قسمت آیندۀ عدم:

فیلسوفان یونانی و بازتفسیر اسطوره‌ها

(غرض از تبلیغ قسمت‌های آینده این است که برای خودم تعهد ایجاد کنم آن‌ها را بسازم. لذا موعد انتشار نزدیک نیست.)

🗳 حمایت از عدم
t.me/adam_podcast

چندین مرتبه دوستانی این نقد را مطرح کردند که پادکست را بسیار آهسته قرائت می‌کنم. حقیقت این است که خود من همهٔ قسمت‌ها را با سرعت دوبرابر می‌شنوم. لذا به نظرم این حالت مطلوب است که سرعت قرائت به جهت تراکم محتوا آهسته باشد و هر شنونده‌ای در صورت صلاحدید به سرعت پخش اضافه کند.

با تشکر

🎙 قسمت چهاردهم:

آموزۀ عصمت تا پیش از ظهور اسلام

📳 لینک کست‌باکس قسمت چهاردهم

🔗 ‌لینک دانلود قسمت چهاردهم

🗳 حمایت از عدم

📘 خلاصه:

عهد عتیق روایتگر داستان‌های زیادی دربارۀ گناهان انبیاست. تا پیش از ظهور اسلام، چندین نوع واکنش به این داستان‌ها اتفاق افتاد. عده‌ای همین داستان‌ها را دلیل تحریف کتاب مقدس دانستند. عده‌ای سعی کردند این داستان‌ها را طوری تفسیر کنند که خطای پیامبران به حداقل ممکن برسد. گروهی از عصمت انبیا دفاع کردند و در آخر گروهی بودند که تاکید می‌کردند این داستان‌ها حاوی پیام اخلاقی بسیار مهمی برای ماست؛ این که به هیچ انسانی نمی‌توان امید بست، هر چقدر هم به خدا نزدیک باشد. پس در هر شرایطی تنها به خدا باید پناه برد. اما آن طرف‌تر و در سنت فکری یونان، اندیشمندانی حضور داشتند که باقدرت از امکان حیات بدون نقص اخلاقی دفاع می‌کردند.

t.me/adam_podcast

جهتِ اطلاع؛

برنامه هفته پنجم و ششم مدرسه «نوافلاطونی‌ها و فلسفه اسلامی».

جهتِ اطلاع؛

برنامه هفته سوم و چهارمِ مدرسه «نوافلاطونی‌ها و فلسفه اسلامی».

جهت اطلاع.

برنامه هفته اول و دومِ مدرسه پاییزه «نوافلاطونی‌ها و فلسفه اسلامی».

انجمن علمی فلسفه دانشگاه خوارزمی تهران، برایِ اولین بار در کشور تقدیم می‌کند:

«مدرسه پاییزه نوافلاطونی‌ها و فلسفه اسلامی»

در این مدرسه بهترین اساتید حوزه و دانشگاه جمع شده و برای اولین در کشور همچین دوره‌ای برگذار می‌شود.

مهلت ثبت‌نام: ۲۲ آبان ماه.

هزینه: رایگان بوده و تمام دانشجویان و طلاب کشور می‌توانند در این دوره شرکت کنند.

⏰ شروع دوره: از ۲۳ ام آبان ماه.

نحوه برگزاری: تمام کلاس‌ها به صورت مجازی بوده و در شش هفته، هفته‌ای ۳ جلسه (سه‌شنبه، چهارشنبه، پنجشنبه) برگذار خواهد شد.

برای ثبت نام پیام دهید:
@Mahjuoor

انجمن علمی فلسفه دانشگاه خوارزمی تهران

https://t.me/philosophy_khu

قسمت آیندۀ عدم:

آموزۀ عصمت تا پیش از ظهور اسلام

(این قسمت اواسط آذرماه منتشر خواهد شد.)

? حمایت از عدم
t.me/adam_podcast

? ملکۀ سبا، قرآن و فلسفۀ یونان

?ماجرای دیدار سلیمان با ملکۀ سبا هم در قرآن هم در کتاب مقدس آمده. اما روایت قرآنیِ این داستان تقریبا به کلی با روایت کتاب مقدس متفاوت است.

?در عهد عتیق ملکۀ سبا که آوازۀ قدرت و حکمت سلیمان را شنیده، همراه با هدایای فراوان به اورشلیم می‌آید. او پرسش‌هایی از سلیمان می‌پرسد و سلیمان به سادگی به آن‌ها پاسخ می‌دهد. ملکه از حکمت سرشار سلیمان و مظاهر شکوهمند قدرت او به وجد می‌آید. پس سلیمان را ستایش می‌کند و به سرزمینش برمی‌گردد.

