انس رَضِیَ اللهُ عَن‍‍‍‍ْهُ | :  به نقل از ابوذر رَضي اللَّه عنه می‌گوید رسول الله ﷺ فرمود زمانی كه درمكه بسر می‌بردم شبی سقف منزلم سوراخ شد وجبرئیل فرود آمد و سینه مرا شكافت و با آب زمزم شستشو داد پس از آن طشتی را كه پر از حكمت و ایمان بود آورد و در سینه من خالی كرد وآنرا بست سپس دست مرا گرفت و به سوی آسمان برد وقتی به آسمان دنیا رسیدم جبرئیل به نگهبان آسمان گفت در را باز كن گفت این کیست ؟گفت این جبرئیل است گفت  آیا شخصی دیگری همراه تو است؟ گفت بلی محمد ﷺ با من است گفت آیا ایشان دعوت شده‌اند ؟ گفت بلی بعد در باز شد و ما از آسمان دنیا بالا رفتیم ناگهان نگاهم به شخصی افتاد كه عده زیادی سمت راست و چپ او قرار داشتند آن شخص هنگامیکه به سمت راست نگاه می‏كرد می‏خندید و هنگامیکه به سمت چپ نگاه میكرد گریه می‏كرد  گفت بسیار خوش آمدی ای پیامبر نیکوکار و فرزند نیكوكار من ، برای جبرئیل گفتم این شخص كیست؟ گفت آدم (علیه السلام) است و اینها كه سمت چپ و راست او می‌بینی ارواح فرزندانش هستند آنان كه سمت راست او قرار دارند اهل بهشت‌اند و آنها كه سمت چپ او هستند اهل دوزخ‌اند و هنگامیکه به سمت راست خود نگاه می‏كرد می‏خندید و هنگامیکه به سمت چپ خود نگاه می‏كرد گریه میکرد ، تا اینکه جبرئیل مرا به سوی آسمان دوم برد و برای نگهبان او گفت در را باز كند نگهبان آسمان دوم همان چیزی را كه اولی [نگهبان آسمان اول] گفته بود گفت و سپس در را باز كرد انس گفت او[رسول الله ﷺ] ذکر نمود که در مسیر آسمانها با آدم و ادریس و موسی و عیسی و ابراهیم صلوات الله علیهم  ملاقات كرده است  و ثابت نساخت منازل آن چونه است بدون اینکه ذکر نمود كه آدم (علیه السلام) را در آسمان دنیا و ابراهیم (علیه السلام) را در آسمان ششم ملاقات كرده است انس گفت هنگامی كه جبرئیل (علیه السلام) با رسول الله ﷺ از نزد ادریس (علیه السلام) عبور نمودند  [ ادریس علیه السلام ]گفت بسیار خوش آمدی ای پیامبر نیکوکار  و برادر نیكوكار من [ رسول الله ﷺ ]گفت این شخص كیست؟ [جبرئیل] گفت این ادریس (علیه السلام) است سپس از كنار موسی (علیه السلام) عبور کردم [موسی علیه السلام ]گفت خوش آمدی ای پیامبر نیکوکار و برادر نیكوكار من [رسول اللهﷺ] گفت این کیست  [جرئیل] گفت این موسی (علیه السلام) است سپس از کنار عیسی (علیه السلام)  عبور کردم  گفت خوش آمدی ای پیامبر نیکو کار و برادر نیكوكار من گفتم این كیست؟ گفت این عیسی است سپس از کنار ابراهیم (علیه السلام) عبور کردم و گفت خوش آمدی ای پیامبر نیکو کار و برادر نیكوكار من گفتم این کیست؟  گفت این ابراهیم ﷺ است ابن شهاب (یكی از راویان) گفت ابن عباس و ابوحبه انصاری روایت می‌كنند كه رسول الله ﷺ فرمود سپس مرا عروج داد و بجایی رسیدم كه صدای خش خش قلم‏های فرشتگان را كه مشغول نوشتن بودند ‏شنیدم انس بن مالک گفت رسول الله ﷺ فرمود الله روزانه پنجاه نماز را بر امتم فرض گردانید با آن پنجاه نماز برگشتم تا اینكه به موسی (علیه السلام)رسیدم و گفت الله بر امتت چه چیزی فرض كرد؟ گفتم روزانه پنجاه نماز گفت دوباره نزد ربت برگرد زیرا امتت توانایی انجام این كار را ندارد و نزد الله متعال برگشتم حق تعالی بخشی از آن پنجاه نماز را كم كرد وقتی نزد موسی (علیه السلام)بازگشتم گفت بخشی از نمازها را معاف نمود گفت بسوی ربت برگرد زیرا امتت توانایی این را هم نخواهد داشت پس  بسوی الله بازگشتم  الله متعال این بار نیز بخشی از نمازها را كم كرد سپس نزد موسی رفتم و گفتم كه الله بخشی دیگر از نمازها را بخشیده است گفت بسوی ربت برگرد زیرا امتت توانایی این را هم نخواهد داشت  پس نزد الله تعالی رفتم [ الله تعالی] فرمود روزانه پنج بار نماز بخوانید و ثواب پنجاه نماز را دریافت كنید و من هیچگاه خلاف وعده عمل نمی‌كنم سپس من بسوی موسی بازگشتم گفت بسوی ربت باز گرد گفتم از الله شرم کردم آنگاه جبرئیل مرا با خود برد تا اینكه به سدرة المنتهی رسیدیم در آنجا چیزهای گوناگونی دیدم كه از آنها سر در نیاوردم سپس وارد بهشت شدم و در آنجا با زنجیرهای ساخته شده از مروارید و خاک بهشت كه از مشک و عنبر بود روبرو شدم |

٣٤٩- حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ عَنْ سَقْفِ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهُ فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَلَمَّا جِئْتُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا ؟ قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ ؟ قَالَ نَعَمْ مَعِي مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ ؟ قَالَ نَعَمْ فَلَمَّا فَتَحَ عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ قَاعِدٌ عَلَى يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَلَى يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ إِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قُلْتُ لِجِبْرِيلَ مَنْ هَذَا ؟ قَالَ هَذَا آدَمُ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ مِنْهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ عَنْ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى حَتَّى عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ الْأَوَّلُ فَفَتَحَ قَالَ أَنَسٌ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَاوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ. وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ، قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا ؟ قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ، قُلْتُ مَنْ هَذَا ؟ قَالَ هَذَا مُوسَى ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا ؟ قَالَ هَذَا عِيسَى ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا ؟ قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عُرِجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا فَرَضَ اللَّهُ لَكَ عَلَى أُمَّتِكَ ؟ قُلْتُ فَرَضَ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ. فَرَاجَعَنِي فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى قُلْتُ وَضَعَ شَطْرَهَا، فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ. فَرَاجَعْتُهُ فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى انْتَهَى بِي إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا حَبَايِلُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ.

رواه البخاري³⁴⁹ و مسلم ¹⁶²