«Ishonch» газетасининг 2025 йил 16 январь кунги 8 (5072)-сони мутолаа учун ҳавола қилинади.

©️ Газетанинг 1-бетида танқидий мақолам чиққан. Унда коммунал тўловлар билан боғлиқ муаммолар танқид қилинган.

Бир расм тарихи:
"ЎҒИЛДАН НАЖОТ ИСТАБ"

Биз бу картинада бир хонада бўлган, ҳатто бир-бирига қиё ҳам боқмаётган ўрта ёшлардаги ўғил ва унинг қариб қолган онасини кўриб турибмиз. Хонани эгаллаган оғир сукунат эса яхшиликдан дарак бермаётгандек. Хўш, рассом нима демоқчи?

Айтишларича, бу картина реал воқеага асосланиб ишланган. Дилбандидан нажот истаб келган аёл... яъни она-ю ўғил ўртасидаги рўй берган мазкур саҳнага рассом шахсан гувоҳ бўлган...

Воқеа бундай бўлганди.
Машҳур ҳайкалтарошнинг уйига унинг онаси меҳмонга келади. Ўша кезларда ҳайкалтарош ва рассом Александр Бурак ўртасида дўстона яқинлик бор эди. Она моддий ёрдам сўраб олис қишлоқдан келганди. Бироқ, ўғли буюртмалар йўқлигини баҳона қилиб онасига пул бермайди ва уни қийин кунларга ташлаб қўяди. Бу жараён рассомга қаттиқ таъсир қилди ва дарҳол кейинчалик машҳур бўлган "Ўғилдан нажот истаб" картинасининг илк наброскаларини ишлашга киришди.

Бурак тўғри иш қилдими, йўқми, буниси бошқа масала. Аммо у тасвирлаган мавзу эътиборни тортмай қўймайди. Уйдаги жиҳозлар - гиламлар, статуэткалар ва картиналар, қимматбаҳо мебел ва ҳаттоки бош қаҳрамон эгнидаги пўрим кийимдан ҳайкалтарош ва унинг хотини унча-мунча одам ҳавас қиладиган даражада ўзига тўқ оила эгалари эканлигини англаш қийин эмас.

Ўғлини безовта қилаётганлигидан ўзини ўнғайсиз ҳис этаётган онанинг аҳволини кўриб ачинасиз. Аёл эса бу хонадонда уни илиқ қарши олишларига ишонганди, чунки ўғлини кўпдан бери кўрмаган ва унинг ҳозирги ҳаёти ҳақида кўп нарса билмасди. Тирноқ ковлаш билан андармон ўғилнинг қилиғидан онасининг тезроқ кетишини истаётганини тушуниш қийин эмас. Унинг хотини эса столнинг бошқа тарафида ўтирган қайнонасига тескари қараб олган. Бир сўз билан айтганда, бу хонадонда кампирни ҳеч ким кутмаганлиги аниқ.

"Крестьянка" журналида бу картинага шундай изоҳ берилган:
"Онаизор мажолсиз қўлларини тиззасига қўйган. Аччиқ ўй-хаёллари унинг юзида акс этиб турибди.
Балки у шу топда қандай одамни вояга етказганини, кимга ўзининг кучини, соғлигини ва оналик муҳаббатини сарф этгани ҳақида ўйлаётгандир. Рассом бу санъат асарида одамларнинг ўз манфаатларини азалий қадриятларидан устун қўйишдек маънавий кемтикларини
маҳорат билан тасвирлайди.

Шу билан ҳаммаси тугамади: картинада ўз онасини таниган ҳайкалтарош рассомнинг ёқасига ёпишди ва умрининг охирига қадар ундан нафратланиб юрди...

Рус тилидан Ҳамзабек Турдиев таржимаси

??Қадимда қайсидир халқда тўйларда орасига гўшт солинган нон тарқатишган экан. Меҳмон сони кўп бўлса ва гўшт етмай қолса, улар ўзларини шу оила аъзосидек билган дўстлар ва яқинларга қуруқ нонларни узатишаркан. Ўз навбатида, оила яқинлари ҳам бу нонлар орасида гўёки гўшт бордек тасаввур уйғонсин учун иштаҳа билан уни тановул қилишган, сир бой беришмаган.

Иттифоқо, шундай тўйлардан бирида бир киши қарасаки, нон бўлаги орасида гўшт йўқ ва у ҳамманинг олдида: "Негадир менинг нон бўлагим орасига гўшт қўйилмаган. Бу қанақаси?!" дея қичқирибди. Бироз ўнғайсиз аҳволга тушган тўй эгаси унга шундай жавоб берган экан: "Сени яқин инсоним деб ўйлаганим учун олдингда айбдорман!"

Ҳар доим ҳам яқин деб ўйлаган инсонингиз сизга яқин бўлавермас экан...

https://t.me/hamzabek81

ГЛАДИАТОР АЁЛЛАР

Қадимги Римда гладиаторлар жанги ўтказилганлигини кўпчилик яхши билади. Ўша даврда бундай жанглар иштиёқ билан томоша қилинган ва бир жангчи иккинчи жангчини тиғ санчиб ўлдириши уларга ҳузур бағишлаган. Бундай томошалар ортидан кўплаб зодагонлар бойлик орттирганлар, ҳатто буни қўлловчилар орқасида ҳукмдорларнинг ўзлари туришган. Масалан, император Коммод бу каби жангларнинг ишқибози бўлиб қолмай, жангларда шахсан ўзи ҳам иштирок этган.
Римда аёллар ҳам гладиаторлар жангига жалб этилган ва улар фақат мустамлака мамлакатлардан олиб келинган қуллардан иборат эмас эди. Унда маблағ эвазига озод аёллар ҳам қатнашишлари мумкин эди.

Номдор гладиатор аёллардан бири - Градеска Манутиусдир. У бир пайтлар Спартак қўзғолонида қатнашган. Қўзғолончилар сафларида туриб жанг қилган. Қўзғолон бостирилгач, қул қилинган ва гладиаторлар сафига киритилган эди. Қора сочли Градеска икки юздан ортиқ жангларда ғалаба қозонган. Шу пайтга қадар аёлнинг ғалабаларидан лаззатланган ва уни олқишлаган оломон фурсат ўтиб ундан зерикади, кўнгиллари янги қаҳрамонларга суст кетади. Жанг ташкилотчилари эса Градескани тенгсиз олишувга ундаб ҳалок этишади.

Рим тарихида императорлар - Цезар ва Домициан айнан аёллар ўртасидаги бундай жангларнинг ислоҳотчилари сифатида ном қозонишди. Кейинчалик император Септимий Северус аёлларнинг аренага чиқишини таъқиқлаган. Таъқиққа қарамай, саройда таъсир доираси юқори бўлган амалдорлар қўллови билан гладиатор аёллар жанги яна узоқ йиллар давом этган.

https://t.me/hamzabek81