?اما در روایت قرآنی، یک روز سلیمان هدهد را میان پرندگانش نمی‌یابد و بسیار خشمگین می‌شود. هدهد وقتی بازمی‌گردد به سلیمان خبر می‌دهد که در سرزمین سبا زنی حکمرانی می‌کند و مردم آن سرزمین خورشیدپرست هستند. سلیمان نامه‌ای خطاب به ملکۀ سبا می‌نویسد و ملکه را تهدید می‌کند که تسلیم او شود. ملکه تصمیم می‌گیرد راهی قلمروی سلیمان شود. در این حد فاصل سلیمان تخت ملکه را به نحوی معجزه‌آسا به اورشلیم منتقل می‌کند. ملکه وقتی به اورشلیم می‌رسد با دیدن تختش و رواق شیشه‌ایِ قصر سلیمان به شگفت می‌آید و اظهار اسلام می‌کند.

?این داستان معروف را تقریبا کامل تعریف کردم تا مشخص شود روایت قرآنی صرفا بسط روایت عهد عتیق نیست بلکه تفاوت‌های بنیادین با آن دارد. اکنون به مقایسۀ دقیق دو روایت نمی‌پردازم.

?بی‌تردید در این جا سوال پیش می‌آید که ریشۀ این اختلافات چیست. از قضا متنی یهودی به دست ما رسیده (Second Targum of Esther) که ماجرای سلیمان و ملکۀ سبا را از نو روایت کرده و بسیار شبیه به روایت قرآنی است. (البته باز هم با تفاوت‌هایی. مثل این که ماجرای انتقال تخت در روایت یهودی نیست). از قرن نوزدهم بحث است که قرآن زودتر نوشته شده یا آن متن یهودی و کدام یک این داستان را از دیگری اقتباس کرده. به نظر می‌رسد پاسخ اطمینان‌بخشی نیز برای این مناقشه وجود ندارد.

?همۀ این‌ها را گفتم تا به این جا برسم. اگر روایت قرآن از این داستان را نوعی واکنش به روایت عهد عتیق فرض کنیم، این واکنش را می‌توان با واکنش‌های پیش از قرآن مقایسه کرد. مشخصا اریگنس، نخستین فیلسوف مسیحی و متوفی در قرن 3 م، تفسیر تمثیلی جالبی از ماجرا دارد. (پیش از این چندین بار به تفاسیر تمثیلی اریگنس از کتاب مقدس اشاره کرده‌ام، مثلا).

?اریگنس همان روایت عهد عتیق را (بدون تغییر) مبنا قرار می‌دهد. نقطۀ کانونی تفسیر اریگنس سفر ملکۀ سبا به اورشلیم برای طرح پرسش‌هایی از سلیمان و جواب سلیمان به آن‌ها است (عنصری که در قرآن غایب است). اریگنس سلیمان را استعاره‌ای از مسیح و ملکۀ سبا را استعاره‌ای از همۀ مشرکان می‌داند. ملکۀ سبا پرسش‌هایی دارد که معلمانش (فلاسفه) نتوانستند به آن پاسخ دهند (پرسش از آفرینش جهان، جاودانگی نفس و روز داوری). سلیمان (مسیح) به همۀ این پرسش‌ها پاسخ‌های رضایت‌بخش می‌دهد. ملکه با انبوهی طلا (آموخته‌های دقیق فکری) نزد سلیمان می‌آید، اما از دیدن ثروت و شوکت سلیمان (دانش حقیقی او) شگفت‌زده می‌شود.

?جای دیگر اشاره کرده‌ام که در ماجرای دیدار موسی با خدا در کوه طور، عناصری در روایت عهد عتیق هست که بعدا الهام‌بخش تفاسیر تمثیلیِ مسیحی شده، اما آن عناصر در قرآن غایب هستند و به جای آن بر مظاهر قدرت خداوند تکیه می‌شود. در داستان حاضر نیز پرسشگری ملکۀ سبا حذف و بر قدرت الهی و معجزات سلیمان بیشتر تاکید می‌شود. البته روایت قرآنی همچنان ظرفیت تفاسیر تمثیلی متفاوت را دارد، اما گویی گسستی معنادار میان قرآن و سنت تمثیلی-فلسفیِ پیش از آن قابل مشاهده است.

?منابع:

[1] 1 Kings 10:1-12; 2 Chronicles 9:1-13

[2] سورۀ نمل، آیات 20 تا 44

[3] Stinchcomb, Jillian. "The Queen of Sheba in the Qur’ān and Late Antique Midrash". The Study of Islamic Origins: New Perspectives and Contexts. De Gruyter (2021). pp. 85-96.

[4] Origen. The Song of Songs: Commentary and Homilies. Paulist Press (1957). pp. 98-99.

t.me/adam_podcast

واقعاً تهیۀ این فرسته خیلی طولانی و خسته‌کننده بود. حاصل چندسال گوشیدن به برنامه‌های گوناگونه.
چند ماه دیگه چیزهایی که این‌جا نبودن و برام نیاز به بررسی بیش‌تر داشتن رو می‌ذارم.
شما حالا تا می‌تونید برای بقیه بفرستید.?
پادکست‌های شعرخوانی، طنز، جنایی و داستانی رو نیاوردم از قصد. اگر نبودن دلیل بر بد بودنشون نیست.
فهرست هم بر اساس الفباست.