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ.

قَالَ عَلِيٌّ: لَا يَكُونُ الصَّدِيقُ صَدِيقًا حَتَّى يَحْفَظَ الصَّدِيقَ فِي غَيْبَتِهِ وَبَعْدَ وَفَاتِهِ.

علي دەفەرموێت: هاوڕێ نابێتە هاوڕێ هەتاوەکو ئەوکاتەی کە هاوڕێکەی دەپارێزێت لەکاتی ئامادە نەبونی و دوای وەفاتکردنی.

«"الآداب الشرعية" ٣/‏٥٦٧»

قَالَ أَيُّوبَ السِّخْتِيَانِيَّ: أَجْسَرُ النَّاسِ عَلَى الْفُتْيَا أَقَلُّهُمْ عِلْمًا بِاخْتِلَافِ الْعُلَمَاءِ، وَأَمْسَكُ النَّاسِ عَنِ الْفُتْيَا أَعْلَمُهُمْ بِاخْتِلَافِ الْعُلَمَاءِ.

ٲیوب السختیاني دەفەرموێت: ئەوکەسانەی بە جورئەت ترینن لەسەر فتوادان خاوەنی کەمترین عیلمن بە ڕاجیاوازی زانایان، وە ئەو کەسانەی زۆر خۆیان دەگرنەوە لەسەر فتوادان زاناترین کەسن بە ڕاجیاوازی زانایان.

«"جامع بيان العلم وفضله" ٢/‏٨١٦»

ڕەحمەتی اللە لە ٲیوب السختیاني چەندە وتەکەی جوانە، ئەمڕۆ کەسانێک دوو ئەثەر ئەبینن لەسەر بابەتێک ڕاستەوخۆ حوکم دەدەن و فتوای پێ دەدەن لەکاتێکدا ئەگەر کەسێک شارەزای خیلافی فوقەهاو زانایان بێت فتوای کەم دەبێتەوە لەبەر زۆری وتەکان و نەزانینی ئەوەی کام وتەیان ڕاستە.

قال الأثرم: قول أبي عبد اللَّه لا أدري يريد:
لا أدري أيُّ القولين أقدم وأرجح، وإنه ليجيب في المسألة ويذكر فيها أنواعًا من مقالات الصحابة ووجوها من الكلام ويقول: لا أدري.

الٲثرم دەڵێت: وتەی ٲبو عبد اللە ٲحمد بن حنبل کە لە وەڵامەکانی وتویەتی نازانم مەبەستی ئەوە بووە کە: نازانم کام وتەیان لەپێشتر و ڕاجحترە، وە بەڕاستی ئەو جوابی بابەت و مەسئەلەکە دەداتەوە و باسی جۆرەها وتەی هاوەڵان و ڕووەکانی قسەکردن تێیدا دەکات و دەفەرموێت: نازانم [واتە کاتێک وتویەتی نازانم لەبەر ئەوە نەبووە کە ئاگاداری بابەتەکە نەبێت و وتەی زانایان نەزانێت، بەڵکو لەبەر ئەوە بووە کە وتەی زانایانی لەسەر زانیوە کە چەندە خیلاف زۆرە لەسەری بۆیە حەزی نەکردووە تێیدا فتوا بدات].

«"تهذيب الأجوبة" ٢/ ٧٢٨»