?دانشگاه علیه جامعه شناسی
| تأملی انتقادی به بهانه روز علوم اجتماعی

✍️ عباس نعیمی جورشری
• مدیر گروه جامعه شناسی حقوق
انجمن جامعه‌شناسی ایران
| نشریه صدا | شماره ۲۱۱ | ۱۷ آذر ۱۴۰۳

?بیش از یک قرن از تاسیس علم الاجتماع به تعبیر نوین می گذرد. هنگامی که امیل دورکیم به تشکیل کرسی جامعه‌شناسی در ۱۸۹۵ همت گمارد و در کتاب «قواعد روش جامعه‌شناسی» از خصایل آن گفت، چندین نسل سپری شده است. او این علم جدید را علم بررسی پیدایش و کارکرد نهادها نامید تا واقعیت اجتماعی در مرکزیت سخن قرار گیرد. از آن روز تاکنون شاهد هم جواری مستمر دانشگاه و جامعه‌شناسی بوده ایم. پدیداری که در ایران سیر خود را داشته است‌. چه آن زمان که درس علم الاجتماع توسط ویل هاوس آلمانی در ۱۳۱۳ به فضای تدریس ایران راه یافت. چه بعدتر در سال ۱۳۳۶ که رشته جامعه شناسی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران به همت مرحوم غلامحسین صدیقی پایه گذاری شد. همینطور است تأسیس دانشکده مستقل علوم اجتماعی در ۱۳۵۱. براین اساس سزاوار خواهد بود اگر از نسبت جامعه‌شناسی و دانشگاه پرسش شود‌. آیا نهاد دانشگاه ایرانی توانسته پتانسیل خود را برای رشد و ارتقای این رشته به کار ببند؟ اگر بله، چه میزان و اگر خیر، چرا؟

اگر توافق ضمنی نماییم که علوم اجتماعی به‌طور عام و جامعه‌شناسی به طور خاص نزدیک ترین علم به عرصه روشنفکری است، آنگاه می توان از نقد و اصلاح اجتماعی سخن گفت. بااینحال یک گام عقب تر می توان توافقی فراگیرتر انجام داد و سوگیری عمده ای برای آن در نظر گرفت که معطوف به سه گام توصیف، تحلیل و اصلاح نهادها و فرآیندهای اجتماعی خواهد بود. در متن این امر، حداقل دو کلیدواژه مبنایی «دقت» و «نقد» قرار دارد. بنابراین جامعه شناسی اساسا یک علم توصیفی، تحلیلی، انتقادی خواهد بود که مولفه نقد در آن وجه پررنگی خواهد داشت. با این مقدمه می توان پرسید آیا دانشگاه ایرانی در زمان کنونی موفق به تشویق و ترغیب علوم اجتماعی به نقد یا حتی دقت می گردد؟ پاسخ نگارنده آن است که نهاد دانشگاه نه تنها مشوق نقد و نقادی نیست بلکه با تحدید و تهدید دانش اجتماعی کوشیده آن را از محتوا تهی نماید. در واقع کارکرد اصلی دانشگاه که بایستی مکان پرورش دانش باشد، به کمترین معیارها تقلیل یافته است. ممکن است برخی ادعا نمایند که کاهش پذیرش نقد به معنای کاهش ضریب دقت نیست! در این مدعا نکته ای نادیده گرفته شده است. به فهم نگارنده این سخن از آن جهت نادرست خواهد بود که فقدان تاب آوری در مقابل نقد، امکان دقت توصیف و تحلیل را نیز کاهش می دهد. در واقع توصیف موقعیت اگر بنا باشد به منتهی الیه امکان، دقیق انجام شود، تفاوت ها یا تعارض هایی را با «منافع مستقر» نشان خواهد داد. همچنین است تحلیل دقیق که در متن خود نشانه هایی از «نقص گریز ناپذیر» موقعیت را نشان خواهد داد. بر این اساس آنها که علوم اجتماعی را با تکیه بر توصیف و تحلیل، بیان می نمایند و نقد را از خصایص این علم حذف می کنند، دچار تعارضی محتوایی هستند. محدودسازی جامعه‌شناسی چند نمای مشخص داشته است که حداقل ذیل دو عنوان «مهندسی دولتی» و «خرده فرهنگ مدرسان» قابل بحث خواهد بود.

