تو از خورشیدها آمده‌ای
از سپیده‌دم‌ها
آینه‌ها و
ابریشم‌ها
شادی تو بی‌رحم است و بزرگوار...
برمی‌خیزم!
چراغی در دست، چراغی در دلم.
زنگار روحم را صیقل می‌زنم.
آینه‌یی برابر آینه‌ات می‌گذارم
تا با تو
ابدیتی بسازم.

#احمد_شاملو

تاریخچه شب یلدا

شب یلدا یا شب چلّه بلندترین شب سال در نیم‌کره شمالی زمین است.
این شب به زمان بین غروب آفتاب
از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) اطلاق می‌شود.

ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام شب یلدا را جشن می‌گیرند.
این شب در نیم‌کره شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است
و به همین دلیل از آن زمان به بعد طول روز بیش‌تر و طول شب کوتاه‌تر می‌شود.

مراسم شب یلدا (شب چله) از طریق ایران به قلمرو رومیان راه یافت
و جشن «ساتورن» خوانده می‌شد.

واژه «یلدا» به معنای «زایش زادروز» و تولد است. ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‌شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می‌کردند

از این رو به دهمین ماه سال دی (دی در دین زرتشتی به معنی دادار و آفریننده) می‌گفتند که ماه تولد خورشید بود.

یلدا و جشن‌هایی که در این شب برگزار می‌شود، یک سنت باستانی است.

مردم روزگاران دور و گذشته، که کشاورزی، بنیان زندگی آنان را تشکیل می‌داد و در طول سال با سپری شدن فصل‌ها و تضادهای طبیعی خوی داشتند، بر اثر تجربه و گذشت زمان توانستند کارها و فعالیت‌های خود را با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز و شب و جهت و حرکت و قرار ستارگان تنظیم کنند.

آنان ملاحظه می‌کردند که در بعضی ایام و فصول روزها بسیار بلند می‌شود و در نتیجه در آن روزها، از روشنی و نور خورشید بیشتر می‌توانستند استفاده کنند.

این اعتقاد پدید آمد که نور و روشنایی و تابش خورشید نماد نیک و موافق بوده و با تاریکی و ظلمت شب در نبرد و کشمکش‌اند.

بدین‌سان در دوران کهن فرهنگ اوستایی، سال با فصل سرد شروع می‌شد و در اوستا
واژه Sareda, «سَرِدَ» یا «سَرِذَ» که مفهوم «سال» را افاده می‌کند، خود به معنای «سرد» است و این به معنی بشارت پیروزی اورمزد بر اهریمن و روشنی بر تاریکی است.

در برهان قاطع ذیل واژه «یلدا» چنین آمده‌ است:
«یلدا شب اول زمستان و شب آخر پاییز است که اول جَدی و آخر قوس باشد و آن درازترین شب‌هاست در تمام سال و در آن شب و یا نزدیک به آن شب، آفتاب به برج جدی تحویل می‌کند و گویند آن شب به غایت شوم و نامبارک می‌باشد و بعضی گفته‌اند شب یلدا یازدهم جدی است».

سفره شب یلدا، «میَزد» نام داشت و شامل میوه‌های تر و خشک، نیز آجیل یا به اصطلاح زرتشتیان، «لُرک»  که از لوازم این جشن و ولیمه بود، به افتخار و ویژگی «اورمزد» و «مهر» یا خورشید برگزار می‌شد.

روز پس از شب یلدا (یکم دی ماه) را خورروز (روز خورشید) و دی گان؛ می‌خواندند و به استراحت می‌پرداختند و تعطیل عمومی بود.

فردوسی به استناد منابع خود، یلدا و خور روز، را به هوشنگ از شاهان پیشدادی ایران (کیانیان که از سیستان پارس برخاسته بودند) نسبت داده و در این زمینه از جمله گفته است:

که ما را ز دین بهی ننگ نیست
به گیتی، به از دین هوشنگ نیست
همه راه داد است و آیین مهر
نظر کردن اندر شمار سپهر

. زنده باد ایران.