?متن کامل در لینک زیر
https://telegra.ph/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-12-06-2

@sociologyoflaw

?گزارش مکتوب نشست
صلح در آینه فرهنگ و سیاست ایرانی
به مناسبت‌ روز جهانی صلح 21sep

? سعید معیدفر
? مینو مرتاضی لنگرودی
? بیدا میرحسینی
? محمدرضا نظری نژاد
? محمدمهدی مجاهدی
? اسمعیل خلیلی
? حسن محدثی
? عباس نعیمی جورشری

http://www.isa.org.ir/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%A7/417-%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C/7105-%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C

?کانال گروه جامعه‌شناسی حقوق انجمن جامعه‌شناسی ایران
@sociologyoflaw

?آمران نجابت چگونه می اندیشند؟!
| بازخوانی آرای میشل فوکو پیرامون سکسوالیته

✍ عباس نعیمی جورشری
جامعه شناس و مدیر گروه جامعه شناسی حقوق انجمن جامعه‌شناسی ایران

?نشریه چشم انداز ایران | شماره ۱۴۷ | شهریور و مهر ۱۴۰۳

مقدمه
سکس و سکسوالیته همواره محوری مهم از جدال های اجتماعی بوده است خاصه آنجا که تمدن های بشری دارای بار دینی و الهیاتی بوده اند. بر این مبنا می توان مشاهده نمود بسیاری از تنازعات اجتماعی خواه در سطح گروه های فرهنگی یا دسته جات هنجاری و خواه در ابعاد سیاست‌گذاری دولتی و مهندسی سیاسی، بر عنصر جنسیت تکیه داشته اند. در شرق می توان خاستگاه نظری بودیسم و دائوئیسم و کنفوسیانیسم را مورد مداقه قرار داد. چنانکه در یونان و رومباستان سنت های اجتماعی مشخصی درباره جنسیت و سکس وجود داشته است. بر همین مبنا می توان از ادیان ابراهیمی سراغ گرفت و مواضع آن ها را درباب سکسوالیته به بحث نهاد. اهمیت مسیحیت و اسلام و یهودیت در این باره بیشتر است زیرا ابعاد مهمی از خصایل فرهنگی و سیاسی جهان کنونی را آغشته نموده اند.

سنت جنسیتی در اسلام اهمیت دوچندان دارد خاصه اینکه در معرض تحولات مدرن، چالش های ساختاری و مطالبات نو قرار گرفته است. بااینحال ارزیابی تبارشناسانه یا دیرینه شناسانه آن با محدودیت هایی جدی مواجه می باشد لذا در یک گام عقب تر می توان سراغ سنت مسیحی نجابت رفت و یا در خاستگاه های باستانی سکس جستجو نمود، یا گامی به پیش نهاد و از نسبت امر جنسی با عناصر حیاتی معاصر یا جنبش های مارکسیستی و فمینیستی پرسش داشت. همه اینها بستری فراهم می نماید تا بتوانیم در نبردی دقیق شویم که -به تعبیر فوکو- برای نجابت برقرار است. نبردی که خواه ناخواه و لاجرم در میانه ی آن قرار داریم. اینگونه می توان پرسید آمران نجابت چگونه می اندیشند؟!

«نبردی برای نجابت و چند گفتگوی دیگر» مجموعه ای است از مصاحبه های میشل فوکو که توسط لارنس د.کریتزمن جمع آوری گشته و توسط محمدرضا اخلاقی منش به فارسی برگردانده شده است. مباحث مطرح در این مجموعه، قطعاتی است از پازل فکری فوکو که به شکل مکتوب در تاریخ جنسیت یا سخنرانی ها و مصاحبه های مختلف نشر یافته است لذا دارای وسعت و گاه پراکندگی است. در اینجا مصاحبه گران‌ با حضور فعال خویش، آرای فوکو را به چالش می کشند. آنچنان که او نیز با آرای خویشتن برخوردی واکاوانه و گاه انتقادی دارد. محورهای اصلی اندیشه در این مباحث عبارت است ازسیاست، مدرنیته، جرم شناسی و نیز اخلاقجنسی. از این خیل، تمرکز نگارنده بر بازخوانی و تلخیص چند بخش خاص قرار دارد که برای پرسش اصلی ما راهگشاست. نتیجتا می توان پاسخ های احتمالی را در سه سپهرجستجو نمود؛
الف. اخلاق جنسی باستان
ب. نبرد رهبانیت مسیحی
پ. گره خوردگی قدرت با سکسوالیته در جهان جدید

لینک دانلود مقاله کامل
نسخه PDF
@abbasnaeemi

?کانال گروه جامعه‌شناسی حقوق انجمن جامعه‌شناسی ایران
@sociologyoflaw

?نشست مشترک انجمن حمایت از حقوق کودکان، انجمن صنفی روزنامه‌نگاران و گروه جامعه‌شناسی حقوق انجمن جامعه‌شناسی ایران:

حق کودک و رسانه
به مناسبت هفته‌ی ملی کودک
۱۸ مهر، چهارشنبه؛ ساعت ۱۷ تا ۲۰

سخنرانان:

سوگل دانایی، شهرام اقبال‌زاده، کیانوش غریب‌پور، سمیه امیدی، پوریا عالمی، لیلی رشیدی

?کانال گروه جامعه‌شناسی حقوق انجمن جامعه‌شناسی ایران
@sociologyoflaw