آه ... هرگز گمان مبر كه دلم
با زبانم رفيق و همراهست
هر چه گفتم دروغ بود، دروغ
كِی تو را گفتم آنچه دلخواهست؟

شايد اين‌را شنيده‌ای كه زنان
در دل «آری» و «نه» به لب دارند
ضعفِ خود را عيان نمی‌سازند
رازدار و خموش و مكارند

آه، من هم زنم، زنی كه دلش
در هوایِ تو می‌زند پر و بال
دوستت دارم ای خيالِ لطيف
دوستت دارم ای امیدِ محال...

#فروغ_فرخزاد

از تو بگذشتم و بگذاشتمت با دگران
رفتم از کوی تو لیکن عقب سر نگران

ما گذشتیم و گذشت آنچه تو با ما کردی
تو بمان و دگران، ...وای به حال دگران

رفته چون مه به محاقم که نشانم ندهند
هر چه آفاق بجویند کران تا به کران

می‌ر‌وم تا که به صاحب‌نظری باز رسم
محرم ما نبُود دیده‌ی کوته‌نظران

دل چون آینه‌ی اهل صفا می‌شکنند
که ز خود بی‌خبرند این ز خدا بی‌خبران

دل من دار که در زلف شکن در شکنت
یادگاری‌ست ز سر حلقه‌ی شوریده‌سران

گل این باغ به جز حسرت و داغم نفزود
لاله‌رویا، تو ببخشای به خونین جگران

ره بیدادگران بخت من آموخت تورا
ورنه دانم تو کجا و ره بیدادگران

سهل باشد همه بگذاشتن و بگذشتن
کاین بود عاقبت کار جهانِ گذران

شهریارا غم آوارگی و دربه‌دری
شورها در دلم انگیخته چون نوسفران

#شهریار

جُذامیان دلم پیرند
و دست های تو اِکسیرند
جوانشان کن اگر  آنی...

روایت است که حافظ هم
به یاد روی تو پیری را
به یک اشاره جوان می شد

#حسین_صفا

اگه امسال بچه‌ها نبودن چطوری میگذشت؟!
بغلشون، خنده‌هاشون، حرفاشون...
؟!

بعد از آن دیوانگی‌ها ای دریغ
باورم ناید که عاشق گشته‌ام
گوئیا «او» مرده در من کاین چنین
خسته و خاموش و باطل گشته‌ام

هر دم از آئینه می‌پرسم ملول
چیستم دیگر، بچشمت چیستم؟
لیک در آئینه می‌بینم که، وای
سایه‌ای هم زانچه بودم نیستم

همچو آن رقاصه هندو به ناز
پای می کوبم ولی بر گور خویش
وه که با صد حسرت این ویرانه را
روشنی بخشیده‌ام از نور خویش

ره نمی‌جویم بسوی شهر روز
بی‌گمان در قعر گوری خفته‌ام
گوهری دارم ولی آنرا را ز بیم
در دل مرداب‌ها بنهفته‌ام

می‌روم… اما نمی‌پرسم ز خویش
ره کجا…؟ منزل کجا…؟ مقصود چیست؟
بوسه می‌بخشم ولی خود غافلم
کاین دل دیوانه را معبود کیست

«او» چو در من مرد، ناگه هر چه بود
در نگاهم حالتی دیگر گرفت
گوئیا شب با دو دست سرد خویش
روح بی‌تاب مرا در بر گرفت

آه… آری… این منم… اما چه سود
«او» که در من بود دیگر نیست، نیست
می‌خروشم زیر لب دیوانه‌وار
«او» که در من بود آخر کیست، کیست؟
.
#فروغ_فرخزاد

چیزهایی هست
خیلی بدتر از تنهایی.
اما سال‌ها طول می‌کشد
تا این را بفهمی ...
وقتی هم که آخر سر
می‌فهمی‌اش،
دیگر خیلی دیر شده.
و هیچ چیز
بدتر از خیلی دیر نیست...!

#چارلز_بوکوفسکی

‌
گفت مرا یادت هست؟
دویدم و در راه فکر کردم که من چه یادی دارم...!!
چرا یادم به وسعت همه تاریخ است؟
و چرا آدم‌ها در یاد من زندگی می کنند؟
و من در یاد هیچ کس نیستم؟؟!!

#عباس_معروفی